 |
| Tháng 2/2026, đúng một năm sau khi Mỹ và Ấn Độ khởi động đàm phán thương mại, hai bên đã công bố một khuôn khổ cho thỏa thuận thương mại tạm thời. (Nguồn: PTI) |
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những bất đồng vốn đã tồn tại lâu nay trong các cuộc đàm phán thương mại toàn cầu, bao gồm vấn đề mở cửa thị trường, thuế quan và việc không bên nào muốn bị xem là nhượng bộ trước đối phương. Điều này khiến tiến trình đàm phán tiếp tục rơi vào thế giằng co.
Quan hệ giữa Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xuất hiện những rạn nứt kể từ khi hai bên lần đầu công bố kế hoạch đàm phán một thỏa thuận thương mại song phương vào tháng 2/2025.
Đến tháng 8/2025, chính quyền Tổng thống Trump tiếp tục gia tăng sức ép khi nâng tổng mức thuế đối với một số mặt hàng xuất khẩu của New Delhi sang Washington lên 50%. Động thái này bao gồm mức thuế đối ứng 25% cùng khoản phụ thu bổ sung 25%, được phía Mỹ lý giải là nhằm đáp trả việc Ấn Độ tiếp tục nhập khẩu dầu từ Nga.
Mỹ "xoay chiều"
| More from WVR |
 Quá trình dịch chuyển hoạt động sản xuất sang Ấn Độ diễn ra 'âm thầm nhưng rất nhanh' |
Tháng 2/2026, đúng một năm sau khi Mỹ và Ấn Độ khởi động đàm phán thương mại, hai bên đã công bố một khuôn khổ cho thỏa thuận thương mại tạm thời.
Văn kiện này tái khẳng định cam kết của Washington và New Delhi trong việc tiếp tục thúc đẩy các cuộc đàm phán hướng tới Hiệp định Thương mại song phương Mỹ-Ấn Độ (BTA).
Theo khuôn khổ thỏa thuận, Ấn Độ dự kiến xóa bỏ hoặc cắt giảm thuế nhập khẩu đối với toàn bộ các mặt hàng công nghiệp của Mỹ, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho nhiều sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm của nước này.
Đổi lại, New Delhi cam kết tăng cường nhập khẩu hàng hóa từ Washington với tổng trị giá khoảng 500 tỷ USD trong vòng 5 năm tới.
Về phía nền kinh tế lớn nhất thế giới, chính quyền nhất trí giảm mức thuế đối ứng áp lên hàng hóa Ấn Độ từ 25% xuống còn 18%, đồng thời bãi bỏ khoản phụ thu 25% từng được áp đặt nhằm gây sức ép với New Delhi liên quan đến hoạt động nhập khẩu dầu từ xứ bạch dương.
Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ phần lớn chính sách thuế quan diện rộng của chính quyền. Điều này làm suy giảm đáng kể lợi thế đàm phán mà Washington từng nắm giữ.
Ấn Độ quyết giữ lợi thế cạnh tranh
Trong các cuộc đàm phán, Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Piyush Goyal nhấn mạnh, New Delhi sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận nếu đảm bảo được lợi thế cạnh tranh trước các đối thủ trên thị trường toàn cầu.
Phát biểu tại Diễn đàn Toàn cầu Ấn Độ (IGF) ở London (Anh) diễn ra gần đây, ông Goyal cho biết: "Chúng tôi cần có những điều kiện bảo đảm để thỏa thuận có thể được triển khai theo đúng những gì hai bên đã thống nhất".
Theo ông, thỏa thuận sẽ chỉ có hiệu lực khi Ấn Độ giành được lợi thế về thuế quan so với các quốc gia cạnh tranh. "Ngay khi điều kiện đó được đáp ứng, thỏa thuận sẽ được triển khai", Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ khẳng định.
Lập trường này phản ánh chiến lược của quốc gia Nam Á trong bối cảnh nước này đang đẩy mạnh tham vọng trở thành trung tâm sản xuất của thế giới và giữ vai trò quan trọng hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
 |
| Ngô, đậu tương và sản phẩm sữa của Mỹ được xem là trọng tâm của các cuộc thảo luận giữa Mỹ và Ấn Độ. (Nguồn: Hoemann) |
Thị trường nông nghiệp - vấn đề then chốt
Cũng giống như yêu cầu của Bộ trưởng Piyush Goyal về việc đảm bảo lợi thế thuế quan cạnh tranh cho New Delhi, chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đang chịu áp lực về những đột phá cụ thể trong việc mở cửa thị trường nông nghiệp Ấn Độ cho nông sản Mỹ.
Trong đó, ngô, đậu tương và sản phẩm sữa của Mỹ được xem là trọng tâm của các cuộc thảo luận.
Trung Quốc từ lâu là thị trường xuất khẩu nông sản lớn của Mỹ, nhập khẩu khối lượng đáng kể nhiều mặt hàng. Tuy nhiên, nhiều năm căng thẳng thương mại và cạnh tranh địa chính trị đã khiến Bắc Kinh dần đa dạng hóa nguồn cung, chuyển sang các nhà cung cấp như Brazil. Điều này làm giảm mạnh lượng nhập khẩu đậu tương và ngô từ nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Trong bối cảnh đó, chính quyền Tổng thống Trump đã nỗ lực tìm kiếm các thị trường thay thế cho nông dân - một nhóm cử tri quan trọng trong chính trường Mỹ. Washington cũng thúc đẩy New Delhi "mở cửa" nhiều hơn đối với các sản phẩm như cây trồng biến đổi gen, các loại đậu, ngũ cốc, sữa và trái cây sấy khô.
Tuy nhiên, các cơ quan quản lý nông nghiệp Ấn Độ đã cảnh báo, việc cắt giảm thuế quan và dỡ bỏ các rào cản phi thuế quan có thể gây thiệt hại hàng tỷ USD thu nhập của nông dân. Khoảng 40-50% dân số Ấn Độ làm việc trực tiếp hoặc gián tiếp trong lĩnh vực nông nghiệp và nông dân nắm giữ ảnh hưởng chính trị đáng kể.
Ông Mark Linscott, cựu Trợ lý Đại diện Thương mại Mỹ phụ trách khu vực Nam và Trung Á nhận định: "Tiếp cận thị trường nông nghiệp là vấn đề then chốt trong đàm phán, nhưng không phải yếu tố có thể phá vỡ thỏa thuận.
Liệu thỏa thuận có thể đạt được?
Phần lớn các chuyên gia được trang DW tham khảo đều cho rằng, cả Washington và New Delhi đều có động lực để đạt được một thỏa thuận thương mại. Dù thời gian đàm phán có thể kéo dài nhưng kịch bản đổ vỡ hoàn toàn được đánh giá là khó xảy ra.
Theo ông Linscott, Ấn Độ đang tiếp cận đàm phán thương mại song phương theo hướng linh hoạt và từng giai đoạn. “Nếu chưa thể giải quyết ngay một vấn đề, hai bên có thể tạm gác lại và đưa vào giai đoạn đàm phán tiếp theo", ông nói.
Cựu Trợ lý Đại diện Thương mại Mỹ phụ trách khu vực Nam và Trung Á cũng cho rằng, đã có sự thay đổi trong cách nhìn của Mỹ đối với Ấn Độ, khi Washington ngày càng coi New Delhi là một nền kinh tế lớn, ít phụ thuộc hơn vào các nhượng bộ thương mại truyền thống. Điều này có thể sẽ định hình lại cách tiếp cận trong đàm phán song phương.
Ông Linscott khẳng định quan điểm: "Chính quyền Mỹ đã xuất hiện sự thừa nhận rằng - xét cả về góc độ kinh tế lẫn chiến lược - Ấn Độ thực sự là một đối tác quan trọng".
