Vượt qua tâm lý “xả hơi”
Năm học 2025-2026 đánh dấu mốc đặc biệt khi lứa học sinh đầu tiên theo Chương trình GDPT 2018 hoàn thành bậc trung học. Theo kế hoạch, sau khi kết thúc chương trình và nghỉ hè từ ngày 31/5, các sĩ tử lớp 12 chỉ có vỏn vẹn 10 ngày trước khi bước vào Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào ngày 11/6.
Ông Nguyễn Minh Phi – Hiệu trưởng Trường THPT Hoàng Văn Thụ (Hà Nội) cho hay, khoảng thời gian 10 ngày “vàng” này là con dao hai lưỡi. Nếu tận dụng tốt, đây là giai đoạn bứt phá để hệ thống hóa kiến thức. Ngược lại, nếu rơi vào trạng thái “xả hơi” quá sớm sau khi rời ghế nhà trường, học sinh dễ bị xao nhãng, đánh mất nhịp độ ôn tập và cảm giác phòng thi.
Khi tiếng trống bế giảng vang lên vào ngày 31/5, tâm lý chung của học sinh là sự giải tỏa sau 12 năm đèn sách. Cảm giác “nghỉ hè” ập đến dễ khiến các em rơi vào trạng thái chủ quan hoặc uể oải. Việc thiếu đi sự giám sát trực tiếp của giáo viên và sự thúc ép từ bạn bè trên lớp tạo ra một khoảng trống về kỷ luật. Nhà trường sẽ chủ động giao đề cương ôn tập cho học sinh để làm.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 với cấu trúc đề thi mới (tập trung mạnh vào năng lực và tính ứng dụng) đòi hỏi học sinh phải giữ được tư duy sắc bén. Chỉ cần 3-4 ngày không chạm vào sách vở, khả năng phản xạ với các dạng toán hay kỹ năng phân tích văn bản sẽ giảm sút đáng kể.
Từ thực tế quản lý, ông Lê Văn Thuyết – Hiệu trưởng Trường THPT Gia Viễn C (Ninh Bình) trao đổi, để duy trì nhịp độ học tập tại nhà một cách khoa học và không bị xao nhãng, giáo viên chủ nhiệm và các nhóm trưởng chuyên môn thiết lập chế độ “điểm danh nhẹ nhàng” mỗi sáng qua nhóm Zalo lớp để nhắc nhở các em tự học và truyền động lực. Điều này sẽ là “mỏ neo” giúp các em không bị lơi lỏng kỷ luật bản thân.
Ngoài ra, giáo viên bộ môn có thể tổ chức các phiên live stream ngắn (từ 45-60 phút) trên nền tảng trực tuyến như trên OLM/onluyen.vn để chữa các câu hỏi vận dụng cao hoặc giải đáp thắc mắc nhanh, giúp học sinh cảm thấy vẫn đang được kết nối với lớp học.
“Thầy cô phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh để tạo lập môi trường ôn thi tại gia. Phụ huynh sẽ là người trực tiếp nhắc nhở con cái tránh xa các yếu tố gây xao nhãng (mạng xã hội, game) trong giờ tự học; đồng thời ưu tiên chăm sóc dinh dưỡng, giấc ngủ và đặc biệt không tạo thêm áp lực điểm số trong giai đoạn này”, ông Thuyết khuyến nghị.
Bà Hoàng Ánh Phương - Hiệu trưởng Trường Tiểu học, THCS & THPT Khương Hạ (Hà Nội), nhà trường vẫn tiếp tục duy trì các lớp ôn tập miễn phí cho học sinh cho đến gần ngày thi tốt nghiệp theo đúng Thông tư 29/2024 của Bộ GD&ĐT. Các thầy cô giáo cũng hướng dẫn học sinh ôn tập các nội dung kiến thức thông qua các bài giảng online hay bài tập trực tuyến.
Học sinh lớp 12, Trường THPT A Trần Hưng Đạo, phường Nam Định, Ninh Bình. Ảnh: Đình Tuệ
Xây dựng thời gian biểu khoa học
Để không bị xao nhãng, theo bà Hoàng Ánh Phương, giải pháp đầu tiên và quan trọng nhất là thiết lập một lịch trình cá nhân mô phỏng chính xác nhịp độ của kỳ thi thật. Thí sinh nên học tập trung cao độ khoảng 50 phút và nghỉ ngơi hoàn toàn trong 10 phút. Việc ngồi lì bên bàn học suốt 5-6 tiếng đồng hồ chỉ tạo ra sự mệt mỏi mà không đem lại hiệu quả tiếp thu.
“Với chỉ 10 ngày, nếu học sinh cố gắng học thêm kiến thức mới sẽ thiếu hiệu quả. Thay vào đó, các em cần tập trung vào ôn lại toàn bộ khung chương trình dưới dạng sơ đồ. Việc tự tay vẽ ra các mối liên hệ giữa các chuyên đề giúp ghi nhớ lâu hơn. Mỗi ngày, hãy chọn ra 1-2 đề minh họa chuẩn cấu trúc năm 2026 của Bộ GD&ĐT. Các em ngồi vào bàn làm bài nghiêm túc để rèn luyện tâm lý phòng thi”, bà Phương lưu ý.
Tại Trường THPT Gia Viễn C (Ninh Bình), nhà trường yêu cầu học sinh thiết lập thời gian biểu ôn tập tại nhà khớp hoàn toàn với khung giờ thi tốt nghiệp (ví dụ sáng bắt đầu từ 7 giờ 30 phút, chiều từ 14 giờ); làm bài thi thử đúng vào các khung giờ này giúp bộ não quen với “điểm rơi phong độ”, đảm bảo sự tỉnh táo tối đa khi bước vào phòng thi chính thức.
Duy trì nhịp độ bằng các bài test trắc nghiệm online có giới hạn thời gian tự động báo điểm. Học sinh tuyệt đối không “cày cuốc” thêm kiến thức mới mà tập trung ôn tập củng cố kiến thức nền tảng đã học, làm lại các câu hay sai trong các đề thi thử trước đó, tổng ôn các kiến thức cốt lõi bám sát cấu trúc đề minh họa của Chương trình GDPT 2018.
“Thầy cô sẽ hướng dẫn các em chia nhỏ thời gian học theo phương pháp học tập trung từ 45-50 phút, nghỉ ngơi hoàn toàn 10 phút. Trong thời gian nghỉ, khuyến khích vận động nhẹ nhàng thay vì cầm điện thoại lướt mạng xã hội để tránh bị cuốn mất thời gian” – ông Lê Văn Thuyết trao đổi thêm.
Dưới góc độ chuyên gia, ThS Lê Trung Kiên – Hiệu trưởng Trường Phổ thông Phùng Hưng thuộc Hệ thống Giáo dục Phù Đổng (Sóc Sơn, Hà Nội) cho biết, học sinh cần hiểu rằng ngày 31/5 không phải vạch đích, mà là điểm khởi đầu cho đợt tăng tốc cuối cùng. Hãy coi 10 ngày ở nhà là cơ hội để các em tự điều chỉnh những lỗ hổng kiến thức theo tốc độ cá nhân mà không bị cuốn theo áp lực đám đông ở lớp.
“Học sinh có thể tận dụng các nền tảng học tập trực tuyến chất lượng để thay đổi hình thức tiếp nhận thông tin, tránh nhàm chán. Các video tóm tắt kiến thức ngắn gọn hoặc ứng dụng trắc nghiệm nhanh trên điện thoại có thể sử dụng vào những lúc giải lao hoặc trước khi đi ngủ để củng cố trí nhớ một cách nhẹ nhàng. Khi có lộ trình học khoa học, tinh thần thoải mái và sự đồng hành từ gia đình, 10 ngày ôn tại nhà sẽ trở thành bước đệm quan trọng để sĩ tử bước vào kỳ thi sắp tới”, ThS Lê Trung Kiên chia sẻ.
