TS Đỗ Danh Cường (áo xanh), Trưởng nhóm nghiên cứu giới thiệu mô hình thí nghiệm về năng lượng mặt trời.
Đây là Volterra, startup từ phòng lab của ĐH VinUni phát triển. Volterra từng đạt Giải Nhất Cuộc thi Phát triển bền vững toàn cầu - Khu vực Châu Á Thái Bình Dương (GSC) 2025-2026 và vị trí Á quân tại Chung kết Cuộc thi Tìm kiếm Tài năng Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (TECHFEST) lần thứ 11.
Volterra thành lập vào năm 2025 bởi ba nhà sáng lập là GS Laurent El Ghaoui (Phó hiệu trưởng phụ trách nghiên cứu và đổi mới của ĐH VinUni), Nguyễn Phi Long (nhà nghiên cứu tại Trung tâm Trí tuệ Môi trường, ĐH VinUni) và Tô Văn Lãng (Giám đốc khối vận hành công ty chuyên về dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo Icomm).
Một trong những thách thức nổi bật của Việt Nam hiện nay là cần có lời giải cho mạng lưới điện khi số lượng phương tiện chạy pin tăng nhanh.
Trên thực tế, xe điện giúp giảm phát thải và cải thiện chất lượng không khí, sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, nếu hạ tầng sạc phụ thuộc hoàn toàn vào lưới điện, áp lực vào các khung giờ cao điểm sẽ ngày càng lớn. Trong khi đó, việc mở rộng lưới điện chỉ để đáp ứng những “đỉnh nhu cầu” ngắn hạn, lại đòi hỏi chi phí đầu tư rất lớn, đồng thời dễ dẫn tới lãng phí nguồn lực.
Xuất phát từ nghịch lý này, nhóm nghiên cứu do GS Laurent El Ghaoui - Phó Hiệu trưởng phụ trách Nghiên cứu và Đổi mới Sáng tạo, Giám đốc khoa học Trung tâm Trí tuệ Môi trường VinUni, và các cộng sự đã đặt ra câu hỏi cốt lõi. Đó là làm thế nào để xây dựng một giải pháp sạc vừa không phụ thuộc quá nhiều vào lưới điện, vừa đảm bảo tính kinh tế và khả năng mở rộng trong điều kiện thực tế của nước ta?
Để giải bài toán này, nhóm nghiên cứu đã tích hợp hệ thống pin thu năng lượng và lưu trữ năng lượng (BESS) vào các trạm sạc. Hơn nữa, t oàn bộ hệ thống được vận hành trên nền tảng tích hợp trí trí tuệ nhân tạo (AI) và mô phỏng số (AI và Digital Twin), giúp mô phỏng các kịch bản, dự báo và tối ưu vận hành trạm sạc theo thời gian thực. Trên nền tảng đó, các thuật toán tối ưu đa tầng, quản lý tải động và lý thuyết trò chơi được áp dụng nhằm giải quyết đồng thời hai lớp bài toán: Tối ưu hóa năng lượng và hành vi người dùng.
Hệ thống pin trữ điện và hộp điều khiển trung tâm của trạm sạc.
Theo TS Đỗ Danh Cường - Trưởng nhóm nghiên cứu, Volterra có khả năng điều phối hoạt động trạm sạc ở quy mô toàn mạng lưới. Cụ thể, khi một trạm đang tiệm cận ngưỡng tải, hệ thống sẽ tự động phân bổ nhu cầu sang các trạm khác còn dư công suất, hoặc khuyến khích người dùng sạc vào khung giờ phù hợp hơn thông qua các kịch bản giá và dịch vụ.
Kết quả, các kịch bản mô phỏng tại Việt Nam cho thấy, giải pháp của Volterra có thể giúp giảm tới 40% chi phí vận hành, nâng hiệu quả đầu tư lên gấp 3 lần, và cắt giảm đáng kể phát thải khí nhà kính khi kết hợp với năng lượng tái tạo.
Một sản phẩm công nghệ được thương mại hóa chỉ trong 6 tháng
Dự án Volterra giành Giải Á quân tại Cuộc thi Tìm kiếm Tài năng Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo Quốc gia TECHFEST Việt Nam 2025.
Trung tâm Khởi nghiệp (ELAB) của VinUni đã đưa những sinh viên đam mê khởi nghiệp tham gia vào quá trình nghiên cứu và khảo sát thị trường bổ sung cho sản phẩm khoa học của Volterra những góc nhìn đa chiều từ thực tế. Bộ nhóm nghiên cứu cũng trở thành một bộ phận phát triển trong lòng công ty khởi nghiệp, tạo thành một dự án “spin-off” hoàn chỉnh.
Trên thực tế, trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, “spin-off” là mô hình doanh nghiệp được hình thành từ các kết quả nghiên cứu học thuật, được phát triển nhằm chuyển giao tri thức và công nghệ từ trường đại học ra thị trường và xã hội.
Trong Volterra hình thành nên 2 vòng lặp tuần hoàn, song hành và nuôi dưỡng lẫn nhau. Cụ thể, vòng lặp đầu tiên là phát triển nghiên cứu. Vòng lặp thứ hai là vận hành kinh doanh. Mỗi bước tiến ở một vòng lặp đều tạo động lực cho vòng còn lại, đồng thời hình thành một chu trình liên tục từ phòng thí nghiệm ra thực tế và từ thực tế quay trở lại bàn nghiên cứu.
Chính cấu trúc ấy tạo nên bản sắc của Volterra như một dự án “spin-off” đúng nghĩa: nơi khoa học không đứng ngoài thị trường, còn kinh doanh cũng không tách rời chiều sâu học thuật.
“Trái ngọt” của dự án này là sau 6 tháng, từ nền tảng công nghệ lõi, Volterra đã phát triển thành công 3 dòng sản phẩm, bao gồm: Trạm sạc cố định, trạm sạc linh hoạt và robot sạc tự động. Theo đó, mỗi dòng sản phẩm có những ưu thế riêng, phản ánh cách tiếp cận đa dạng và thực tế của một dự án “spin-off”.
Chỉ 6 tháng để thương mại hóa một sản phẩm công nghệ không phải là khoảng thời gian dài. Volterra đã bước vào vận hành như một doanh nghiệp thực thụ. Việc Volterra có thể nhanh chóng bước ra thị trường phần lớn đến từ những đổi mới trong chính sách tiếp cận và khai thác các sáng kiến khoa học của VinUni. Đó là từ việc mở rộng quyền khai thác thương mại cho các kết quả nghiên cứu đến cơ chế đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình phát triển sản phẩm.
