 |
| Foxconn là công ty chuyên sản xuất linh kiện và thiết bị cho Apple. (Nguồn: VOV) |
Theo đó, sự chuyển dịch được thúc đẩy bởi lợi thế chi phí lao động, vị thế thuế quan thuận lợi, trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Quốc kéo dài. Sau các đòn thuế của Mỹ đánh vào hàng hóa Trung Quốc giai đoạn 2024-2025, nhiều doanh nghiệp quốc tế bắt đầu đẩy mạnh đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp quốc tế buộc phải lựa chọn giữa việc chịu chi phí cao và đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Việt Nam nổi lên nhờ lợi thế chi phí lao động cạnh tranh và mức thuế tương đối thuận lợi.
Thực tế, chiến lược của Apple cho thấy một thay đổi mang tính cấu trúc, thay vì dịch chuyển nơi sản xuất iPhone, hãng lựa chọn đưa các dòng sản phẩm mới sang Việt Nam ngay từ đầu. Hiện khoảng 65% AirPods, 20% iPad và Apple Watch, cùng 5% MacBook đã được sản xuất tại Việt Nam. Dự kiến, các sản phẩm mới như camera an ninh trong nhà (2026) hay robot để bàn (2027) tiếp tục được lắp ráp tại đây.
Trong khi đó, Samsung mở rộng hiện diện với tổng vốn đầu tư tại Việt Nam đạt 22,4 tỷ USD. Riêng dự án mới trị giá 1,8 tỷ USD tại Bắc Ninh sẽ nâng tổng đầu tư của Samsung Display tại địa phương lên 8,3 tỷ USD, với công suất mục tiêu 10 triệu tấm nền OLED mỗi năm từ 2026. Cụm công nghiệp tại Bắc Ninh đã góp phần giúp tỉnh thu hút 5,12 tỷ USD vốn FDI trong năm 2024, cao nhất cả nước.
Về dài hạn, Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn, đặt kế hoạch đào tạo 50.000 kỹ sư đến năm 2030, xây dựng sáu nhà máy sản xuất bán dẫn vào năm 2050 và tự chủ trong thiết kế, sản xuất và kiểm thử vào năm 2027. Tuy nhiên, điểm yếu cần sớm khắc phục là tỷ lệ nội địa hóa trong ngành điện tử mới đạt 15-20%, phần nhiều linh kiện phải phụ thuộc nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc.
Dù vậy, xu hướng dịch chuyển sản xuất sang Việt Nam hiện được đánh giá là mang tính cấu trúc, không còn mang tính chu kỳ. Với các lợi thế chi phí, thuế quan và môi trường đầu tư cải thiện, Việt Nam đang chuyển từ vai trò “công xưởng thay thế” sang vị thế của một trung tâm sản xuất chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
