Như tin đã đưa, AEON sẽ chuyển nhượng toàn bộ cổ phần tại AEON (Thailand) cho Central Food Retail, công ty thuộc Central Retail và là đơn vị vận hành chuỗi Tops. Giao dịch dự kiến hoàn tất ngày 30/9. AEON Thailand hiện vận hành khoảng 30 siêu thị mang thương hiệu MaxValu và MaxValu Tanjai. Như vậy, sau hơn 4 thập kỷ hiện diện tại thị trường Thái Lan, AEON đang chuẩn bị khép lại mảng kinh doanh siêu thị tại quốc gia này.
Nếu chỉ nhìn vào 30 địa điểm bán lẻ cùng hơn 900.000 khách hàng mà Central Retail sắp tiếp nhận, thương vụ có thể giống một cuộc sang tay tài sản bán lẻ thông thường. Nhưng những con số về hoạt động của AEON Thailand cho thấy phía sau quyết định này là một quá trình co cụm kéo dài nhiều năm.
Đáng chú ý hơn, việc bán MaxValu diễn ra đúng lúc AEON bước vào kế hoạch trung hạn 2026-2030 với hai ưu tiên được nêu rất rõ: Loại bỏ những hoạt động gây cản trở khả năng sinh lời và dành nguồn lực cho các động lực tăng trưởng có tỷ suất sinh lời cao. Trong danh sách những động lực tăng trưởng mà tập đoàn Nhật chỉ đích danh có Việt Nam.
500 XUỐNG CÒN 30 SIÊU THỊ
Quy mô hiện tại của AEON Thailand khác rất xa những gì nhà bán lẻ Nhật từng hình dung hơn một thập kỷ trước.
Năm 2015, Inside Retail Asia đưa tin AEON đặt mục tiêu nâng mạng lưới siêu thị tại Thái Lan lên 500 cửa hàng vào năm 2020. Khi ấy doanh nghiệp có 76 siêu thị và dự kiến mở thêm hàng trăm điểm bán, khoảng 80% trong số đó thuộc mô hình MaxValu Tanjai quy mô nhỏ. Bangkok Post cũng ghi nhận kế hoạch gồm khoảng 400 MaxValu Tanjai và 100 siêu thị lớn.
Kế hoạch đó cuối cùng không thành hiện thực.
Mạng lưới của AEON tại Thái Lan đạt khoảng 80 cửa hàng vào năm 2016, nhưng đến thời điểm thương vụ với Central Retail được công bố chỉ còn khoảng 30 địa điểm.
Dấu hiệu thu hẹp đã xuất hiện rõ từ nhiều năm trước. Tháng 3/2020, trang kinh doanh Techsauce của Thái Lan đưa tin AEON quyết định đóng hơn 20 MaxValu Tanjai trong tổng số hơn 40 cửa hàng loại này. Theo Techsauce, ban lãnh đạo khi đó xác định đây là những chi nhánh không tạo ra lợi nhuận.
Đến năm 2026, bức tranh tài chính cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở một vài cửa hàng.
Trong báo cáo phân tích thương vụ Central Retail - AEON Thailand ngày 7/8, InnovestX Research, bộ phận nghiên cứu thuộc hệ sinh thái SCBX của Thái Lan, cho biết doanh thu AEON Thailand trong giai đoạn 2021-2025 giảm bình quân gần 10% mỗi năm, chủ yếu do doanh nghiệp liên tục đóng bớt điểm bán.
Siêu thị MaxValu Thái Lan.
Riêng năm tài chính 2025, AEON Thailand đạt doanh thu khoảng 3,8 tỷ baht, nhưng lỗ EBIT 249 triệu baht và lỗ ròng 266 triệu baht. InnovestX đánh giá kết quả kinh doanh lịch sử của công ty này ở mức khá yếu.
Những số liệu trên cũng đặt thương vụ vừa công bố vào một bối cảnh khác: Central Retail không mua lại một chuỗi đang tạo lợi nhuận lớn. Trái lại, InnovestX dự báo việc hợp nhất AEON Thailand từ quý IV/2026 có thể khiến Central Retail phải ghi nhận khoảng 60 triệu baht lỗ ngay trong quý này, tương đương tác động khoảng 1% tới lợi nhuận năm 2026 của CRC. Central đặt mục tiêu đưa hoạt động mới mua về mức hòa vốn EBIT trong năm 2027.
DỌN DẸP DANH MỤC
Tháng 5/2026, chỉ khoảng ba tháng trước thương vụ tại Thái Lan, AEON công bố kế hoạch quản trị trung hạn cho giai đoạn FY2026-FY2030.
Trong tài liệu chính thức, tập đoàn cho biết sẽ ưu tiên phân bổ nguồn lực vào các lĩnh vực tăng trưởng đồng thời thực hiện "cải cách cấu trúc căn bản", với mục tiêu cải thiện cả khả năng sinh lời lẫn hiệu quả sử dụng vốn. Một trong bốn trụ cột chiến lược là xây dựng danh mục có tỷ suất sinh lời cao hơn, trong đó AEON liệt kê ba nhóm động lực gồm Health & Wellness, Developer & Entertainment và Vietnam.
Ở một trụ cột khác mang tên "Hoàn tất cải cách cơ cấu kinh doanh", AEON nói sẽ xử lý những yếu tố cản trở lợi nhuận, bao gồm các hoạt động thua lỗ và những công ty có hoạt động chồng chéo hình thành trong quá trình mở rộng trước đây, qua đó nâng chất lượng danh mục và hiệu quả sử dụng vốn.
Tài liệu này không nêu đích danh AEON Thailand thuộc nhóm hoạt động phải xử lý. Tuy nhiên, thương vụ bán doanh nghiệp siêu thị Thái Lan diễn ra trong cùng giai đoạn AEON triển khai chương trình tái cấu trúc nói trên, trong khi Inside Retail Asia dẫn Nikkei nhận định việc bán mảng siêu thị Thái Lan nằm trong chiến lược cải thiện hiệu quả vốn và chuyển đầu tư sang các thị trường có triển vọng tăng trưởng cao hơn.
Và thị trường được ưu tiên nhất trong ASEAN chính là Việt Nam.
Theo nội dung cuộc phỏng vấn Chủ tịch kiêm CEO AEON Mall Kazuhide Ohno với Nikkei hồi tháng 7, Việt Nam sẽ nhận khoảng 60% tổng đầu tư của AEON tại ASEAN trong kế hoạch trung hạn kéo dài tới tháng 3/2031. Doanh thu từ các hoạt động tại Việt Nam, bao gồm trung tâm thương mại và cửa hàng tổng hợp, đang tăng khoảng 25% mỗi năm. AEON đặt mục tiêu doanh thu tại Việt Nam vượt 300 tỷ yen vào FY2030.
Riêng AEON Mall đặt mục tiêu nâng số trung tâm thương mại tại Việt Nam lên 30 địa điểm vào năm tài chính 2030. Còn theo Inside Retail Asia, kế hoạch rộng hơn của tập đoàn là phát triển khoảng 100 cửa hàng tổng hợp và siêu thị quy mô lớn cùng khoảng 200 cửa hàng thực phẩm quy mô nhỏ tại Việt Nam vào năm 2030.
Vì sao Việt Nam có thể trở thành "con gà đẻ trứng vàng" mới?
Các số liệu của AEON Mall cho thấy Việt Nam không đơn thuần là một thị trường mà tập đoàn kỳ vọng tăng trưởng trong tương lai; ít nhất ở mảng trung tâm thương mại, hoạt động tại đây đã tạo ra mức lợi nhuận đáng kể.
Cần lưu ý AEON Mall Vietnam là doanh nghiệp phát triển, cho thuê và quản lý trung tâm thương mại, khác với AEON Vietnam trực tiếp vận hành siêu thị và cửa hàng tổng hợp. Vì vậy, các con số sau phản ánh riêng mảng mall chứ không phải toàn bộ hoạt động AEON tại Việt Nam.
Theo báo cáo FY2025 được The Investor phân tích, doanh thu hoạt động của AEON Mall tại Việt Nam đạt 18,83 tỷ yen, tăng 8,7%, trong khi lợi nhuận hoạt động đạt 4,78 tỷ yen, tăng 12,8%. Biên lợi nhuận hoạt động tăng từ khoảng 24,5% lên 25,4%.
Đáng chú ý, lợi nhuận hoạt động tại Việt Nam đã bằng khoảng 70% thị trường Trung Quốc, dù doanh thu chỉ nhỉnh hơn một phần tư doanh thu tại Trung Quốc. The Investor xếp Việt Nam là thị trường nước ngoài lớn thứ hai của AEON Mall về doanh thu, sau Trung Quốc.
Trong kế hoạch 2026-2030 của AEON tại Việt Nam, doanh thu toàn bộ hoạt động tại đây được đặt mục tiêu tăng từ hơn 100 tỷ yen trong FY2025 lên hơn 300 tỷ yen vào FY2030, còn lợi nhuận hoạt động được kỳ vọng tăng khoảng 4 lần.
Có một sự đối lập đặc biệt giữa hai thị trường: AEON đang bán toàn bộ MaxValu tại Thái Lan nhưng lại mở rộng chính mô hình này ở Việt Nam.
Tháng 7/2026, AEON đưa mô hình MaxValu vào TP.HCM lần đầu tiên với siêu thị rộng khoảng 400 m2. Trước đó, MaxValu đã được triển khai tại Hà Nội từ năm 2020 và AEON có khoảng 30 điểm bán loại này ở miền Bắc.
Nói cách khác, thương hiệu MaxValu không bị AEON loại bỏ khỏi chiến lược khu vực. Nó chỉ đang biến mất khỏi Thái Lan, nơi doanh thu của công ty vận hành giảm liên tục và hoạt động còn thua lỗ, trong khi tiếp tục được nhân rộng tại Việt Nam theo kế hoạch tăng mạnh số điểm bán của tập đoàn. Đây cũng chính là cách Inside Retail Asia mô tả sự dịch chuyển nguồn lực của AEON: rời mảng supermarket Thái Lan và tập trung đầu tư vào những thị trường Đông Nam Á tăng trưởng nhanh hơn, với Việt Nam là một trong những bên hưởng lợi chính.
CENTRAL RETAIL MUA LẠI THỨ AEON MUỐN BỎ
Ở phía bên kia thương vụ, cách nhìn của Central Retail lại hoàn toàn khác.
Central Food Retail sẽ mua 100% AEON Thailand. Sau khi hoàn tất, toàn bộ 30 MaxValu sẽ được chuyển đổi sang thương hiệu Tops và tích hợp vào hệ sinh thái hiện hữu. The Nation dẫn thông tin từ CRC cho biết mục đích của thương vụ là mở rộng mạng lưới tại các vị trí chiến lược và củng cố mảng bán lẻ thực phẩm.
InnovestX cho biết 30 điểm bán vừa mua có cấu trúc gần như tương thích với các format mà Central đã sở hữu: 25 MaxValu rộng khoảng 1.200-1.500 m2, tương đương quy mô Tops Supermarket, trong khi 5 MaxValu Tanjai khoảng 200 m2 gần với Tops Daily.
Central còn nhận được một số bất động sản sở hữu lâu dài tại Bangkok và vùng phụ cận, khoảng 900.000 khách hàng cùng một trung tâm chế biến thực phẩm ăn liền. Theo InnovestX, CRC cho biết mức đầu tư bình quân trên mỗi cửa hàng trong thương vụ thấp hơn chi phí đầu tư để tự mở một điểm bán mới.
Kế hoạch sau khi tiếp quản cũng đã được vạch ra. MaxValu sẽ lần lượt đổi thành Tops Supermarket; Central dự kiến điều chỉnh cơ cấu hàng hóa nhưng tận dụng thế mạnh thực phẩm ăn liền của MaxValu, đồng thời đưa mạng lưới mới vào hệ thống mua hàng, sản xuất, kho bãi, vận tải và đàm phán nhà cung cấp chung của Tops để giảm chi phí.
Đây là một thương vụ phù hợp với tham vọng mở rộng Tops mà Central Food Retail đã công bố từ trước. Năm 2024, công ty đặt mục tiêu đưa hệ thống Tops tại Thái Lan lên 1.000 cửa hàng vào năm 2027, từ hơn 700 địa điểm khi đó. Cuối năm 2025, Central Retail cho biết mạng lưới Tops dự kiến vượt 700 cửa hàng.
Như vậy, 30 cửa hàng mà AEON không còn muốn tiếp tục vận hành lại có thể được Central đưa thẳng vào một mạng lưới lớn hơn nhiều và khai thác trên nền chuỗi cung ứng, hệ thống khách hàng và thương hiệu Tops sẵn có. InnovestX vì thế kỳ vọng tác động tiêu cực từ khoản lỗ của AEON Thailand chỉ ở ngắn hạn, trước khi các hiệu ứng cộng hưởng và cải thiện hiệu quả vận hành xuất hiện nếu kế hoạch tái cấu trúc thành công.
Một bên rút khỏi Thái Lan để tăng cược vào Việt Nam, một bên củng cố Thái Lan nhưng cũng chưa hề giảm cược ở Việt Nam
Điều đáng chú ý là Central Retail không chỉ có Tops ở Thái Lan.
Tại Việt Nam, danh mục bán lẻ thực phẩm của tập đoàn Thái cũng gồm GO!, GO! Hypermarket, Tops Market và mini go!. Tháng 5/2025, Central Group và Central Retail cho biết sẽ tiếp tục mở rộng các mô hình này và dự kiến nâng tổng vốn đầu tư vào Việt Nam lên 2 tỷ USD trong 5 năm.
Trong năm 2025, Central Retail tiếp tục mở thêm 2 GO! Mall ở Việt Nam và cải tạo 2 địa điểm lớn. Trong khi đó tại Thái Lan, doanh nghiệp mở thêm 9 Tops và 4 GO Wholesale. CRC gọi cả Thái Lan và Việt Nam là những thị trường cốt lõi có tiềm năng cao trong chương trình "tối ưu hóa danh mục chiến lược".
Central cũng đang tự dọn lại danh mục của mình. Tập đoàn đã hoàn tất bán chuỗi bách hóa Rinascente tại Italy vào tháng 11/2025 và đến tháng 4/2026 hoàn tất thoái vốn khỏi mảng điện máy Nguyễn Kim tại Việt Nam. Trong khi đó, đầu tư vào thực phẩm và bất động sản bán lẻ tại hai thị trường Thái Lan - Việt Nam vẫn tiếp tục được mở rộng.
Theo: Nikkei, Inside Retail Asia, The Investor
Phương Vy
