Sử dụng, khai thác hiệu quả nhà đất công

Theo Bộ Tài chính, đến nay, toàn bộ 34/34 địa phương đã hoàn thành việc sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất sau khi tổ chức lại bộ máy và đơn vị hành chính, bảo đảm 100% cơ sở có chủ thể chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng hoặc khai thác.

Nguồn tài sản khổng lồ

Tổng số cơ sở đã được xử lý là 25.885. Trong đó, 8.515 cơ sở được bố trí làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp; 2.913 cơ sở phục vụ giáo dục - đào tạo; 618 cơ sở y tế; 2.296 cơ sở là thiết chế văn hóa, thể thao; 677 cơ sở phục vụ mục đích công cộng khác và 91 cơ sở làm nhà ở công vụ, lưu trú công vụ.

Ngoài ra, 4.495 cơ sở được giao cho các tổ chức phát triển quỹ đất hoặc đơn vị có chức năng quản lý, kinh doanh nhà để khai thác; 6.280 cơ sở được sử dụng vào các mục đích khác theo quy định. Đến nay, không còn cơ sở thuộc diện phải tiếp tục xử lý. Mặt khác, đã có 7.998 cơ sở nhà, đất có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý. Trong số này, 3.543 cơ sở đã hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác, còn 4.455 cơ sở đang tiếp tục thực hiện các bước xử lý theo quy định.

Bộ Tài chính đánh giá kết quả trên đã góp phần quan trọng trong việc ổn định tổ chức, bảo đảm điều kiện hoạt động thông suốt của chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công, tránh tình trạng bỏ trống, lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích. Thời gian tới, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế phân cấp, rà soát tiêu chuẩn, định mức và tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công.

Bộ Tài chính đề nghị các địa phương cần tiếp tục rà soát, ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản theo thẩm quyền để triển khai các quy định của Trung ương, đặc biệt là các quy định về phân cấp trong quản lý, sử dụng tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị; tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý; tài sản của các dự án sử dụng vốn nhà nước; cũng như tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân.

Các địa phương cần quy định rõ tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công chuyên dùng và phân cấp thẩm quyền ban hành các tiêu chuẩn, định mức này, nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác tài sản công. Bộ Tài chính cũng đề nghị các tỉnh, thành phố tiếp tục chỉ đạo việc sắp xếp, bố trí, xử lý các cơ sở nhà, đất, tài sản công khi tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập theo đúng quy định của pháp luật, các công điện, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của bộ.

Trung tâm Hành chính - Chính trị tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) được đề xuất bàn giao cho Trường Đại học Y Dược TP HCM nhằm sử dụng làm cơ sở giáo dục và y tế Ảnh: NGỌC GIANG

Kinh nghiệm từ TP HCM

TP HCM là một trong những địa phương có nguồn tài sản công lớn và sớm có kế hoạch sử dụng, khai thác hiệu quả. Sau khi sáp nhập, TP HCM đã nhanh chóng có kế hoạch khai thác nhà, đất công để phục vụ cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Kế hoạch được triển khai nhằm bảo đảm sử dụng tài sản công có hiệu quả; kịp thời xử lý tài sản công dôi dư theo quy định của pháp luật, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới và thực trạng tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính. Chính quyền thành phố cũng yêu cầu xử lý nghiêm trách nhiệm của tổ chức, cá nhân không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ quyền hạn, trách nhiệm trong việc xử lý cơ sở nhà, đất không sử dụng, sử dụng kém hiệu quả, sử dụng không đúng mục đích. Đặc biệt, rà soát, ưu tiên chuyển đổi công năng sử dụng đối với các cơ sở nhà, đất phù hợp để bố trí cho các cơ sở y tế, giáo dục hoặc sử dụng cho các mục đích công cộng khác của địa phương như thư viện, công viên, thiết chế văn hóa, thể thao.

Ví dụ như trường hợp Trung tâm Hành chính - Chính trị tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), Sở Tài chính TP HCM đề xuất bàn giao cho Trường Đại học Y Dược TP HCM nhằm sử dụng làm cơ sở giáo dục và y tế. Trước đó, Trường Đại học Y Dược TP HCM đã có văn bản xin khảo sát và tiếp nhận khu trung tâm hành chính này, trong bối cảnh nhà trường đang thiếu hụt nghiêm trọng không gian phát triển. Với quy mô khoảng 16.000 sinh viên và 6.000 viên chức, hệ thống cơ sở vật chất hiện hữu chưa đáp ứng đủ nhu cầu đào tạo, nghiên cứu và chăm sóc sức khỏe.

Qua khảo sát, Sở Tài chính đề xuất bố trí 2 khu đất thuộc trung tâm hành chính cũ, gồm khu đất số 1 đường Phạm Văn Đồng (hơn 147.000 m²) và khu đất số 179 cùng tuyến (hơn 29.000 m²), để phát triển cơ sở đào tạo và hoạt động của Bệnh viện Đại học Y Dược. Việc tập trung đầu mối quản lý, vận hành không chỉ giúp tối ưu hiệu quả sử dụng nhà, đất mà còn thuận lợi trong việc kết hợp đào tạo với thực hành lâm sàng.

Song song đó, Sở Y tế TP HCM cũng kiến nghị cho phép mở rộng mạng lưới y tế bằng cách tận dụng các cơ sở bệnh viện cũ. Cụ thể, Bệnh viện Từ Dũ hoặc Bệnh viện Hùng Vương được đề xuất triển khai cơ sở 2 tại Bệnh viện Lê Lợi cũ, trong khi Bệnh viện Ung Bướu TP HCM dự kiến mở cơ sở tại Bệnh viện Bà Rịa cũ. Các đơn vị này đều tự chủ tài chính nên việc đầu tư sẽ không sử dụng ngân sách thành phố. Việc đồng bộ các cơ sở đào tạo và y tế trong cùng khu vực được kỳ vọng tạo nên mô hình "vừa đào tạo vừa thực hành lâm sàng", góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả chăm sóc sức khỏe, đồng thời phát huy tối đa giá trị của tài sản công.

Cụ thể trách nhiệm, rõ phương án

Tại Nghệ An, Sở Tài chính tỉnh này cho biết trên cơ sở hạ tầng hiện có và nhu cầu sử dụng, các địa phương sẽ lựa chọn, đưa ra phương án trụ sở nào, được dùng để làm gì. Cuối cùng, nếu không sử dụng đến thì giao cho trung tâm phát triển quỹ đất hoặc trung tâm dịch vụ công của các xã để đưa ra phương án cho thuê ngắn hạn hay đấu giá…

Ở Ninh Bình, UBND tỉnh đã giao trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị. Việc sắp xếp, xử lý trụ sở dôi dư được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm quản lý tài sản công thống nhất, hiệu quả, tránh lãng phí, thất thoát. Được biết, trong số 572 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh: Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình đã quyết định giao, điều chuyển, chuyển đổi công năng để làm cơ sở y tế, giáo dục, sinh hoạt cộng đồng và điều chuyển cho công an tỉnh quản lý: 81 cơ sở; chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý: 491 cơ sở. Đối với 6 cơ sở nhà, đất thuộc các cơ quan Đảng, đơn vị sự nghiệp của Đảng quản lý đã điều chuyển 3 cơ sở; chuyển giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất quản lý 3 cơ sở.

Tại TP Cần Thơ, UBND TP Cần Thơ đã ban hành quyết định phê duyệt phương án xử lý trụ sở, tài sản không sử dụng sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính. Theo đó, thành phố ưu tiên bố trí, chuyển đổi công năng các trụ sở, cơ sở nhà, đất dôi dư để phục vụ mục tiêu y tế, giáo dục - đào tạo, văn hóa, thể thao và các mục đích công cộng khác. Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho rằng việc chuyển đổi và khai thác hiệu quả tài sản công là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Thành phố sẽ đặc biệt quan tâm, bảo đảm không để lãng phí quỹ đất và cơ sở vật chất hiện có. Hiện, TP Cần Thơ còn 2 khu hành chính quy mô lớn của tỉnh Hậu Giang và Sóc Trăng trước đây chưa được khai thác. Do đó, thành phố đang xây dựng các định hướng để phát huy hiệu quả khối tài sản công này.