Từ những gốc hồng trời Âu đến khu vườn hồng nổi tiếng Nam Kỳ
Không ít du khách khi đến Sa Đéc đã ngạc nhiên khi nhìn thấy một con đường được đặt cái tên khá lạ - đường Vườn Hồng. Nhiều người không giấu được sự thích thú khi biết tên đường được đặt theo một vườn hồng năm xưa. Đó là vườn hồng của ông Tư Tôn.
Ông Tư Tôn (tên thật là Dương Hữu Tài), sinh năm 1926 tại làng Tân Quy Đông, tỉnh Sa Đéc, nay thuộc phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp. Vốn đam mê “kỳ hoa dị thảo” nên từ thời thanh niên ông đã cất công sưu tầm các giống hoa mới, lạ trong khu vườn của mình.
Thấy ông có niềm đam mê đặc biệt với hoa hồng nên ông Lê Minh triết, chủ xí nghiệp bánh phồng tôm ở Sa Đéc, người hay qua Pháp giới thiệu sản phẩm và nhập máy móc, đã mang tặng ông vài giống hồng mang về từ trời Âu.
Do được ông Tư Tôn cần mẫn chăm sóc nên các giống hồng phát triển tươi tốt. Thấy vậy, trong những lần công tác tiếp theo, ông Triết chủ động mang về hơn 100 giống hồng ngoại giao cho ông chăm sóc.
Đường Vườn Hồng tọa lạc tại phường Sa Đéc hiện nay.
Bên cạnh đó là một cây cầu bên bờ sông Tiền cũng được đặt tên theo Vườn Hồng Tư Tôn.
Đây đều là các giống hồng nằm trong danh mục hoa hồng nổi tiếng của Pháp lúc bấy giờ. Do điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng khác nhau nên ông Tư Tôn chỉ giữ gìn và phát triển được khoảng 50 giống hồng.
Ông Nguyễn Văn Lự (75 tuổi, ngụ phường Sa Đéc) dù đã lớn tuổi nhưng vẫn nhớ như in hình ảnh vườn hồng Tư Tôn. Đó là khu vườn rộng với nhiều giống hồng mới lạ, đủ màu sắc mà dân quanh vùng không ai có. “Toàn hoa hồng quý hiếm được mang từ Pháp về, dân xứ Nam Kỳ chẳng thấy bao giờ”, ông Lự hồi tưởng.
Giai đoạn 1958 - 1959, các giống hồng của ông Tư Tôn đã có mặt khắp Sài Gòn ở các vựa hoa trên đường Nguyễn Trãi, chợ An Đông, bến xe Pétrus Ký. Thấy hoa lạ và đẹp mắt nên giới quý tộc, người sành chơi hoa đã tìm về tận vườn hồng của ông Tư Tôn ở Sa Đéc để chiêm ngưỡng và mua về trồng.
Nhờ đó, danh tiếng vườn hồng Tư Tôn ngày một vang xa, được nhiều người biết đến. Mỗi dịp lễ, tết người dân khắp các tỉnh đổ về vườn hồng Tư Tôn để tận mắt chứng kiến các giống hồng lạ.
Ông Dương Văn Quế, con trai của ông Tư Tôn cho biết giai đoạn 1990 - 2005 là thời kỳ hoàng kim của vườn hồng. Lễ, Tết vườn hồng đón từ 2.000 đến 3.000 người đến thăm mỗi ngày. “Khách đến nườm nượp sáng tối, hết tốp này rời đi thì tốp khác lại đến”, ông Quế chia sẻ.
Nhận thấy đam mê sưu tầm hoa, cây kiểng mới lạ của ông Tư Tôn nên ông Trương Văn Đấu, chuyên viên thảo mộc quản lý của Thảo Cầm Viên Sài Gòn lúc bấy giờ đã đem tặng ông Tư Tôn nhiều giống hoa, kiểng độc lạ mà mình có được sau mỗi lần công tác nước ngoài trở về.
Vườn hồng Tư Tôn nổi tiếng khắp xứ Nam Kỳ, từng có vinh dự đón các nhân vật nổi tiếng trong và ngoài nước như: Nhà thơ Xuân Diệu, Huy Cận, cựu tổng thống Pháp Jacques Chirac…
Chia sẻ niềm yêu hoa đến với mọi người
Trong ký ức của ông Nguyễn Nhất Thống, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Sa Đéc, ông Tư Tôn là người sống hiền lành, hòa nhã với mọi người. Khách đến thăm vườn hồng không phải tốn tiền mua vé tham quan.
Ngoài ra ông Tư Tôn còn chiết giống, chia sẻ lại với những người cùng đam mê chứ không giữ riêng cho mình. “Lúc nào cũng đi chân đất, người ta hay chọc ông là đại gia chân đất”, ông Thống kể.
Khách đến vườn sẽ được ông Tư mời lên gác gỗ bên cạnh cây long não uống trà hoa cúc nói chuyện hoa, kiểng.
Bút ký của các chính khách, người nổi tiếng, nhà văn, nhà thơ, nghệ sĩ từng đặt chân đến Vườn hồng Tư Tôn.
Ông Tư Tôn mất vào năm 2005, vườn hồng Tư Tôn cũng bị mai một. Các giống hoa hồng, kiểng quý cũng không còn. Để lưu nhớ và gìn giữ thương hiệu Vườn hồng Tư Tôn, tên gọi Vườn Hồng được đặt cho một con đường tại phường 3, TP Sa Đéc (nay là phường Sa Đéc).
Ông Dương Văn Quế, con trai của ông Tư Tôn xây dựng địa điểm du lịch mang tên Vườn hồng Tư Tôn, nhằm phát triển du lịch địa phương và giữ thương hiệu vườn hồng.
Ngày nay, với mong muốn tìm lại các giống hồng xưa, lưu giữ thương hiệu “Vườn hồng Tư Tôn” vốn nổi tiếng một thuở khắp xứ Nam Kỳ, ông Dương Văn Quế, con trai của ông Tư Tôn đã xây dựng lại điểm tham quan Vườn hồng Tư Tôn.
“Tôi mong có thể tái hiện lại một phần vườn hồng của ba ngày xưa. Khách thập phương đến đây được nghe câu chuyện thú vị về vườn hồng Tư Tôn, về con đường mang tên Vườn Hồng”, ông Quế chia sẻ.
