Nghịch lý từ Quyết định 72 của UBND tỉnh Nghệ An
Ngày 18/9/2025, ông Phùng Thành Vinh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An ký ban hành Quyết định 72/QĐ-UBND. Vướng mắc bắt nguồn ngay từ điểm b, khoản 2 Điều 3 Quyết định 72/QĐ-UBND khi quy định: Đối với đất nông nghiệp độc lập không gắn liền đất ở được bồi thường tối đa bằng 0,1 lần điện tích đất nông nghiệp bị thu hồi, hoặc bồi thường bằng 1 lô đất ở tại khu quy hoạch chia lô.
Trên lý thuyết, quy định này mở ra hai sự lựa chọn cho 2 phương án, tuy nhiên trong thực tế, việc áp dụng hai phương án này sẽ triệt tiêu lẫn nhau.
Theo quy định, diện tích tối thiểu được bồi thường bằng đất ở quy đổi theo tỉ lệ 0,1 lần, điều này có nghĩa là khi thu hồi 3.000m2 đất nông nghiệp, áp theo tỉ lệ 0,1 lần, diện tích quy đổi tối đa đạt 300m2 đất ở. Thế nhưng, tại các khu tái định cư hiện nay, hầu như không có địa phương nào quy hoạch lô đất ở diện tích 300m2, mà phổ biến chỉ từ 100m2 đến 150m2.
Tìm hiểu thêm trong các văn bản quy định không phân định quyền lựa chọn hay áp đặt. Cũng chính vì điều này có thể dễ tạo nên việc áp dụng tùy nghi, gây nên sự thiếu minh bạch trong công tác bồi thường.
Trong trường hợp cụ thể, khi tiến hành thỏa thuận phương án bồi thường người dân có nguyện vọng được đền bù đất theo phương án 1 nhưng Ban GPMB không đồng ý. Vậy việc từ chối này dựa trên căn cứ nào?
Khoảng trống pháp lý sau quyết định ra soát, sửa đổi bổ sung
Những bất cập trên đã được các cơ quan chức năng tham mưu sửa đổi, bổ sung kịp thời. Tuy nhiên bất cập vướng mắc vẫn còn tồn tại khi UBND tỉnh Nghệ An ban hành Quyết định số 32/2026/QĐ-UBND vào ngày 1/06/2026 về việc sửa đổi bổ sung quy định liên quan đến đền bù đất đai.
Việc sửa đổi bổ sung tại văn bản nêu trên chỉ chú trọng điểm a về mốc điện tích tối thiểu mà bỏ sót điểm b, khoản 2 Điều 3 của Quyết định số 72/QĐ-UBND của UBND tỉnh Nghệ An ban hành ngày 18/9/2025.
Văn bản chỉ quy định diện tích tối thiểu đất nông nghiệp bị thu hồi 3000m2 nhưng không nói rõ các trường hợp có điện tích lớn hơn được xử lý như thế nào. Giả sử diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi 3400m2, 6000m2, hay 9000m2 thì phương thức xử lý cho diện tích dôi dư này thế nào?
Như trên đã nói, tại điểm b, khoản 2 Điều 3 Quyết định 72 ở vế thứ hai khống chế cứng từ “ 01 lô đất ở”, một hộ gia đình có diện tích 6000m2 đất nông nghiệp bị thu hồi cũng chỉ được hưởng đền bù 1 lô đất ở đúng bằng diện tích tối thiểu 3000m2. Toàn bộ diện tích dôi dư còn lại bị đẩy theo cơ chế bồi thường bằng tiền mặt theo giá đất nông nghiệp.
Thực tế giá cả tại địa bàn các phường thuộc TP. Vinh cũ có chênh lệch đáng kể giữa đất ở và đất nông nghiệp trong khi nhiều dự án phát triển xây dựng hạ tầng đang tiến hành. Nếu không đảm bảo sự hài hòa sẽ khiến phương án bồi thường mất đi tính hợp lý tạo nên sự đồng thuận của người dân.
Thiết nghĩ, UBND tỉnh Nghệ An cần chỉ đạo các cơ quan chức năng tham mưu, rà soát các văn bản đã ban hành trong việc thu hồi đất nông nghiệp được bồi thường đất ở để kịp thời sửa đổi phương án quy đổi; bổ sung phương án lựa chọn, quyền lựa chọn phương án nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng khi triển khai dự án, vừa đảm bảo quy định pháp luật được thi hành thống nhất vừa đảm bảo được quyền lợi của người dân.
