Bệnh nhân P.V.T (35 tuổi, trú tại Bắc Ninh) được tiếp nhận tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương sau khi bị hóc xương cá trong lúc ăn lẩu cá ngạnh sông.
Theo lời kể của người bệnh, loại cá này có ngạnh cứng. Trong lúc ăn, anh bất ngờ bị hóc một chiếc xương lớn, gây cảm giác đau và mắc nghẹn rõ rệt ở vùng cổ họng. Ban đầu, người bệnh cố khạc nhổ với hy vọng xương sẽ bật ra ngoài. Tuy nhiên, do xương đã găm vào niêm mạc nên không thể lấy ra được.
Lúc này, thay vì đến cơ sở y tế, anh T. lại tự xử trí theo thói quen dân gian, nuốt chửng một miếng cơm lớn với hy vọng xương cá sẽ trôi xuống dạ dày. Trái với mong đợi, dị vật không trôi đi mà lực đẩy của miếng cơm đã khiến chiếc xương găm sâu thêm vào cổ họng, gây đau đớn dữ dội.
Tối cùng ngày và sáng hôm sau, anh T. đã đến các phòng khám tư nhân để nội soi (kể cả nội soi gây mê) và chụp X-quang nhưng đều không tìm thấy xương. Tuy nhiên, nhận thấy vùng họng có vết phù nề bất thường và nghi ngờ có dị vật lẩn khuất, bác sĩ tuyến dưới đã khuyên anh chuyển lên tuyến Trung ương do máy móc tại chỗ không đáp ứng đủ khả năng chẩn đoán.
Đến trưa, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương. Nội soi sơ bộ tại đây cũng chưa phát hiện dị vật. Tuy nhiên, kết quả chụp CT cho thấy chiếc xương cá đã đi sâu vào vùng cổ.
Theo ThS.BSNT Phạm Thùy Linh, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, khi nhập viện, bệnh nhân có biểu hiện nuốt đau, nuốt vướng nhiều, tăng tiết đờm dãi và đặc biệt đau nhiều vùng cổ.
Kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh cho thấy dị vật đã đâm xuyên ra khỏi lòng thực quản, đi vào các tổ chức phần mềm vùng cổ, trong đó có khu vực tuyến giáp. Tình trạng này đã gây nhiễm trùng tại chỗ và tổn thương các cấu trúc xung quanh.
Để xác định chính xác vị trí cũng như mức độ tổn thương, các bác sĩ tiến hành khai thác kỹ bệnh sử, thời điểm xảy ra hóc dị vật, đặc điểm của chiếc xương, các triệu chứng và những phương pháp xử trí mà người bệnh đã thực hiện trước đó.
Bệnh nhân được nội soi Tai Mũi Họng nhằm đánh giá vùng họng miệng, hạ họng và thanh quản. Khi nội soi không phát hiện được dị vật, các bác sĩ tiếp tục sử dụng phương tiện chẩn đoán hình ảnh.
Trong những trường hợp này, X-quang có thể bỏ sót dị vật mảnh hoặc nhỏ. Vì vậy, chụp cắt lớp vi tính (CT-Scanner) có vai trò quan trọng trong việc xác định vị trí, đặc điểm của dị vật, đồng thời đánh giá tình trạng tổ chức phần mềm xung quanh và những biến chứng có thể đã xảy ra.
Dị vật là xương cá ngạnh sông. Ảnh: BVCC/báo Nhân Dân
Chiếc xương cá mảnh, khó phát hiện và còn di chuyển khỏi vị trí trên phim CT trong lúc phẫu thuật, khiến ê-kíp phải dùng chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ để định vị. Dị vật được lấy ra an toàn, các tổ chức xung quanh được bảo tồn.
Hiện tại, vết phẫu thuật của bệnh nhân đã khô, sức khỏe ổn định, không còn đau hay nuốt vướng, sinh hoạt và ăn uống đã trở lại bình thường.
Theo các bác sĩ Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, hóc dị vật (đặc biệt là xương cá) là tai nạn sinh hoạt phổ biến. Phần lớn các trường hợp phát hiện sớm đều được xử trí thuận lợi. Tuy nhiên, nếu phát hiện muộn, bỏ sót hoặc sơ cứu sai cách, bệnh nhân có thể phải đối mặt với các biến chứng đe dọa tính mạng.
Các biến chứng nguy hiểm có thể kể đến như: Nhiễm trùng, áp-xe vùng cổ; thủng hoặc rò thực quản; áp-xe lan rộng xuống trung thất. Đặc biệt nguy hiểm là khi các dị vật sắc nhọn di chuyển tự do và đâm vào các mạch máu lớn (như động mạch chủ) sẽ gây mất máu cấp, dẫn đến tử vong nhanh chóng.
Từ ca bệnh trên, các chuyên gia y tế đưa ra khuyến cáo, khi bị hóc, người dân không cố nuốt thêm thức ăn (cơm, rau...) hay uống nhiều nước để đẩy dị vật. Việc này sẽ vô tình tạo áp lực khiến dị vật đâm sâu hơn, di chuyển phức tạp và thoát khỏi lòng thực quản. Các bác sĩ lưu ý, tuyệt đối không móc họng gây nôn, bởi hành động này dễ làm xước, phù nề niêm mạc hạ họng, thanh quản, có thể dẫn đến tình trạng khó thở nghiêm trọng.
Khi ăn thức ăn có xương, cần nhai chậm, nhai kỹ. Không vừa ăn vừa nói chuyện, cười đùa, xem điện thoại hay sử dụng nhiều rượu bia để tránh mất tập trung. Cần cẩn trọng và loại bỏ sạch xương khi chế biến thức ăn cho trẻ em, người cao tuổi, người đeo răng giả hoặc người có rối loạn tâm thần.
Minh Hoa (t/h theo Lao Động, Nhân Dân)
