 |
| Hình ảnh kho dầu dự trữ ở trạm Eneso Kiire ở Kagoshima, phía Tây Nam của Nhật Bản. (Nguồn: Kyodo News) |
Có thể nói Nhật Bản hiện không có nguồn dầu mỏ đáng kể trong nước và là quốc gia gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu dầu, chủ yếu từ khu vực Trung Đông. Điều này khiến Tokyo đặc biệt dễ bị tổn thương trước các cú sốc về nguồn cung.
Tuy nhiên, thay vì chỉ phản ứng bị động, Nhật Bản đã xây dựng một hệ thống dự trữ dầu chiến lược quy mô lớn, được thiết kế không chỉ để ứng phó khẩn cấp, mà còn nhằm ổn định thị trường trong dài hạn. Đây chính là điểm khác biệt quan trọng trong cách tiếp cận chính sách của đất nước mặt trời mọc so với nhiều quốc gia khác.
Một trong những đặc điểm nổi bật của Nhật Bản là hệ thống dự trữ dầu ba tầng, bao gồm dự trữ của nhà nước, dự trữ bắt buộc của doanh nghiệp và dự trữ hợp tác với các quốc gia sản xuất dầu.
Ở tầng thứ nhất, chính phủ trực tiếp nắm giữ lượng dự trữ quốc gia tương đương khoảng 140 đến 150 ngày tiêu dùng. Tầng thứ hai là dự trữ của khu vực doanh nghiệp, trong đó các công ty lọc dầu và nhập khẩu buộc phải duy trì lượng dự trữ tương đương khoảng 70 ngày tiêu thụ. Tầng thứ ba là dự trữ chung với các quốc gia sản xuất, được lưu trữ ngay trên lãnh thổ Nhật Bản nhưng thuộc sở hữu của các đối tác nước ngoài.
Tổng cộng, hệ thống này giúp Nhật Bản duy trì lượng dự trữ lên tới khoảng 200 đến hơn 250 ngày tiêu dùng, cao hơn rất nhiều so với mức tối thiểu 90 ngày do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) khuyến nghị.
Chính “vùng đệm” dự trữ dài này đã tạo ra khả năng linh hoạt rất lớn, cho phép Nhật Bản can thiệp thị trường trong thời gian dài mà không gây rủi ro an ninh năng lượng.
Ngoài ra, Nhật Bản đã bắt đầu sử dụng dự trữ như một công cụ điều tiết thị trường. Từ ngày 16/3, nước này tiến hành giải phóng khoảng 80 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, tương đương khoảng 45 ngày tiêu dùng.
Động thái này được thực hiện trong khuôn khổ phối hợp với các nước G7 và IEA, qua đó góp phần làm giảm áp lực giá trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Bên cạnh việc giải phóng dự trữ, Nhật Bản còn triển khai đồng thời chính sách trợ giá nhiên liệu. Chính phủ sử dụng ngân sách để hỗ trợ trực tiếp nhằm giữ giá xăng trong nước ở một ngưỡng mục tiêu, qua đó hạn chế tác động lan tỏa của giá dầu thế giới tới người tiêu dùng trong nước.
Cuối cùng, Nhật Bản đã thành lập Tổ chức quốc gia dầu khí, khí đốt và kim loại Nhật Bản (JOGMEC), cơ quan chính phủ trực thuộc Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản.
Theo đó, JOGMEC chịu trách nhiệm quản lý phần lớn dự trữ dầu quốc gia, tương đương khoảng 90 ngày nhập khẩu, đồng thời hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các doanh nghiệp Nhật Bản trong việc đầu tư vào những dự án dầu khí ở nước ngoài.
Không chỉ dừng lại ở quản lý dự trữ, JOGMEC còn đóng vai trò như một “cánh tay nối dài” của chính phủ trong ngoại giao tài nguyên, giúp Nhật Bản xây dựng quan hệ với các quốc gia sản xuất dầu và đa dạng hóa nguồn cung.
Trong các tình huống khủng hoảng, JOGMEC phối hợp chặt chẽ với khu vực tư nhân và những tổ chức quốc tế để điều phối việc giải phóng dự trữ, đảm bảo quá trình này diễn ra nhanh chóng và hiệu quả. Tổ chức chuyên trách như JOGMEC đã giúp Nhật Bản “thể chế hóa” chính sách dự trữ dầu, biến nó thành một công cụ quản lý có tổ chức và có thể triển khai linh hoạt.
Tại Hàn Quốc, nhiều tập đoàn hàng đầu nước này đang đồng loạt triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng theo định hướng của chính phủ.
Cụ thể, Tập đoàn Samsung ngày 25/3 cho biết sẽ tự nguyện tham gia chiến dịch tiết kiệm năng lượng quốc gia, trong đó áp dụng hệ thống luân phiên phương tiện theo chu kỳ 10 ngày đối với toàn bộ hoạt động trong nước, bắt đầu từ ngày 26/3.
Theo kế hoạch, mỗi phương tiện sẽ bị hạn chế sử dụng một ngày trong chu kỳ 10 ngày, dựa trên chữ số cuối của biển số xe. Các phương tiện thân thiện môi trường như xe điện, xe hydro, cùng xe phục vụ người khuyết tật, phụ nữ mang thai và gia đình có con nhỏ sẽ được miễn trừ.
Bên cạnh đó, Samsung sẽ đóng cửa các bãi đỗ xe không sử dụng vào ngày nghỉ nhằm hạn chế nhân viên sử dụng phương tiện cá nhân, đồng thời tắt 50% hệ thống chiếu sáng ngoài trời và các khu vực không thiết yếu trong tòa nhà. Doanh nghiệp cũng khuyến khích nhân viên thực hành tiết kiệm điện tại nơi làm việc, như tắt máy tính sau giờ làm.
Tương tự, SK Group cũng thông báo triển khai hệ thống luân phiên xe theo chu kỳ 5 ngày/tuần trên toàn bộ các đơn vị kinh doanh, bắt đầu từ tuần tới. Nhân viên được yêu cầu tắt đèn trong giờ nghỉ trưa và sau giờ làm việc, trong khi nhiệt độ điều hòa được khuyến nghị duy trì trên 26°C vào mùa hè và dưới 18°C vào mùa đông.
Trước đó, HD Hyundai đã công bố các biện pháp tương tự, bao gồm hạn chế sử dụng phương tiện theo chu kỳ 10 ngày, cho thấy xu hướng doanh nghiệp chủ động tham gia chiến dịch tiết kiệm năng lượng đang lan rộng.
Động thái của khối doanh nghiệp diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Hàn Quốc từ ngày 25/3 đã áp dụng hệ thống luân phiên phương tiện bắt buộc 5 ngày/lần đối với khu vực công, cùng nhiều biện pháp tiết giảm tiêu thụ năng lượng khác nhằm ứng phó với khả năng gián đoạn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.
Giới chuyên gia nhận định, việc các tập đoàn lớn đồng loạt tham gia không chỉ giúp giảm áp lực năng lượng trước mắt, mà còn góp phần định hình xu hướng quản trị bền vững, nâng cao khả năng thích ứng của nền kinh tế Hàn Quốc trước các cú sốc từ bên ngoài.
Ngày 25/3, Cơ quan Hàng không dân dụng Singapore (CAAS) cho biết sẽ hoãn áp dụng phụ phí nhiên liệu hàng không xanh đối với các chuyến bay khởi hành từ quốc gia này.
Theo kế hoạch mới, khoản phụ phí này sẽ được áp dụng đối với hành khách bay từ Singapore kể từ ngày 1/1/2027, với các vé được bán từ ngày 1/10/2026. CAAS cho biết quyết định điều chỉnh được đưa ra trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang gây áp lực lên ngành hàng không cũng như hành khách.
Tổng giám đốc CAAS Han Kok Juan nhấn mạnh, Singapore vẫn kiên định với mục tiêu giảm phát thải trong lĩnh vực hàng không, song cần có cách tiếp cận linh hoạt trong bối cảnh hiện nay.
Trước đó, hồi tháng 11/2025, CAAS thông báo, hành khách bay từ Singapore sẽ phải trả một khoản phụ phí từ 1-41,6 SGD (từ 20.000- 800.000 VND) nhằm hỗ trợ chi phí mua nhiên liệu hàng không bền vững, qua đó giúp giảm thiểu khí thải carbon của ngành hàng không. Chính sách dự kiến triển khai từ tháng 10/2026 đối với các vé bán từ ngày 1/4.
Theo CAAS, khoản phí trên sẽ được tính chung vào giá vé. Các hãng hàng không phải ghi rõ đây là một khoản mục riêng biệt trên vé bán ra. Những hành khách bay xa hơn sẽ trả nhiều tiền hơn vì các chuyến bay dài tiêu thụ nhiều nhiên liệu hơn.
Tuy nhiên, khoản phụ phí này sẽ không áp dụng cho hành khách quá cảnh tại Singapore, các chuyến bay huấn luyện, các chuyến bay vì mục đích từ thiện hoặc nhân đạo.
