Tai nạn lao động và cuộc tranh chấp trách nhiệm
Năm 2019, anh Trần Thế Tâm trú tại phường Trúc Lâm, tỉnh Thanh Hoá, làm công việc lái xe san lấp mặt bằng tại công trường Nhà máy xi măng Đại Dương. Theo trình bày của anh Tâm, anh ký hợp đồng lao động với Công ty Cổ phần xi măng Đại Dương, được giao xe phục vụ công việc, nhận lương định kỳ và chịu sự quản lý trực tiếp tại công trường.
Ngày 28/3/2022, trong khi đang làm việc tại công trường, anh Tâm gặp tai nạn lao động nghiêm trọng. Anh phải điều trị nội trú tại nhiều cơ sở y tế trong 361 ngày. Kết luận giám định xác định tỉ lệ tổn thương cơ thể là 76%, liệt hai chân, không thể sinh hoạt bình thường và phải sử dụng xe lăn.
Công ty xi măng Đại Dương cho rằng anh Tâm không phải là người lao động của công ty mà là người lao động của Công ty TNHH Thành Tiến, còn Công ty Xi măng Đại Dương chỉ thực hiện việc trả hộ tiền lương theo thỏa thuận giữa các doanh nghiệp. Ngược lại, anh Tâm khẳng định mình đã ký hợp đồng lao động với Công ty xi măng Đại Dương và chịu sự quản lý, điều hành trực tiếp của doanh nghiệp này.
Ngày 22/01/2024 anh Tâm khởi kiện yêu cầu Công ty xi măng Đại Dương thực hiện nghĩa vụ bồi thường. Các khoản yêu cầu gồm chi phí điều trị, tiền lương trong thời gian điều trị và phục hồi chức năng, bồi thường tổn thất tinh thần cùng những chi phí liên quan. Vợ anh, chị Lê Thị Thu cũng yêu cầu thanh toán khoản thu nhập bị mất do trực tiếp chăm sóc chồng trong thời gian dài.
Anh Trần Thế Tâm cùng luật sư, phóng viên và người thân sau phiên toà ngày 29/12/2025.
Quá trình tố tụng và điểm nổi bật tại phiên phúc thẩm lần 2
Ngày 09/9/2025, TAND khu vực 9, tỉnh Thanh Hóa xét xử sơ thẩm. Sau đó, ngày 29/12/2025, TAND tỉnh Thanh Hóa xét xử phúc thẩm và hủy bản án sơ thẩm.
Tại lần giải quyết tiếp theo, bản án lao động sơ thẩm số 01/2026/LĐ-ST ngày 10/7/2026 của TAND khu vực 9, tỉnh Thanh Hóa chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của anh Tâm, buộc Công ty Cổ phần Xi măng Đại Dương bồi thường, chi trả tổng cộng 1.404.335.117 đồng và trợ cấp hằng tháng 2.837.000 đồng kể từ tháng 01/2024.
Không đồng ý với phán quyết, ngày 20/7/2026, Công ty Xi măng Đại Dương kháng cáo toàn bộ bản án, cho rằng cấp sơ thẩm chưa đánh giá khách quan quan hệ lao động và đề nghị hủy hoặc sửa án.
Ngày 22/9/2026, TAND tỉnh Thanh Hóa xét xử phúc thẩm vụ án theo Bản án số 02/2026/LĐ-PT. Công ty Xi măng Đại Dương vắng mặt tại phiên tòa nhưng có đơn xin xét xử vắng mặt. Phía anh Tâm, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cùng những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Điểm đáng chú ý trong bản án phúc thẩm lần này là Hội đồng xét xử không chỉ nhìn vào tên gọi của các thỏa thuận giữa doanh nghiệp, mà xem xét bản chất thực tế của quan hệ lao động.
Bản án phúc thẩm số 02/2026/LĐ-PT của TAND tỉnh Thanh Hoá.
Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm nhận định, yêu cầu kháng cáo và các lập luận của bị đơn hoàn toàn không có căn cứ pháp luật, mang tính chất trốn tránh trách nhiệm.
Cụ thể, căn cứ Điều 13 Bộ luật Lao động 2019, bản chất của quan hệ lao động được xác định bằng thực tế sử dụng lao động, không phụ thuộc vào tên gọi hay hình thức của hợp đồng. Hồ sơ thể hiện anh Tâm trực tiếp lái xe san lấp mặt bằng tại công trường của Công ty Xi măng Đại Dương, sử dụng phương tiện thuộc hệ thống quản lý của công ty, nhận lương định kỳ tại phòng nhân sự và hằng ngày phải giao chìa khóa xe cho bộ phận bảo vệ của công ty sau khi kết thúc công việc. Việc Công ty xi măng Đại Dương kiểm soát phương tiện là chứng cứ đanh thép khẳng định anh Tâm chịu sự điều hành, giám sát trực tiếp từ bị đơn.
Mặt khác, về giá trị pháp lý của văn bản “trả hộ lương”. Các thoả thuận thương mại, hợp đồng kinh tế hay Công văn số 28/CV-TT về việc uỷ quyền trả lương giữa Công ty xi măng Đại Dương và Công ty TNHH Thành Tiến chỉ là thoả thuận dân sự nội bộ giữa các giữa các pháp nhân. Các văn bản này hoàn toàn không có giá trị loại trừ các quy định mang tính bắt buộc của pháp luật lao động, càng không thể dùng làm công cụ để tước đoạt quyền lợi an sinh xã hội của người lao động.
Tại Văn bản số 124/BHXH-QLT ngày 20/6/2025, cơ quan BHXH khu vực XIV đã khẳng định rõ giữa anh Tâm và Công ty TNHH Thành Tiến không tồn tại hợp đồng lao động, không có bảng lương và không có dữ liệu bảo hiểm. Cơ quan BHXH kết luận không đủ căn cứ xác định anh Tâm là lao động của Công ty Thành Tiến. Do đó, lập luận đổ lỗi cho bên thứ ba của bị đơn là hoàn toàn không có căn cứ.
Một nội dung đáng chú ý khác là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng của bị đơn. Sau khi tai nạn xảy ra ngày 28/3/2022, mặc dù đã có Công văn số 101/TTr ngày 02/8/2022 của Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cũng như các văn bản yêu cầu của Toà án, Công ty xi măng Đại Dương vẫn cố tình không thực hiện điều tra tai nạn lao động. Hành vi bất hợp tác này đã bị Sở Nội vụ tỉnh Thanh Hoá kết luận tại Văn bản số 2788/SNV-TT ngày 18/6/2025 là vi phạm nghiêm trọng quy định tại điểm d khoản 3 Điều 21 Nghị định số 12/2022/NĐ-CP, nhằm mục đích xoá dấu vết quan hệ lao động. Bị đơn phải gánh chịu toàn bộ bất lợi về mặt chứng cứ do hành vi vi phạm này gây ra.
Về hậu quả pháp lý của hành vi trốn đóng Bảo hiểm xã hội, tại Văn bản số 94/BHXH-HS ngày 10/6/2025 của BHXH thị xã Nghi Sơn xác nhận Công ty xi măng Đại Dương trốn đóng toàn bộ các khoản BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc cho anh Tâm từ năm 2019-2022. Đối chiếu khoản 1 Điều 26 và khoản 3 Điều 39 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, do người sử dụng lao động trốn đóng bảo hiểm, khi xảy ra tai nạn lao động, bị đơn có trách nhiệm chi trả toàn bộ các khoản bồi thường, trợ cấp tương đương với cả phần lẽ ra do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả.
Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho anh Tâm, nhấn mạnh việc làm rõ bản chất quan hệ lao động thông qua các chứng cứ về quá trình làm việc, giao nhận phương tiện, trả lương và sự quản lý thực tế tại công trường; Từ đó cần đối chiếu với nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi xảy ra tai nạn. Trên cơ sở đó, luật sư đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo và giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Trên cơ sở xem xét hồ sơ, chứng cứ và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử phúc thẩm xác định cấp sơ thẩm đã giải quyết vụ án đúng thẩm quyền, đánh giá chứng cứ khách quan và áp dụng pháp luật phù hợp. Kháng cáo của Công ty Xi măng Đại Dương không có căn cứ pháp lý để chấp nhận.
TAND tỉnh Thanh Hóa quyết định không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm. Theo đó, Công ty Cổ phần Xi măng Đại Dương phải bồi thường tổng số tiền 1.404.335.117 đồng, trong đó có chi phí y tế, tiền lương trong thời gian điều trị và phục hồi chức năng, khoản bồi thường tổn thất tinh thần; đồng thời trợ cấp hằng tháng 2.837.000 đồng, tính từ tháng 1/2024. Trong tổng số tiền bồi thường, chị Lê Thị Thu được hưởng 192.600.000 đồng. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án 22/9/2026.
Phán quyết khép lại một chặng đường tố tụng kéo dài, đồng thời nhấn mạnh rằng trách nhiệm trong tai nạn lao động phải được xác định trên cơ sở quan hệ lao động thực tế và nghĩa vụ pháp luật của doanh nghiệp, không thể chỉ dựa vào thoả thuận nội bộ để phủ nhận quyền lợi chính đáng của người lao động.
