Phát biểu khai mạc Phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, Trung tướng Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh, việc xây dựng dự án Luật Định danh và xác thực điện tử nằm trong yêu cầu hoàn thiện các “mảnh ghép” của hệ thống pháp luật nhằm thực hiện hiệu quả chức năng quản lý nhà nước, trong đó có lĩnh vực an ninh điện tử, tạo dựng thị trường minh bạch, công khai và hạn chế thấp nhất rủi ro trong quản lý kinh tế. Cũng theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, luật phải thể hiện nhiệm vụ vừa quản lý, nhưng cơ bản chuyển dần sang kiến tạo để thúc đẩy kinh tế phát triển, không tạo rào cản, không phát sinh các thủ tục hành chính.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Trung tướng Nguyễn Minh Đức phát biểu kết luận. Nguồn: Quochoi.
Trong bối cảnh việc định danh, xác thực điện tử đang được triển khai trong nhiều hoạt động giao dịch dân sự, thương mại, y tế…, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Minh Đức đề nghị các đại biểu tập trung nghiên cứu hồ sơ dự án Luật, Tờ trình của Chính phủ và dự thảo Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, đóng góp ý kiến sát thực để tiếp tục hoàn thiện dự án Luật, làm cơ sở trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 2.
Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an, Đại tá Ngô Như Cường nhấn mạnh, việc xây dựng Luật là bước cụ thể hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực quản trị quốc gia, phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Về mặt pháp lý, Luật sẽ luật hóa các quy định hiện hành ở cấp nghị định, tạo hành lang pháp lý thống nhất, ổn định và có giá trị pháp lý cao. Điều này giúp khắc phục triệt để tình trạng quy định phân tán ở nhiều văn bản pháp luật chuyên ngành, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân và bảo vệ dữ liệu cá nhân trên môi trường số theo đúng Hiến pháp.
Đại tá Ngô Như Cường cho biết, việc ban hành luật hình thành cơ sở định danh và xác thực điện tử an toàn, tin cậy, là công cụ quản lý quan trọng giúp phòng ngừa tội phạm mạng, xử lý triệt để sim nặc danh, tài khoản ảo, tình trạng lừa đảo trên mạng và ngăn chặn các hình thức giả mạo sinh trắc học thông minh từ công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Luật Định danh và xác thực điện tử sẽ tạo cơ sở pháp lý cho việc công nhận danh tính điện tử xuyên biên giới và định danh sản phẩm. Việc chuẩn hóa dữ liệu theo chuẩn chung giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động đáp ứng các quy định khắt khe của thị trường thế giới như yêu cầu về truy xuất nguồn gốc sản phẩm kỹ thuật số của Liên minh châu Âu, từ đó bảo vệ nguồn gốc hàng hóa nội địa, tháo gỡ điểm nghẽn thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Về mục đích ban hành Luật, việc ban hành Luật nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất và có hiệu lực pháp lý cao về định danh và xác thực điện tử, làm cơ sở cho việc tạo lập, quản lý, sử dụng danh tính điện tử trong các hoạt động quản lý nhà nước, giao dịch điện tử và phát triển kinh tế số, xã hội số.
Về quan điểm xây dựng, dự án Luật bảo đảm thể chế hóa đúng các chủ trương của Đảng, Nhà nước; tuân thủ Hiến pháp; bảo đảm quyền con người, quyền công dân; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; tập trung rà soát, sửa đổi các quy định gây vướng mắc, bất cập trong việc triển khai định danh và xác thực điện tử. Quán triệt tinh thần kiến tạo phát triển theo Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Luật hướng tới cắt giảm chi phí giao dịch, chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, tạo không gian linh hoạt, phát triển kinh tế số, xã hội số.
Dự thảo Luật bao gồm 8 chương, 46 điều, tập trung vào 6 nhóm nội dung cơ bản:
Thứ nhất, về đối tượng định danh điện tử, dự thảo Luật xác định 5 nhóm đối tượng gồm: Cơ quan, tổ chức, cá nhân; Sản phẩm, hàng hóa; Tài sản vật chất và đối tượng vật chất khác; Cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm và các dịch vụ số; Sự kiện, giao dịch, hành vi, địa điểm và không gian. Nghiêm cấm sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả lập bằng công nghệ hoặc gian lận công nghệ khác để tạo lập, giả mạo danh tính điện tử. Quy định chế độ ghi nhận, lưu vết, truy vết và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình định danh và xác thực điện tử.
Thứ hai, về mô hình định danh điện tử, thực hiện theo 2 phương thức: Nhà nước đầu tư, thiết lập hệ thống nền tảng để trực tiếp thực hiện hoạt động định danh điện tử, địa điểm, không gian, đối tượng thuộc dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng, đối tượng đã được chứng nhận sở hữu, sử dụng, sản phẩm hàng hóa rủi ro cao và đối tượng bí mật nhà nước; Tổ chức đủ điều kiện tự đầu tư thiết lập hệ thống nền tảng và cơ sở hạ tầng để thực hiện hoạt động định danh điện tử đối với các đối tượng còn lại, đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ định danh thương mại.
Thứ ba, quy định hệ thống định danh và xác thực điện tử gồm: Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh xác thực điện tử; Nền tảng định danh và xác thực điện tử; Ứng dụng định danh quốc gia VNeID; Hệ thống quản lý danh tính điện tử và chứng thực điện tử xác nhận thông tin; Cổng tích hợp xác thực điện tử quốc gia và các phần mềm ứng dụng; Hệ thống thông tin chính thống; Các hệ thống thông tin có liên quan được kết nối với hệ thống để phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và phát triển kinh tế số.
Thứ tư, quy định mọi đối tượng đã được tạo lập danh tính điện tử và cấp mã định danh theo quy định của Luật là đối tượng xác thực điện tử. Đồng thời thiết lập 3 mô hình thực hiện hoạt động xác thực điện tử gồm: xác thực tập trung, xác thực trung gian, xác thực độc lập. Bắt buộc liên kết xác thực danh tính điện tử đối với giao dịch trên nền tảng số trong một số lĩnh vực.
Thứ năm, về dịch vụ định danh, xác thực điện tử và thủ tục hành chính: quy định điều kiện đối với tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử về tư cách pháp nhân, năng lực tài chính, hệ thống kỹ thuật, hạ tầng công nghệ thông tin, nhân sự chuyên trách, quy trình nghiệp vụ, bảo vệ dữ liệu người dùng, an ninh mạng, kết nối kỹ thuật với hệ thống và bảo hiểm trách nhiệm.
Thứ sáu, quy định nguyên tắc công nhận lẫn nhau đối với danh tính điện tử, kết quả xác thực nước ngoài để sử dụng trong giao dịch xuyên biên giới; sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan của Luật Giao dịch điện tử, Luật Căn cước, Luật Chuyển đổi số và Luật Thương mại điện tử và Luật Đầu tư để bảo đảm thống nhất trong hệ thống pháp luật.
Chính phủ đề xuất Quốc hội khóa XVI cho ý kiến và thông qua dự án Luật tại Kỳ họp thứ 2 dự kiến khai mạc vào ngày 17/10 tới.
Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Phạm Ngọc Hải cho biết, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật với các lý do đã nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các quan điểm, chủ trương của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, chuyển đổi số quốc gia, phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới tư duy lập pháp; luật hóa các quy định đang tồn tại phân tán tại các văn bản dưới luật; bảo đảm tính đồng bộ với các luật chuyên ngành; khắc phục các vướng mắc qua thực tiễn thi hành các quy định hiện hành; đáp ứng nhu cầu thực tiễn, tạo nền tảng nhận diện số tin cậy, phòng, chống tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến và thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.
Theo Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách Phạm Ngọc Hải, nội dung dự thảo Luật phù hợp với Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), cơ bản bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan và bảo đảm tính khả thi. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát kỹ quy định về thu thập, lưu trữ, xác thực dữ liệu sinh trắc học để bảo đảm không xâm phạm quyền riêng tư; rà soát với các Hiệp định thương mại tự do về dòng chảy dữ liệu tự do và công nhận danh tính điện tử từ nước ngoài; đánh giá kỹ tính khả thi về hạ tầng công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực khi áp dụng định danh đối với các thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất.
Về tên gọi, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị bổ sung một điều quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật để phân định rõ ranh giới với các luật chuyên ngành (Luật Căn cước, Luật Giao dịch điện tử, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân...); làm rõ định danh và xác thực điện tử chỉ có giá trị kỹ thuật để nhận diện, xác thực đối tượng, không thay thế các quy định về quyền sở hữu, điều kiện giao dịch hay tình trạng pháp lý theo pháp luật chuyên ngành.
Về đối tượng định danh điện tử, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cơ bản nhất trí với quy định và thấy rằng quy định mở rộng đối tượng định danh điện tử sang thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất là phù hợp xu thế. Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng, phạm vi đối tượng định danh điện tử quá rộng, nên đề nghị thu hẹp hoặc phân định rõ danh mục bắt buộc và danh mục khuyến khích thực hiện; cân nhắc tính khả thi khi định danh các đối tượng phi vật chất phức tạp (tệp dữ liệu, ứng dụng, sự kiện, hành vi); đánh giá kỹ nguy cơ lộ lọt thông tin đối với đối tượng định danh thuộc bí mật nhà nước và áp lực lên hạ tầng xử lý dữ liệu lớn.
Về danh tính điện tử, mã định danh, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cơ bản nhất trí với quy định tại dự thảo Luật. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng việc giao cơ quan chuyên ngành hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tự quyết định các trường thông tin thu thập dễ dẫn đến lạm dụng, xâm phạm quyền riêng tư. Đề nghị bổ sung quy định khung về các trường thông tin được phép thu thập; giao Chính phủ quy định giới hạn tối đa, ban hành khung tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc và quán triệt nguyên tắc thu thập tối thiểu, bảo vệ quyền của chủ thể dữ liệu.
Về tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử, các đại biểu đề nghị cơ quan nhà nước phải ban hành khung tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu và chuẩn dữ liệu dùng chung để tránh đầu tư manh mún, không đồng bộ; đồng thời bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm pháp lý và cơ chế bồi thường thiệt hại của tổ chức cung cấp dịch vụ khi để xảy ra sự cố lộ lọt dữ liệu hoặc định danh, xác thực sai lệch.
Về chủ thể danh tính điện tử, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cơ bản nhất trí với các quy định về chủ thể danh tính điện tử của dự thảo Luật. Có ý kiến đề nghị phân định rõ ràng hơn giữa “quyền sở hữu” và “quyền quản lý, sử dụng” để phù hợp với cơ chế đại diện, ủy quyền của Bộ luật Dân sự, làm căn cứ giải quyết tranh chấp và xử lý trách nhiệm pháp lý; đồng thời bổ sung quy định về ủy quyền và phân quyền quản lý, sử dụng danh tính điện tử.
Về tạm dừng, hủy bỏ, chấm dứt hiệu lực danh tính điện tử và lưu trữ dữ liệu, có ý kiến đề nghị luật hóa cụ thể thẩm quyền, căn cứ tạm dừng, hủy bỏ ngay trong Luật; quy định rõ thời hạn tối đa tạm dừng và trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu xử lý sai; bổ sung cơ chế tạm dừng khẩn cấp khi có nguy cơ lừa đảo, giả mạo sinh trắc học đe dọa trực tiếp đến an toàn hệ thống hoặc khi có cảnh báo khẩn cấp từ Hệ thống giám sát an toàn thông tin mạng quốc gia, Hệ thống phòng, chống gian lận tài chính; quy định quyền của chủ thể được yêu cầu xóa, hủy dữ liệu danh tính tự chủ khi không còn nhu cầu.
Về liên thông và hợp tác quốc tế, có ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về công nhận danh tính, chữ ký số và kết quả xác thực điện tử nước ngoài để bảo đảm tương thích với các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới; bổ sung vào dự thảo Luật hoặc giao Chính phủ quy định cụ thể cơ chế phối hợp, yêu cầu đối với nền tảng số xuyên biên giới cung cấp dịch vụ tại Việt Nam trong việc liên kết, xác thực danh tính người dùng.
Tại Phiên họp, các đại biểu bày tỏ cơ bản nhất trí với dự thảo Luật. Đáng chú ý, các đại biểu đề nghị quy định rõ nội dung phân định thẩm quyền quản lý nhà nước trong từng lĩnh vực, bảo đảm yêu cầu bảo vệ bí mật quân sự, bí mật nhà nước và các nguyên tắc tổ chức, chỉ huy lực lượng vũ trang.
Đóng góp ý kiến về đối tượng định danh điện tử, các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ phạm vi đối tượng định danh điện tử, nhất là đối với các yêu cầu về bảo vệ dữ liệu, rủi ro an ninh, an toàn thông tin.
Bên cạnh các đối tượng vật chất, dự thảo Luật còn mở rộng đối tượng định danh và xác thực điện tử đối với các đối tượng phi vật chất; bên cạnh các đối tượng vật lý, còn bao gồm các đối tượng trên không gian mạng. Các đại biểu đánh giá việc mở rộng phạm vi đối tượng như dự thảo Luật phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời góp phần đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự trong giai đoạn hiện nay. Đại biểu lưu ý, để bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất, hiệu quả, cần nghiên cứu giải thích rõ một số thuật ngữ có phạm vi, nội hàm rộng trong dự thảo Luật.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ điều kiện công nhận danh tính điện tử và kết quả xác thực điện tử nước ngoài; đồng thời hoàn thiện các quy định về chính sách hợp tác quốc tế trong lĩnh vực định danh và xác thực điện tử, bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn và các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Kết luận nội dung Phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Trung tướng Nguyễn Minh Đức ghi nhận ý kiến đóng góp của các đại biểu. Phó Chủ nhiệm Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh, Cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát kỹ các quy định, nhất là về khái niệm, đối tượng định danh, xác thực điện tử và mô hình tổ chức thực hiện, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của dự thảo Luật.
Cũng theo Phó Chủ nhiệm, trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế số, hoạt động định danh, xác thực điện tử ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các giao dịch trên môi trường mạng, thương mại điện tử, giao dịch ngân hàng và các dịch vụ số. Hiện nay, các doanh nghiệp, nhà cung cấp dịch vụ đang áp dụng những phương thức và mức độ xác thực khác nhau, dẫn đến cách thức quản trị, yêu cầu xác thực chưa thống nhất.
Do đó, việc xây dựng hành lang pháp lý về định danh và xác thực điện tử là cần thiết, nhằm tạo ra một khuôn khổ thống nhất để các chủ thể thực hiện, đồng thời phải bảo đảm yêu cầu tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, hạn chế phát sinh thủ tục hành chính.
Phó Chủ nhiệm Nguyễn Minh Đức đề nghị tiếp tục rà soát việc xác định các nhóm đối tượng định danh của dự thảo Luật. Theo đó, việc này cần được thiết kế rõ ràng, phù hợp với từng lĩnh vực, từng loại hoạt động dân sự, kinh tế; đồng thời nghiên cứu xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp đối với từng nhóm đối tượng.
Đặc biệt, đối với những nội dung có thể giao cho doanh nghiệp thực hiện hoạt động định danh và xác thực điện tử, Phó Chủ nhiệm cho rằng cần nghiên cứu theo hướng cơ quan quản lý Nhà nước tập trung xây dựng tiêu chí, tiêu chuẩn, yêu cầu kỹ thuật để các doanh nghiệp thực hiện, thay vì tạo ra các thủ tục hành chính mới.
Liên quan đến các quy định về định danh, xác thực điện tử đối với các chủ thể có yếu tố nước ngoài, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Minh Đức đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu các quy định có liên quan trong hệ thống pháp luật hiện hành, nhất là những quy định về xuất nhập cảnh, đối ngoại, hợp tác quốc tế và phát triển du lịch.
Bên cạnh đó, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Minh Đức đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo và Cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát kỹ thuật toàn bộ dự thảo Luật, nhất là những nội dung có khả năng giao thoa, trùng lặp với các luật khác. “Đây là nhiệm vụ có tính chất phức tạp bởi lĩnh vực định danh và xác thực điện tử có mối liên hệ với nhiều lĩnh vực khác trong quá trình chuyển đổi số. Vì vậy, việc xác định rõ ranh giới điều chỉnh của dự thảo Luật là yêu cầu quan trọng, bảo đảm sau khi được ban hành, Luật có thể triển khai thống nhất, thuận lợi và không phát sinh vướng mắc trong thực tiễn”, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh.
Phó Chủ nhiệm Nguyễn Minh Đức đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp của đại diện các Ủy ban của Quốc hội cũng như bộ, ngành liên quan; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Cơ quan thẩm tra để khẩn trương rà soát, chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật.
