Tháp Nhạn, tỉnh Đắk Lắk.
Phạm vi nghiên cứu lập quy hoạch có tổng diện tích khoảng 10.682 ha, bao gồm địa giới hành chính của các phường Phú Yên, Tuy Hòa và Bình Kiến, tỉnh Đắk Lắk (được xác định theo Nghị quyết số 1660/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đắk Lắk năm 2025).
Phát huy di tích Tháp Nhạn thành trung tâm văn hóa, tín ngưỡng của tỉnh Đắk Lắk
Mục tiêu lập quy hoạch nhằm đáp ứng yêu cầu bảo quản, tu bổ, phục hồi phát huy giá trị di tích; làm cơ sở đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu, dịch vụ phục vụ khách tham quan du lịch, phát triển kinh tế địa phương.
Bảo tồn giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể gắn với di tích Tháp Nhạn thành địa điểm tiêu biểu văn hóa Champa, minh chứng về quá trình hình thành và phát triển lâu dài của mảnh đất Tuy Hòa, sự giao thoa tín ngưỡng, văn hóa Việt - Chăm. Đồng thời, kết nối di tích Tháp Nhạn với hệ thống di tích tháp Chăm ở miền Trung tạo thành tuyến tham quan du lịch và nghiên cứu về văn hóa Chăm.
Phát huy giá trị di tích Tháp Nhạn trở thành một trong những trung tâm văn hóa, tín ngưỡng của tỉnh Đắk Lắk; điểm du lịch văn hóa, sinh thái núi Nhạn gắn kết đô thị biển, các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk thành các chuỗi sản phẩm du lịch hấp dẫn của địa phương; góp phần phát triển Tuy Hòa trở thành đô thị loại I trong tương lai.
Xác định các phân khu chức năng, gồm: khu dân cư, khu vực bảo vệ cảnh quan, môi trường. Tổ chức không gian và bố trí hệ thống hạ tầng giao thông, kỹ thuật phù hợp với các giai đoạn bảo tồn và phát huy giá trị di tích.
Định hướng kế hoạch, lộ trình và các giải pháp tổng thể quản lý, đầu tư xây dựng, tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch.
Làm căn cứ pháp lý cho công tác quản lý và triển khai các dự án bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích theo đồ án quy hoạch di tích Tháp Nhạn. Xây dựng quy định quản lý, kiểm soát không gian quy hoạch kiến trúc cảnh quan khu vực di tích và các giải pháp quản lý, bảo vệ di tích và khai thác phát triển kinh tế địa phương.
Đối tượng nghiên cứu lập quy hoạch
Theo phê duyệt, đối tượng nghiên cứu lập quy hoạch di tích gồm:
Khu di tích kiến trúc - nghệ thuật Tháp Nhạn và không gian cảnh quan thiên nhiên, môi trường - sinh thái xung quanh.
Các giá trị di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể, cảnh quan môi trường và tài liệu, hiện vật liên quan; các công trình văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng và cộng đồng dân cư sống trong khu vực xung quanh chân núi Nhạn; các lễ hội truyền thống, sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng, phong tục tập quán, truyền thuyết dân gian; công tác quản lý, bảo vệ, phát huy giá trị và khai thác di tích kiến trúc nghệ thuật Tháp Nhạn.
Các yếu tố đô thị, kinh tế - xã hội, dân cư; yếu tố thiên nhiên, khí hậu, môi trường sinh thái; hiện trạng hạ tầng kỹ thuật, tình hình sử dụng đất đai của khu vực lập quy hoạch; các thể chế và chính sách có liên quan.
Vai trò của di tích trong mối liên hệ vùng; mối liên hệ với các di tích, công trình, địa điểm trong khu vực nhằm kết nối, phát triển du lịch - văn hóa.
Nội dung lập quy hoạch
Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Tháp Nhạn theo phê duyệt có tính chất là khu vực di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt, thuộc di sản văn hóa Champa có giá trị lớn về kiến trúc, nghệ thuật, văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng của quốc gia; tiềm năng hình thành điểm du lịch - văn hóa có giá trị của địa phương.
Theo đó, nội dung Nhiệm vụ lập quy hoạch gồm: yêu cầu về căn cứ pháp lý tổ chức lập quy hoạch; xác định yêu cầu nghiên cứu, khảo sát, đánh giá hiện trạng di tích; xác định, nhận diện đặc trưng, giá trị tiêu biểu của di tích, mối liên hệ di tích với các di tích khác trong khu vực nghiên cứu, mục tiêu của quy hoạch; đề xuất nội dung về định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; đề xuất định hướng tổ chức không gian kiến trúc, cảnh quan và xây dựng công trình mới; định hướng phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững; định hướng cải tạo, xây dựng hạ tầng kỹ thuật; phân tích, dự báo những tác động ảnh hưởng đến môi trường di tích; định hướng quản lý Quy hoạch…
Tuyết Thư
