Chỉ thị nêu rõ, thời gian qua, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống Tòa án nhân dân đã được Ban Thường vụ Đảng ủy, lãnh đạo TAND Tối cao quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; từng bước đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp, góp phần nâng cao năng lực đội ngũ và chất lượng thực hiện nhiệm vụ.
Tuy nhiên, trước yêu cầu tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cải cách tư pháp, đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống Tòa án, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ Tòa án ngày càng cao.
Thực tiễn xét xử cũng đang đặt ra nhiều vấn đề mới, khó và phức tạp, nhất là trong các lĩnh vực dân sự, hành chính, kinh doanh, thương mại, lao động, phục hồi, phá sản và những tranh chấp có yếu tố nước ngoài. Điều đó đòi hỏi Thẩm phán và đội ngũ cán bộ Tòa án không chỉ nắm vững pháp luật mà còn phải có kiến thức chuyên ngành, năng lực ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu số và khả năng thích ứng nhanh với yêu cầu nhiệm vụ mới.
Từ yêu cầu đó, Chỉ thị số 01/CT-CA xác định công tác đào tạo, bồi dưỡng phải được đổi mới mạnh mẽ, thực chất và hiệu quả, bám sát yêu cầu thực tiễn xét xử, vị trí việc làm, chức danh, lĩnh vực công tác; đồng thời lấy chất lượng thực hiện nhiệm vụ và hiệu quả vận dụng kiến thức, kỹ năng sau đào tạo làm thước đo.
Xây dựng đội ngũ cán bộ Tòa án chuyên nghiệp, hiện đại, thích ứng với môi trường số. Một trong những mục tiêu trọng tâm của Chỉ thị là đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng theo hướng chuẩn hóa, chuyên nghiệp, hiện đại và thiết thực; lấy yêu cầu của vị trí việc làm, chức danh, chức vụ và yêu cầu thực tiễn công tác làm căn cứ xác định nhu cầu và đánh giá kết quả đào tạo. Qua đó, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức Tòa án có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, năng lực số, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Đáng chú ý, Chỉ thị nêu rõ việc hình thành môi trường học tập thường xuyên, liên tục và học tập suốt đời trong toàn hệ thống Tòa án nhân dân.
Mỗi cán bộ, công chức, viên chức phải nâng cao trách nhiệm tự học, tự bồi dưỡng; từng bước ứng dụng khoa học, công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động đào tạo, quản lý và hỗ trợ học tập.
Đối với đội ngũ giữ chức danh tư pháp, công tác đào tạo, bồi dưỡng phải được thực hiện theo hướng chuyên sâu, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu giải quyết các loại vụ án, vụ việc ngày càng đa dạng, phức tạp và những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn.
Chỉ thị đồng thời xác định rõ lộ trình chuyển đổi số trong đào tạo, bồi dưỡng. Đến hết năm 2026, phấn đấu 100% cán bộ, công chức, viên chức có kiến thức, kỹ năng số và sử dụng tốt các nền tảng, công cụ, dịch vụ số phục vụ công việc.
Giai đoạn 2027–2030, tiếp tục cập nhật kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số và phát triển các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu.
Đến năm 2031, hướng tới hình thành hệ sinh thái đào tạo, bồi dưỡng trên môi trường số dùng chung, cơ sở dữ liệu đào tạo, kho học liệu số và hồ sơ học tập điện tử trong toàn hệ thống.
Nội dung và phương pháp đào tạo được đổi mới theo hướng lấy người học làm trung tâm, lấy thực tiễn xét xử làm nền tảng. Chương trình đào tạo tập trung phát triển tư duy pháp lý, kỹ năng nghiên cứu hồ sơ, phân tích và đánh giá chứng cứ, điều hành phiên tòa, xây dựng bản án, quyết định và giải quyết các vụ việc khó, phức tạp.
Các vụ án kéo dài, bản án bị hủy, sửa, sai sót được phát hiện qua công tác giám đốc, kiểm tra và những tình huống điển hình trong thực tiễn sẽ được khai thác làm nguồn học liệu phục vụ đào tạo, tập huấn và rút kinh nghiệm.
Chuyển đổi số được xác định là nội dung xuyên suốt. Chỉ thị yêu cầu phát triển đào tạo trực tuyến, đào tạo kết hợp, hệ thống quản lý học tập và cơ sở dữ liệu đào tạo; nghiên cứu, ứng dụng có kiểm soát trí tuệ nhân tạo trong xây dựng học liệu, giảng dạy, tự học, tra cứu, kiểm tra và đánh giá.
Việc ứng dụng AI phải bảo đảm nguyên tắc công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế vai trò và trách nhiệm của con người; đồng thời tuân thủ yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, dữ liệu, an toàn thông tin và an ninh mạng.
Bên cạnh đó, Chỉ thị chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; củng cố vai trò của Học viện Tòa án, phát triển đội ngũ giảng viên, chuyên gia có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn; tăng cường gắn kết nghiên cứu khoa học với hoạt động xét xử, đồng thời mở rộng hợp tác và hội nhập quốc tế trong đào tạo, bồi dưỡng. Trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị, Tòa án các cấp được đề cao trong xác định nhu cầu, tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả đào tạo.
Việc ban hành Chỉ thị số 01/CT-CA thể hiện định hướng đổi mới căn bản công tác phát triển nguồn nhân lực của Tòa án nhân dân: từ đào tạo theo chương trình sang đào tạo theo nhu cầu vị trí việc làm; từ học tập theo từng đợt sang học tập thường xuyên, suốt đời; từ phương thức đào tạo truyền thống sang mô hình đào tạo gắn với công nghệ, dữ liệu và môi trường số.
Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ Tòa án có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, trình độ chuyên môn, kỹ năng thực tiễn và năng lực làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.
