Chương trình quy tụ đại diện Hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam, Hội GDNN TP. Hồ Chí Minh, các cơ sở GDNN, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà giáo và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực Spa – Thẩm mỹ. Các ý kiến tại tọa đàm cho thấy, cùng với tốc độ tăng trưởng nhanh của thị trường, ngành làm đẹp đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng chuẩn nghề thống nhất.
Thị trường phát triển nhanh nhưng chất lượng nhân lực chưa đồng đều
Spa – Thẩm mỹ đang trở thành lĩnh vực dịch vụ có tốc độ phát triển đáng chú ý khi nhu cầu chăm sóc sắc đẹp, sức khỏe, wellness và các dịch vụ cá nhân hóa ngày càng gia tăng. Theo các tham luận tại tọa đàm, ngành Spa – Thẩm mỹ tại Việt Nam đang tăng trưởng khoảng 10% - 15% mỗi năm, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động.
Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh về số lượng cơ sở kinh doanh chưa đi cùng sự đồng đều về chất lượng nhân lực. Người lao động gia nhập ngành từ nhiều con đường, từ đào tạo nghề chính quy, các khóa học ngắn hạn đến tự học, truyền nghề tại doanh nghiệp. Trong khi đó, hệ thống chuẩn kỹ năng nghề thống nhất chưa được hình thành đầy đủ.
Phát biểu khai mạc, NGƯT, ThS. Lâm Văn Quản – Chủ tịch Hội GDNN TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, giáo dục nghề nghiệp không chỉ cần quan tâm đào tạo được bao nhiêu người mà quan trọng hơn là người học sau đào tạo làm được gì, ở mức độ nào và có đáp ứng yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, thị trường lao động hay không.
Theo ông Lâm Văn Quản, năng suất lao động trong lĩnh vực Spa – Thẩm mỹ không nên chỉ được hiểu là số lượng khách hàng phục vụ trong một khoảng thời gian. Năng suất phải gắn với chất lượng dịch vụ, hiệu quả công việc, an toàn khách hàng, sử dụng hợp lý nguồn lực và đạo đức nghề nghiệp.
“Chuẩn hóa kỹ năng nghề là yêu cầu cấp thiết để xác định năng lực cốt lõi cho từng vị trí việc làm, đồng thời làm rõ ranh giới pháp lý giữa chăm sóc sắc đẹp phi y tế với can thiệp y khoa”, ông Quản cho biết.
Ba khoảng cách cần được thu hẹp
Tại tọa đàm, TS. Đặng Minh Sự – Chủ nhiệm CLB Chuyên gia Kỹ năng nghề Việt Nam chỉ ra ba khoảng cách lớn đang kìm hãm năng suất của ngành, gồm khoảng cách giữa đào tạo và việc làm thực tế; giữa công nghệ, thiết bị hiện đại với năng lực người sử dụng; và giữa tăng trưởng kinh doanh với quản trị rủi ro.
Theo ông, năng suất phải được nhìn nhận là khả năng cung ứng dịch vụ đúng quy trình, duy trì chất lượng ổn định, giảm sai sót và tạo ra giá trị bền vững. Việc chạy theo số lượng nhưng phát sinh rủi ro không thể được xem là năng suất đầy đủ.
Cùng quan điểm, ông Trần Anh Tuấn – Phó Chủ tịch Hội GDNN TP. Hồ Chí Minh, chuyên gia Dự báo nhân lực nhận định ngành Spa – Thẩm mỹ đang tồn tại nghịch lý “thừa số lượng nhưng thiếu nhân lực chất lượng cao”.
Nhiều lao động được đào tạo trong thời gian ngắn hoặc theo hình thức truyền nghề, chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về da, mỹ phẩm, vệ sinh, an toàn nghề nghiệp và vận hành thiết bị. Bên cạnh tay nghề, người lao động ngày càng cần có kỹ năng giao tiếp, tư vấn, chăm sóc khách hàng, quản lý dữ liệu và sử dụng công nghệ số.
Do phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân thay vì quy trình vận hành chuẩn (SOP), doanh nghiệp có thể phải mất từ 3 – 6 tháng để đào tạo lại nhân sự mới. Đây là một trong những nguyên nhân làm gia tăng chi phí và thời gian, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.
Chuẩn nghề gắn với công nghệ và nhu cầu doanh nghiệp
Để giải quyết những điểm nghẽn trên, ông Trần Anh Tuấn đề xuất sớm xây dựng và ban hành Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia ngành Spa – Thẩm mỹ cho các vị trí như kỹ thuật viên spa, chăm sóc da, massage trị liệu, phun xăm và quản lý cơ sở, hướng tới khả năng tương thích với chuẩn kỹ năng ASEAN.
Chương trình đào tạo cần chuyển mạnh sang tiếp cận năng lực thực hiện, tăng tỷ lệ thực hành lên khoảng 70% – 80%, đồng thời đẩy mạnh mô hình “Doanh nghiệp trong trường học – Trường học trong doanh nghiệp”. Mục tiêu được đề xuất là đến năm 2030, trên 80% lao động ngành Spa – Thẩm mỹ tại TP. Hồ Chí Minh được đào tạo bài bản và có chứng chỉ kỹ năng nghề.
Đáng chú ý, chuyển đổi số và AI được xem là một thành tố quan trọng trong quá trình nâng cao năng suất. Ngành làm đẹp đang bước vào thời kỳ “Beauty Tech”, với sự tham gia ngày càng sâu của công nghệ trong phân tích da, cá nhân hóa liệu trình, tư vấn, chăm sóc khách hàng và quản trị cơ sở.
Các công nghệ như Laser, RF, HIFU, IPL hay hệ thống phân tích da bằng AI đặt ra yêu cầu mới đối với người lao động. Kỹ thuật viên không chỉ cần biết thao tác mà còn phải hiểu nguyên lý, vận hành thiết bị đúng quy trình và nhận diện các yếu tố liên quan đến an toàn.
Hình thành hệ sinh thái đào tạo – thực hành – đánh giá – tuyển dụng
Từ góc độ doanh nghiệp, bà Võ Ngọc Thanh – Founder/CEO KIAI Wellness Group cho rằng, ngay cả ứng viên đã có chứng chỉ vẫn cần được doanh nghiệp đánh giá khả năng thực hiện công việc độc lập. Điều này cho thấy ngành cần một hệ thống đánh giá năng lực thực chất, dựa trên tiêu chí có thể quan sát và bằng chứng thực hiện.
Ở góc độ đào tạo, bà Tô Thị Hải Yến – Giảng viên ngành Chăm sóc sắc đẹp, Trường Cao đẳng Viễn Đông chia sẻ kinh nghiệm từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore và Đức, trong đó nhấn mạnh đào tạo theo năng lực, gắn nhà trường với doanh nghiệp và thường xuyên cập nhật yêu cầu của thị trường.
TS. Lê Thị Minh Tâm – Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng An ninh mạng iSPACE giới thiệu các mô hình hợp tác đào tạo với các cơ sở giáo dục Hàn Quốc trong lĩnh vực Beauty Care – Làm đẹp, trong đó có hướng liên kết “1+2” và các chương trình song chứng chỉ. Theo bà, cần phát triển chương trình đào tạo chính quy dài hạn theo chuẩn Hàn Quốc tại Việt Nam, tăng cường chuyển giao giáo trình, đội ngũ giảng viên Việt – Hàn, công nhận tín chỉ song phương và tổ chức thực tập tại các chuỗi viện thẩm mỹ lớn.
Các đại biểu cũng đề xuất xây dựng khung năng lực theo từng vị trí việc làm và bậc kỹ năng; phát triển hệ thống đánh giá kỹ năng nghề độc lập; tăng thời lượng thực hành tại doanh nghiệp; ứng dụng AI, VR, mô phỏng 3D, học liệu số và hồ sơ năng lực điện tử; xây dựng thư viện video kỹ thuật chuẩn và mô hình Spa thực hành.
Tọa đàm đồng thời hướng tới hình thành nhóm chuyên gia liên ngành nghiên cứu khung năng lực, xây dựng bộ tiêu chí kỹ năng và báo cáo kiến nghị về tiêu chuẩn nghề, đào tạo, đánh giá; từng bước thiết lập mạng lưới kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp và chuyên gia.
Từ những trao đổi tại diễn đàn, các bên kỳ vọng hình thành một hệ sinh thái đào tạo – thực hành – đánh giá – tuyển dụng thống nhất. Trong đó, nhà trường đào tạo theo yêu cầu vị trí việc làm; doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, tổ chức thực hành và đánh giá; chuyên gia cập nhật tiêu chuẩn, công nghệ và xu hướng thị trường.
Việc xây dựng một “chuẩn nghề” thực chất được kỳ vọng không chỉ giúp người lao động làm được việc, doanh nghiệp tuyển đúng người mà còn góp phần bảo đảm an toàn, chất lượng dịch vụ và đạo đức nghề nghiệp. Đây được xem là nền tảng để ngành Spa – Thẩm mỹ Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, hiện đại, bền vững và từng bước hội nhập quốc tế.
Ngọc Anh
