Chính sách học bổng là 'cú hích' lớn cho đào tạo ngành kỹ thuật then chốt

Việc Chính phủ ban hành Nghị định 179/2026/NĐ-CP về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đang được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo đột phá trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Không chỉ mở rộng cơ hội cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh, chính sách này còn được kỳ vọng sẽ cú hích lớn đối với các ngành kỹ thuật vốn giữ vai trò nền tảng trong tiến trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức của đất nước.

Thu hút đầu vào chất lượng cho các ngành kỹ thuật then chốt

PGS.TS Cao Danh Chính - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh cho rằng, Nghị định 179/2026/NĐ-CP sẽ mở ra cơ hội lớn cho các trường đại học đào tạo ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Theo ông Chính, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh hiện đang đào tạo nhiều ngành thuộc nhóm kỹ thuật then chốt như kỹ thuật cơ khí, cơ kỹ thuật, công nghệ bán dẫn, tự động hóa… Đây đều là những ngành truyền thống, thế mạnh và có uy tín của nhà trường.

“Từ trước đến nay, sinh viên các ngành này chủ yếu nhận hỗ trợ học phí hoặc học bổng theo chương trình riêng của trường. Với Nghị định 179, lần đầu tiên một chính sách hỗ trợ người học trong các ngành kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược được quy định ở cấp nghị định của Chính phủ với phạm vi rộng và cơ chế toàn diện”, PGS. TS Cao Danh Chính nhận định.

Theo lãnh đạo nhà trường, chính sách mới có ý nghĩa tương tự như Nghị định 116 dành cho sinh viên sư phạm, song phạm vi đối tượng rộng hơn rất nhiều, bao gồm cả sinh viên đại học, học viên cao học và nghiên cứu sinh.

Đáng chú ý, mức hỗ trợ học bổng được đánh giá là khá hấp dẫn. Sinh viên đại học có thể nhận từ 3,7 – 5 triệu đồng/tháng tùy nhóm ngành và chương trình đào tạo. Học viên cao học được hưởng từ 5,5 – 7,4 triệu đồng/tháng; trong khi nghiên cứu sinh tiến sĩ có thể nhận tối đa 8,4 triệu đồng/tháng đối với các chương trình đào tạo tài năng, ngành vi mạch bán dẫn và nhóm ngành khoa học cơ bản.

Theo quy định, sinh viên được hưởng học bổng 10 tháng trong một năm học; học viên cao học và nghiên cứu sinh được hưởng 12 tháng/năm. Thời gian hưởng tối đa lên tới 5 năm đối với bậc đại học, 2 năm với cao học và 3 năm đối với nghiên cứu sinh.

Điều này sẽ tạo động lực cho cả người học lẫn các cơ sở đào tạo trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu.

Sinh viên nhập học tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh năm học 2025-2026. Ảnh: Hồ Lài

PGS.TS Cao Danh Chính cũng cho rằng, dù phạm vi điều chỉnh rộng nhưng đối tượng thụ hưởng được “chọn lọc” khá kỹ. Người học phải đạt tiêu chí cao về điểm tuyển sinh đầu vào cũng như kết quả học tập trong quá trình đào tạo.

Cụ thể như: với thí sinh xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, điều kiện là điểm trung bình cộng 3 môn theo tổ hợp xét tuyển đạt từ 22,5 điểm trở lên, không tính điểm ưu tiên; đồng thời thuộc nhóm 30% thí sinh có điểm trúng tuyển cao nhất của ngành hoặc chương trình đào tạo.

Trong quá trình học tập, người học phải duy trì kết quả học tập, số tín chỉ tích lũy theo quy định và không bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên mới tiếp tục được nhận học bổng.

Chính điều này sẽ thúc đẩy học sinh nỗ lực hơn trong học tập kể cả trước và sau khi trúng tuyển vào trường đại học, đồng thời khuyến khích các nhà trường nâng cao chất lượng tuyển sinh.

Những năm gần đây, công tác tuyển sinh của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Năm học 2025 – 2026, trường nhận khoảng 3.400 nguyện vọng đăng ký dù chỉ tuyển hơn 1.400 chỉ tiêu. Các ngành Công nghệ kỹ thuật điện – điện tử, Công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa, Công nghệ kỹ thuật ô tô, Công nghệ kỹ thuật cơ khí luôn nằm trong nhóm được nhiều thí sinh lựa chọn.

Tuy nhiên, theo đánh giá của lãnh đạo nhà trường, chất lượng đầu vào hiện vẫn chủ yếu ở mức khá, thuộc nhóm trung bình khá trong hệ thống các trường đại học kỹ thuật. Vì vậy, Nghị định 179 được kỳ vọng sẽ giúp nâng mặt bằng chất lượng thí sinh, thu hút nhiều học sinh giỏi vào các ngành kỹ thuật then chốt.

Thúc đẩy đổi mới đào tạo

Theo đại diện Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật Vinh, Nghị định 179/2026/NĐ-CP không chỉ tạo tác động tích cực đối với một cơ sở đào tạo riêng lẻ mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống đào tạo nguồn nhân lực trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Chính sách này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, thu hút người học có năng lực, từ đó hình thành đội ngũ nhân lực kỹ thuật chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới. Trong thời gian tới, chất lượng nguồn nhân lực ở các ngành kỹ thuật then chốt được dự báo sẽ có nhiều chuyển biến tích cực.

TS Võ Tiến Trung - Trưởng phòng đào tạo, Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật Vinh thông tin, , xu hướng lựa chọn ngành nghề của thí sinh hiện nay đang thay đổi mạnh theo nhu cầu thị trường lao động. Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp FDI đầu tư vào Nghệ An và khu vực Bắc Trung Bộ kéo theo nhu cầu lớn về lao động kỹ thuật chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, tự động hóa, cơ khí chính xác và công nghệ 4.0.

Để đáp ứng yêu cầu đó, các trường đại học cũng đang đẩy mạnh đổi mới chương trình đào tạo theo hướng gắn với năng lực số, kỹ năng mềm và tư duy đổi mới sáng tạo. Song song với đó là việc triển khai học liệu số, đào tạo trực tuyến kết hợp trực tiếp, tiến tới xây dựng mô hình “đại học số”.

Việc ban hành Nghị định 179 cũng cho thấy định hướng nhất quán của Chính phủ trong việc đầu tư cho nguồn nhân lực khoa học – công nghệ. Trước đó, ngày 28/8/2025, Chính phủ đã ban hành Quyết định 29/2025/QĐ-TTg về tín dụng đối với học sinh, sinh viên, học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh học các ngành Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán (STEM). Theo đó, người học đủ điều kiện có thể được vay tối đa 5 triệu đồng/tháng để chi trả học phí và sinh hoạt phí trong thời gian học tập.

Sự kết hợp giữa chính sách học bổng và chính sách tín dụng được đánh giá sẽ tạo nên “hệ sinh thái hỗ trợ” tương đối toàn diện cho người học các ngành khoa học – kỹ thuật.