Ngoại dựng một cái chòi nhỏ ở mé cánh đồng bán đủ thứ tạp hóa cho người trong xóm, mỗi lần vào cái chòi nhỏ ấy tôi vẫn hay thầm nghĩ tại sao nó nằm nhìn có vẻ bấp bênh như thế nhưng vẫn bền vững với thời gian như vậy.
Căn chòi ấy còn có một chiếc giường để ngoại có thể vừa canh sạp vừa nghỉ trưa, được kê sát cái cửa sổ nhỏ mà dù là mùa hè cũng có gió thổi từ cánh đồng vào mát rượi. Buổi tối đám trẻ chúng tôi rất thích chơi ở sạp của ngoại, nằm trên giường nghe ngoại kể chuyện ngày xưa, khuya một chút đã nghe tiếng lũ ếch kêu vang, tiếng chó sủa ma và chúng tôi lăn ra ngủ lúc nào không biết.
Những thứ vốn rộng lớn trong đôi mắt trẻ thơ khi ấy thu bé lại chỉ vừa bằng kí ức của một người lớn. Bên cạnh cánh đồng có một đồi cát trắng khá lớn, mỗi ngày chúng tôi muốn đi học thường sẽ băng qua con đường đất xuyên qua cánh đồng, sau đó leo lên đồi cát ấy, trường chúng tôi sẽ nằm phía bên kia đồi cát.
Đồi cát cũng là chỗ chúng tôi hay mang cơm cho ông ngoại khi ông đi chăn vịt. Bây giờ khi lớn lên sẽ thấy quãng đường băng qua cánh đồng và leo lên đồi cát khá ngắn nhưng thuở bé đó dường như là một sa mạc đối với tôi.
Nhà ngoại tôi khi ấy có đàn vịt dễ đến ngàn con vịt tơ, độ vài trăm con vịt đẻ. Vịt đẻ sẽ được dì và cậu chăn tại vườn sau nhà, còn vịt tơ được ngoại tôi cho xây chuồng ở bên kia cánh đồng, dưới đồi cát, tạo thành một trại vịt lớn như những người trong xóm.
Mỗi khi chúng tôi đi học về cũng là lúc đến bữa trưa, thường ngoại sẽ ở lại trại vịt cả ngày cho đến tối nên bà ngoại thường đợi chúng tôi ăn cơm xong sẽ xới cơm vào cà mèn và chúng tôi sẽ mang cơm cho ông, rồi ở lại trại đến chiều sẽ vào học luôn cho gần.
Triền cát ấy trắng phau một màu, vào những ngày nắng sẽ thấy cả một màu hoang hoải. Lớp nắng trải dài khắp cả một khoảng không rộng lớn, từ từ bao phủ lấy trại vịt của ngoại tôi một cách vàng vọt.
Trại vịt của ngoại dễ đến cả ngàn con, sát mé cánh đồng, cạnh một con mương nhỏ, ban ngày đám vịt sẽ lội xuống đồng, ăn mót lúa sau vụ gặt còn dư hoặc tắm mát dưới cái nắng miền Trung đầy khắc nghiệt.
Đến chiều lại được ngoại và các dì cậu phụ lùa về, trại nằm trên triền cát trắng phau, nhìn đầy rẫy sự cô đơn. Kí ức của chúng tôi đó là những buổi trưa nắng cháy, bụng tròn vo và mí mắt trĩu nặng chìm vào giấc ngủ với hình ảnh cuối là triền cát xa xăm...
Minh họa/INT.
Vào những ngày mưa ngoại thường giăng thêm bạt để ngàn con vịt không ướt, lại mua từng xe rơm lớn để lót ổ cho chúng. Ngày mưa ngoại thường ít cho tụi tôi mang cơm tới vì lúc này cát lún nặng, đường đi sẽ rất khó.
Mỗi ngày nhớ ngoại, chúng tôi chỉ có thể ngồi nhìn qua khung cửa chờ bóng dáng nhỏ thó của ông sẽ lê từng bước nặng nhọc từ một chấm đen và trở nên to dần tựa hồ như trong lòng chúng tôi vậy về nhà ăn cơm.
Màn mưa như một kẻ vô tình bao phủ lấy ông còn triền cát trở thành một màu xám xịt, khi mùa mưa đến chúng tôi thường được cậu chở đi học trên cộ bò, đi đường lớn chứ không băng qua đồng, qua triền cát như ngày nắng, đường sẽ dài hơn nhưng tiện.
Đô thị hóa tràn về, cánh đồng được quy hoạch thành công viên lớn. Triền cát cạnh cánh đồng đã được san lấp và bắt đầu mọc lên những tòa nhà cao tầng theo sự phát triển của phố thị.
Mọi thứ dường như trở nên hiện đại hơn và cuộc sống sẽ phát triển theo sau đó, thế nhưng khi nhìn ánh mắt của ngoại vẫn thấy đượm buồn.
Vì dường như có nhiều thứ chỉ có thể còn tồn tại trong kí ức: cái sạp nhỏ nơi đám cháu vẫn hay nằm ngủ quên mỗi đêm khuya, cánh đồng lúa gió thổi về mát rượi, đám vịt chạy đồng ưỡn ngực mót những cá tôm còn sót lại và cả triền cát nơi trại vịt đã từng nằm đó, nơi kí ức tuổi thơ của tôi được thành hình.
