Hội nghị do Bộ GD&ĐT Việt Nam phối hợp với Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Liên bang Nga tổ chức; là hoạt động quan trọng trong khuôn khổ Năm Khoa học và Giáo dục Việt Nam - Liên bang Nga 2026; cụ thể hóa nội dung được Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm và Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Vladimirovich Putin thống nhất tại Tuyên bố chung về những định hướng lớn của quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga trong giai đoạn hợp tác mới.
Tham dự Hội nghị có ông Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Thường trực, Chủ tịch Phân ban Việt Nam; ông Hoàng Minh Sơn, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT; ông Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga; ông Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam; ông Bezdetko Gennadyi Stepanovich, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam; ông Mogilevskyi Konstantin Yliych, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan liên quan của Việt Nam và Liên bang Nga cùng hiệu trưởng, lãnh đạo các cơ sở giáo dục đại học của hai nước.
Ông Chernyshenko Dmitryi Nikolaevich, Phó Thủ tướng Liên bang Nga, Chủ tịch Phân ban Nga trong Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam – Liên bang Nga về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học - kỹ thuật, tham dự và phát biểu với Hội nghị qua video.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm.
Giáo dục đào tạo là lĩnh vực hợp tác truyền thống, chiến lược, đầy triển vọng giữa hai nước
Nhấn mạnh tầm quan trọng của Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định, trong nhiều thập kỷ qua, Liên bang Nga và trước đây là Liên Xô đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo hàng chục nghìn cán bộ khoa học, kỹ thuật, chuyên gia và nhà quản lý trình độ cao. Nhiều người trong số đó đã và đang giữ vai trò quan trọng trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp của Việt Nam; đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ, phát triển đất nước.
Thay mặt Đảng, Chính phủ và Nhân dân Việt Nam, Phó Thủ tướng Thường trực bày tỏ cảm ơn chân thành tới Nhà nước, Chính phủ, các trường đại học và các nhà khoa học của Nga đã dành những tình cảm, sự hỗ trợ quý báu cho Việt Nam trong suốt thời gian qua.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại Hội nghị.
Phó Thủ tướng Thường trực cho biết: Trong những năm qua, chúng ta đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ hợp tác giữa các trường đại học Việt Nam và Nga trong lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ.
Hiệp định hợp tác trong lĩnh vực giáo dục đại học giữa Chính phủ Việt Nam và Liên bang Nga năm 2024 cùng với việc hàng năm Chính phủ Nga dành cho Việt Nam 1.000 suất học bổng các trình độ đào tạo là minh chứng rõ ràng cho những cam kết, sự khẳng định quyết tâm hợp tác hiệu quả, chặt chẽ trong lĩnh vực giáo dục, góp phần quan trọng nhằm phát triển quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Trong các cuộc trao đổi, tiếp xúc giữa lãnh đạo cấp cao hai nước, các nhà lãnh đạo đã nhiều lần khẳng định cần tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa hợp tác về giáo dục - đào tạo, nhất là trong những lĩnh vực Nga có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu, như quốc phòng - an ninh, văn hóa - nghệ thuật hàn lâm, thể dục - thể thao, các ngành khoa học cơ bản, năng lượng hạt nhân...
Với tư cách Đồng Chủ tịch phân ban của Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Liên bang Nga về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học - kỹ thuật, Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định quyết tâm của Chính phủ Việt Nam tạo mọi điều kiện thuận lợi và hỗ trợ để hợp tác giáo dục giữa Việt Nam - Liên bang Nga tiếp tục phát triển mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả hơn nữa trong thời gian tới.
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu tại Hội nghị.
Nâng tầm hợp tác giáo dục đại học trong giai đoạn phát triển mới
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn dẫn con số 62 cơ sở giáo dục đại học Liên bang Nga và gần 70 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam tham dự; hơn 400 thỏa thuận hợp tác đang còn hiệu lực, gần 50 văn bản hợp tác mới được ký kết trong khuôn khổ Hội nghị lần này; từ đó cho thấy sự phát triển hết sức sôi động, thực chất, giàu tiềm năng trong hợp tác giáo dục đại học hai nước.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, quan hệ hợp tác giáo dục - đào tạo giữa Việt Nam, Liên bang Nga được kế thừa từ nền tảng hữu nghị truyền thống tốt đẹp giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, được các thế hệ lãnh đạo, Nhân dân hai nước dày công vun đắp qua nhiều thập kỷ.
Trong suốt chặng đường phát triển của Việt Nam, Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay đã đào tạo hàng chục nghìn cán bộ khoa học, kỹ thuật, chuyên gia, nhà quản lý cho Việt Nam. Nhiều đồng chí lãnh đạo, nhiều nhà khoa học đầu ngành, nhiều cán bộ chủ chốt của Việt Nam đã trưởng thành từ môi trường giáo dục, khoa học của Liên bang Nga. Đây là tài sản quý báu, là cầu nối bền chặt trong quan hệ hữu nghị thủy chung giữa hai dân tộc.
Trong những năm gần đây, Liên bang Nga tiếp tục dành cho Việt Nam khoảng 1.000 suất học bổng mỗi năm. Hiện nay có hơn 6.000 du học sinh Việt Nam đang học tập tại trên 160 cơ sở giáo dục, ở các bậc học của Liên bang Nga, trong đó khoảng 3.000 du học sinh diện học bổng Hiệp định.
Những con số đó thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Liên bang Nga đối với sự nghiệp phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam, đồng thời khẳng định giáo dục và đào tạo tiếp tục là lĩnh vực hợp tác truyền thống, chiến lược và đầy triển vọng giữa hai nước.
Các đại biểu tham dự Hội nghị.
Bộ trưởng chia sẻ, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, được xác định là đột phá chiến lược.
Đặc biệt, các xu thế lớn như trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, công nghệ bán dẫn, kinh tế xanh và phát triển bền vững đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc kinh tế - xã hội toàn cầu. Trong bối cảnh đó, hợp tác giữa các quốc gia, đặc biệt là giữa các nền giáo dục đã trở thành yêu cầu tất yếu.
Liên bang Nga đã khẳng định vai trò là một trung tâm khoa học, công nghệ và giáo dục hàng đầu thế giới. Sự tương đồng về nhu cầu phát triển và tính bổ trợ về thế mạnh giữa hai nền giáo dục mở ra dư địa hợp tác hết sức to lớn để hai bên nâng tầm hợp tác giáo dục đại học sang giai đoạn phát triển mới - giai đoạn hợp tác thực chất, chiều sâu, hiệu quả và cùng kiến tạo giá trị.
Trong khuôn khổ Hội nghị, Bộ GD&ĐT Việt Nam và Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Liên bang Nga ký Quy chế tổ chức và hoạt động của Trung tâm tiếng Nga A.X. Pushkin.
Để hợp tác đi vào chiều sâu, hiệu quả hơn nữa, tại Hội nghị, Bộ trưởng đề nghị các Hiệu trưởng tập trung trao đổi, thảo luận 6 nội dung.
Thứ nhất, hai bên thúc đẩy mạnh mẽ việc hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và nghiên cứu chung Việt Nam - Liên bang Nga trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số, hạ tầng giao thông thông minh, khoa học sức khỏe và công nghệ môi trường. Đây sẽ là nơi thực hiện các đề tài nghiên cứu; là không gian để thử nghiệm, ươm tạo, chuyển các ý tưởng thành sản phẩm.
Thứ hai, thiết lập cơ chế chuyển giao công nghệ hai chiều giữa các nhà khoa học của hai nước nhằm tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu của Liên bang Nga được triển khai hiệu quả tại Việt Nam, đồng thời các sáng kiến của Việt Nam cũng có thể được tiếp cận và mở rộng tại Liên bang Nga.
Thứ ba, tăng cường trao đổi giảng viên thông qua việc sử dụng hiệu quả chương trình học bổng hiệp định đã ký kết giữa 2 Chính phủ; đẩy mạnh trao đổi sinh viên thông qua việc các cơ sở giáo dục đại học của 2 nước.
Thứ tư, hình thành các nhóm nghiên cứu quốc tế xuất sắc với sự tham gia của giảng viên, nhà khoa học của 2 nước trong đó có việc đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, phối hợp nghiên cứu và công bố khoa học. Chủ động kết nối với doanh nghiệp để đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp trong học sinh, sinh viên.
Thứ năm, thúc đẩy quốc tế hóa giáo dục đại học và phát triển thị trường dịch vụ giáo dục trong khu vực thông qua việc phát triển các cơ sở đào tạo liên kết, phân hiệu đại học và các chương trình giáo dục xuyên biên giới, góp phần hình thành không gian giáo dục mở.
Thứ sáu, tăng cường hợp tác trong chuyển đổi số giáo dục, phát triển các mô hình học tập linh hoạt, học tập suốt đời, tận dụng các nền tảng công nghệ để mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cao cho mọi người dân.
“Bộ GD&ĐT Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi để thúc đẩy hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bộ GD&ĐT Việt Nam cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Liên bang Nga để hỗ trợ các cơ sở giáo dục đại học hai bên triển khai hiệu quả các thỏa thuận hợp tác”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định.
Thước đo mới của hợp tác đại học Việt - Nga là tri thức và công nghệ
Ông Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga, đánh giá trong mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước, hợp tác về giáo dục - đào tạo luôn giữ vị trí hết sức quan trọng. Đây vừa là một trong các trụ cột hợp tác, vừa tạo tiền đề phát triển các lĩnh vực hợp tác khác, vừa là cầu nối bền chặt gắn kết nhân dân hai nước, góp phần tạo dựng sự tin cậy, hiểu biết, tình cảm tốt đẹp giữa hai dân tộc.
Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, tổ chức và cơ sở giáo dục của hai nước để thúc đẩy giao lưu nhân dân, tăng cường kết nối giữa các cựu du học sinh, hỗ trợ các hoạt động hợp tác giáo dục, văn hóa và khoa học, góp phần làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam - Liên bang Nga.
Tập trung nói về hợp tác giáo dục đại học Việt Nam và Liên bang Nga trong giai đoạn mới, ông Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam nhấn mạnh: Trong nhiều thập kỷ trước đây, vai trò chính của đại học là truyền đạt tri thức. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, đại học cần trở thành nơi hình thành năng lực nghiên cứu, năng lực đổi mới sáng tạo, năng lực giải mã và làm chủ công nghệ.
Đại học phải trở thành nơi tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và các thế hệ nhà khoa học mới. Đó là những người có đủ bản lĩnh để khởi nghiệp tri thức, hình thành nên các doanh nghiệp khoa học công nghệ ngay từ những công trình nghiên cứu trên giảng đường.
Chính vì vậy, trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam đang đặc biệt quan tâm tới mô hình giáo dục đại học gắn với nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.
Từ đó, ông Trần Hồng Thái cho rằng, trong giai đoạn mới, hợp tác giáo dục đại học giữa hai nước không nên chỉ dừng ở trao đổi sinh viên hay các chương trình đào tạo truyền thống, mà cần tiến tới cùng xây dựng năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Các trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức khoa học của hai nước có thể cùng nhau xây dựng các nền tảng nghiên cứu và đào tạo chung trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
“Tôi luôn luôn tin rằng tương lai của hợp tác đại học Việt - Nga sẽ không chỉ được đo bằng số lượng chương trình đào tạo hay số lượng sinh viên trao đổi, mà bằng khả năng cùng tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và các thế hệ nhà khoa học mới cho tương lai của hai quốc gia và thế giới”, ông Trần Hồng Thái chia sẻ.
