Xây dựng mô hình “Trường học số” phù hợp thực tiễn
Xã Tân Sơn là địa bàn miền núi xa trung tâm tỉnh Phú Thọ, gần 90% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Phần lớn học sinh là con em các gia đình làm nông nghiệp, điều kiện kinh tế còn nhiều hạn chế. Thực tiễn đó đặt ra không ít thách thức cho sự nghiệp giáo dục - đào tạo tại địa phương, nhất là trong bối cảnh toàn ngành đang đẩy mạnh đổi mới căn bản, toàn diện gắn với chuyển đổi số (CĐS).
Nhận thức rõ vai trò của giáo dục đối với phát triển bền vững, Đảng bộ xã Tân Sơn nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định CĐS là một trong những khâu đột phá quan trọng. Trong đó, cải cách thủ tục hành chính gắn với CĐS được xem là giải pháp then chốt nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phục vụ người dân và thúc đẩy phát triển các lĩnh vực, đặc biệt là giáo dục - đào tạo.
Với quyết tâm chính trị cao, địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa CĐS đi vào thực chất, phù hợp điều kiện vùng miền.
Năm học 2025 - 2026, toàn xã Tân Sơn có 10 trường học trực thuộc, gồm 3 trường mầm non, 3 trường tiểu học và 4 trường THCS, với hơn 4.200 học sinh. Trên cơ sở chỉ đạo chung của tỉnh và ngành Giáo dục, xã xác định CĐS là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức giữa miền núi và đồng bằng.
Theo đó, 100% cán bộ quản lý, giáo viên trên địa bàn tích cực ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giảng dạy; từng bước số hóa hồ sơ chuyên môn, học bạ, sổ sách; chú trọng cập nhật và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu ngành Giáo dục.
Đến nay, 100% trường học đã được kết nối Internet; các trường tiểu học và THCS được đầu tư phòng máy tính, trang bị thiết bị phục vụ giảng dạy môn Tin học và các hoạt động học tập số.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Tân Sơn (Phú Thọ): Việc đẩy mạnh CĐS trong giáo dục không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ.
CĐS giúp khắc phục những hạn chế về cơ sở vật chất, điều kiện tiếp cận giáo dục, hướng tới xây dựng thế hệ công dân có phẩm chất, năng lực, kỹ năng số và bản lĩnh hội nhập.
Ứng dụng công nghệ thông tin tại buổi sinh hoạt Câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi” ở Trường PTDT Nội trú – THCS Tân Sơn.
Chuyển đổi số lan tỏa từ quản lý đến lớp học
Tại Trường THCS Tân Phú, CĐS được triển khai đồng bộ trên ba lĩnh vực: quản lý nhà trường, tổ chức dạy học và kết nối gia đình - nhà trường. Trong công tác quản lý, nhà trường sử dụng phần mềm quản lý trường học, hồ sơ điện tử, sổ điểm điện tử, chữ ký số; triển khai quản lý tài chính, văn bản, điều hành trên môi trường mạng, từng bước thay thế phương thức thủ công trước đây.
Trong dạy và học, giáo viên tích cực ứng dụng Internet, phần mềm và thiết bị số để đổi mới phương pháp giảng dạy, xây dựng bài giảng điện tử, tổ chức kiểm tra, đánh giá. Các tiết học có sự hỗ trợ của công nghệ giúp tăng tính trực quan, sinh động, khơi gợi hứng thú học tập và phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh.
Ông Trần Mạnh Dũng - Hiệu trưởng Trường THCS Tân Phú (xã Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ) chia sẻ: CĐS đã giúp nhà trường giảm đáng kể thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong quản lý.
Quan trọng hơn, việc ứng dụng công nghệ trong dạy học đã góp phần hình thành cho học sinh kỹ năng tự học, kỹ năng số, những năng lực thiết yếu trong bối cảnh xã hội số đang phát triển mạnh mẽ.
Tuy nhiên, quá trình CĐS tại các trường học miền núi vẫn còn gặp không ít khó khăn. Hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, thiết bị dạy học còn thiếu; kỹ năng số của một bộ phận giáo viên và học sinh chưa đồng đều; nguồn kinh phí đầu tư cho CĐS còn hạn chế so với yêu cầu thực tiễn.
Để khắc phục những tồn tại, thời gian tới, các trường học ở xã Tân Sơn tiếp tục đẩy mạnh CĐS theo hướng toàn diện, thiết thực và hiệu quả. Trọng tâm là nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên và học sinh; hoàn thiện hệ thống quản lý số; phát triển kho học liệu số chất lượng; tăng cường phối hợp với phụ huynh và các tổ chức liên quan nhằm xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, an toàn, thân thiện.
Song song với đó, xã Tân Sơn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh về vai trò, ý nghĩa của CĐS trong giáo dục. Các hình thức tuyên truyền được đa dạng hóa, chú trọng giới thiệu những mô hình hay, cách làm hiệu quả, những tấm gương điển hình trong các phong trào thi đua “Đổi mới, sáng tạo trong quản lý, giảng dạy và học tập”, “Nhà giáo Tân Sơn tâm huyết, sáng tạo”.
Thực tế cho thấy, việc đưa công nghệ vào trường học đã tạo ra những chuyển biến rõ nét trong quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục. Nhiều giáo viên miền núi vốn quen với phương pháp truyền thống nay đã chủ động học hỏi, thích ứng với môi trường số, từng bước thay đổi tư duy dạy học theo hướng hiện đại, lấy học sinh làm trung tâm.
Theo ông Trịnh Văn Mừng - Trưởng phòng Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Sở GD&ĐT tỉnh Phú Thọ), các phòng chuyên môn thuộc Sở sẽ tiếp tục tham mưu công tác CĐS của ngành để hoàn thành mục tiêu kép: Vừa ứng dụng thành quả của cách mạng công nghệ lần thứ tư để thay đổi hình thức quản lý, quản trị và dạy học thích ứng, tiên tiến, hiệu quả. Vừa giáo dục, đào tạo, nâng cao chuẩn năng lực số và trí tuệ nhân tạo cho người học và đội ngũ nhà giáo...