Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu khai mạc hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/DA
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng và Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đồng chủ trì Hội nghị.
Thí điểm thực hiện chế định luật sư công từ ngày 1/10/2026
Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, khu vực công đang quản lý khối lượng tài sản, nguồn lực và các dự án kinh tế-xã hội rất lớn. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, nếu các tranh chấp thương mại, đầu tư quốc tế hay các vụ việc hành chính, dân sự phức tạp trong nước không được phòng ngừa rủi ro từ sớm và xử lý chuyên nghiệp, sẽ dẫn đến hậu quả nặng nề về kinh tế và uy tín quốc gia.
Vì vậy, sự ra đời của chế định luật sư công là bước tiến lịch sử, một "đột phá thể chế" trong công tác bổ trợ tư pháp và nâng cao năng lực pháp lý cho khu vực công. Lần đầu tiên, Nhà nước thiết lập lực lượng luật sư chuyên nghiệp ngay trong nội bộ các cơ quan hành chính và doanh nghiệp nhà nước. Đội ngũ này vừa mang phẩm chất, bản lĩnh của người cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, vừa sở hữu chứng chỉ hành nghề, kỹ năng tranh tụng và tư vấn độc lập của một luật sư thực thụ.
Bộ trưởng khẳng định, luật sư công không thay thế hay chồng chéo với công tác pháp chế, trợ giúp pháp lý, mà là sự tiếp sức nhằm chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và doanh nghiệp nhà nước; bảo đảm an toàn pháp lý cho các dự án kinh tế-xã hội trọng điểm, ngăn ngừa nguy cơ thất thoát, lãng phí, khiếu kiện kéo dài và hỗ trợ khai thông điểm nghẽn thể chế.
Thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị tại Kết luận số 23-KL/TW ngày 7/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 24/2026/QH16 ngày 24/4/2026 về thí điểm thực hiện chế định luật sư công, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.
Để triển khai, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 955/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai. Ngày 21/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 364/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành.
Thời gian thí điểm là 24 tháng, từ ngày 1/10/2026 đến ngày 30/9/2028. Bộ trưởng nhấn mạnh, việc thí điểm là "làm thật, làm quyết liệt" để rút ra bài học thực tiễn, làm nền tảng hoàn thiện hệ thống pháp luật về lâu dài.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú điều hành Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/DA
Bảo đảm cơ chế, chính sách và tiến độ hình thành đội ngũ
Trình bày báo cáo chuyên đề tại Hội nghị, ông Lê Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp), thông tin các nội dung trọng tâm của Kết luận số 23-KL/TW, Nghị quyết số 24/2026/QH16 và Nghị định số 364/2026/NĐ-CP.
Theo đó, phạm vi thí điểm được thực hiện tại 8 bộ: Quốc phòng, Công an, Xây dựng, Tài chính, Tư pháp, Công Thương, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường; cùng UBND 10 tỉnh, thành phố: Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Bắc Ninh.
Về tiêu chuẩn, luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội, sĩ quan Công an hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, liêm chính; đủ tiêu chuẩn cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư theo Luật Luật sư và có ít nhất 5 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật, giải quyết vụ việc pháp lý.
Người đứng đầu cơ quan thực hiện thí điểm chịu trách nhiệm xác định số lượng luật sư công căn cứ nhu cầu thực tế.
Nhiệm vụ của luật sư công gồm tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng, giải quyết các vụ kiện, tranh chấp trong nước và quốc tế về đầu tư, thương mại, công pháp quốc tế, tư pháp quốc tế, hành chính, dân sự; tham gia thi hành án dân sự, hành chính; tư vấn pháp lý cho các dự án kinh tế - xã hội; tư vấn và tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài cùng các công việc pháp lý khác.
Ông Lê Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) trình bày báo cáo chuyên đề tại Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/DA
Phạm vi này không trùng lặp với hoạt động pháp chế và không bao gồm trợ giúp pháp lý. Luật sư công vẫn phải thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn khác của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang.
Về quyền lợi và trách nhiệm, luật sư công có đầy đủ quyền, nghĩa vụ của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước và quyền, nghĩa vụ của luật sư. Đáng chú ý, luật sư công được miễn trừ trách nhiệm nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình, quy định pháp luật, không tư lợi nhưng vẫn xảy ra thiệt hại.
Luật sư công chỉ phục vụ khu vực nhà nước, không cung cấp dịch vụ pháp lý cho cá nhân, tổ chức bên ngoài và phải kịp thời báo cáo diễn biến vụ việc.
Về cơ chế phối hợp, 18 cơ quan thực hiện thí điểm có thể sử dụng luật sư công của nhau. Trường hợp phát sinh vụ việc phức tạp mà đội ngũ luật sư công chưa đáp ứng được, cơ quan thí điểm được quyền lựa chọn, ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư theo quy định của pháp luật đấu thầu về lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.
Về chế độ, chính sách, ngoài lương theo quy định, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và chính sách khác tương tự vị trí việc làm xây dựng pháp luật, pháp chế theo Nghị quyết số 197/2025/QH15. Khi tham gia giải quyết vụ việc, luật sư công được hưởng bồi dưỡng bằng 0,5 lần mức lương cơ sở cho một buổi làm việc.
Tại Hội nghị, các đại biểu thẳng thắn nhìn nhận, chia sẻ những "điểm nghẽn" về nguồn lực, cơ chế phân công và các vấn đề liên quan đến quá trình thực thi, từ đó đề xuất giải pháp cấp bách có thể xử lý ngay.
5 giải pháp trọng tâm triển khai thí điểmKết luận Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, việc thực hiện chế định luật sư công từ ngày 1/10 không đơn thuần là tổ chức thi hành pháp luật, mà là bước đi đột phá chiến lược nhằm chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và doanh nghiệp nhà nước từ sớm, từ xa.
Để triển khai hiệu quả, Bộ Tư pháp đề nghị các cơ quan thí điểm tập trung thực hiện 5 nhóm giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, quán triệt sâu sắc nhiệm vụ chính trị, nâng cao nhận thức, phân định rõ vai trò luật sư công với công tác pháp chế, thanh tra, trợ giúp pháp lý và đẩy mạnh truyền thông.
Thứ hai, quyết liệt kiện toàn đội ngũ đợt 1 trước ngày 15/10/2026. Người đứng đầu cần lựa chọn "đúng người", không dàn trải, chạy theo số lượng; khẩn trương gửi hồ sơ về Bộ Tư pháp để hoàn thành công bố danh sách tại cả 18 cơ quan thí điểm. Đối với nhân sự chưa đủ điều kiện, chủ động cử đi đào tạo hoặc nghiên cứu tiếp nhận chuyên gia từ khu vực ngoài công lập.
Quang cảnh Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/DA
Thứ ba, phân công ngay các nhiệm vụ pháp lý phức tạp như thẩm định dự án, tham gia giải quyết tranh chấp quốc tế, vụ kiện hành chính; bảo đảm độc lập chuyên môn, phòng ngừa xung đột lợi ích, bảo đảm kinh phí, chế độ và chủ động ký hợp đồng với tổ chức hành nghề luật sư uy tín khi cần thiết.
Thứ tư, phối hợp giải quyết thủ tục gia nhập Đoàn Luật sư và cấp Thẻ luật sư công nhanh chóng ngay trong ngày, chậm nhất không quá 2 ngày.
Thứ năm, tăng cường đào tạo, kiểm tra và duy trì báo cáo định kỳ 3 tháng/lần về Bộ Tư pháp để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, làm cơ sở tổng kết chế định vào năm 2028.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp tin tưởng sự vào cuộc quyết liệt của các bộ, ngành, địa phương sẽ tạo tiền đề vững chắc hoàn thiện thể chế Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Diệu Anh
