Việc tổ chức lại mạng lưới trường học tại xã vùng cao Mường Thàng (Phú Thọ) được thực hiện theo hướng tinh gọn đầu mối quản lý nhưng duy trì các phân hiệu, điểm trường phù hợp, hạn chế tối đa xáo trộn đối với giáo viên và học sinh.
Để đường đến trường không xa thêm sau sắp xếp
Năm học mới đến gần, em Nguyễn Thị Diệu Anh, học sinh lớp 7C tại phân hiệu Dũng Phong, đã chuẩn bị sách vở và tâm thế trở lại ngôi trường quen thuộc. Điều Diệu Anh quan tâm nhất sau khi nghe thông tin về việc sắp xếp trường lớp là địa điểm học tập, thầy cô và bạn bè có thay đổi hay không. Khi được biết việc tổ chức lại chủ yếu tập trung vào đầu mối quản lý, còn hoạt động dạy học tại các cơ sở hiện có cơ bản được duy trì, nữ sinh đã yên tâm hơn để bước vào năm học mới.
Với Diệu Anh và nhiều học sinh vùng cao, sự ổn định ấy có ý nghĩa đặc biệt. Xã Mường Thàng được thành lập trên cơ sở hợp nhất các xã Thạch Yên, Dũng Phong, Nam Phong và Tây Phong, với địa bàn rộng, dân cư thưa thớt, đồng bào dân tộc Mường chiếm phần lớn dân số.
Địa hình tại nhiều khu vực bị chia cắt bởi đồi, núi; nhiều hộ dân sinh sống ở sườn đồi, chân núi, cách xa trung tâm. Riêng khu vực Thạch Yên có những điểm cao khoảng trên 1.000m so với mực nước biển. Vì thế, đây là địa bàn vùng cao được cơ quan chức năng xác định tiềm ẩn nhiều nguy cơ sạt lở, nhất là khi mưa lớn kéo dài.
Cán bộ xã Mường Thàng kiểm tra các khu vực có nguy cơ sạt lở cao, chủ động triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn cho người dân và học sinh trên địa bàn.
Trong điều kiện ấy, quãng đường đến trường của học sinh không chỉ được tính bằng số ki-lô-mét. Vào những ngày thời tiết thuận lợi, các em có thể di chuyển trên những tuyến đường đã được bê tông hóa.
Nhưng khi mưa lớn, đất đá từ taluy, sườn đồi có nguy cơ sạt xuống đường, khiến việc đi lại khó khăn và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, nhất là với trẻ mầm non và học sinh nhỏ tuổi. Bởi vậy, việc sắp xếp trường học tại Mường Thàng đặt ra yêu cầu kép: vừa tinh gọn tổ chức, sử dụng hiệu quả đội ngũ và cơ sở vật chất, vừa không tạo thêm khoảng cách trên đường đến lớp của học sinh vùng cao.
Theo Đề án sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông trên địa bàn xã Mường Thàng, từ ngày 1/7/2025, địa phương có 10 trường học, gồm 5 trường mầm non và 5 trường tiểu học, THCS.
Sau khi thực hiện đợt sắp xếp theo Quyết định số 1058/QĐ-UBND ngày 6/4/2026, địa bàn còn 7 trường, gồm 2 trường mầm non và 5 trường tiểu học, THCS, với tổng số 3.712 trẻ em, học sinh. Hiện tại, xã đã tổ chức lại thành 3 trường theo từng cấp học, gồm Trường Mầm non Mường Thàng, Trường Tiểu học Mường Thàng và Trường THCS Mường Thàng. Các cơ sở cũ được bố trí thành phân hiệu, điểm trường phù hợp với điều kiện địa lý và phân bố dân cư.
Tại cơ sở Mầm non Yên Lập, sau khi tổ chức lại thành phân hiệu thuộc Trường Mầm non Mường Thàng, quy mô dự kiến vẫn được duy trì với 6 nhóm, lớp và 118 trẻ.
Ở cấp mầm non, các trường Yên Thượng, Yên Lập, Dũng Phong, Tây Phong và Nam Phong được tổ chức thành Trường Mầm non Mường Thàng. Sau sắp xếp, trường có quy mô 44 nhóm, lớp với 858 trẻ; hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ tiếp tục được tổ chức tại trường chính cùng các phân hiệu, điểm trường. Đối với cấp tiểu học, các khối tiểu học thuộc 5 trường liên cấp được tổ chức thành Trường Tiểu học Mường Thàng, quy mô 59 lớp với 1.509 học sinh. Cấp THCS được tổ chức thành Trường THCS Mường Thàng với 43 lớp, 1.345 học sinh.
Giữ vững nhịp dạy và học
Cô Nguyễn Thị Quyền từng giữ chức Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Yên Lập. Sau khi các trường được tổ chức lại, cô dự kiến sẽ trở lại làm giáo viên trực tiếp đứng lớp. Cô Quyền chia sẻ: “Thay đổi từ vị trí quản lý về làm giáo viên không đồng nghĩa với việc trách nhiệm đối với nhà trường và học sinh giảm đi. Dù được phân công ở vị trí nào, tôi cũng sẽ cố gắng, nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ. Tình yêu dành cho trẻ và công việc giáo dục mầm non là động lực để tôi tiếp tục gắn bó với nghề”.
Giáo viên Trường Mầm non Mường Thàng chuẩn bị cơ sở vật chất, đồ dùng và trang thiết bị, sẵn sàng đón trẻ bước vào năm học mới.
Trước thời điểm bắt đầu năm học mới, cô Quyền cùng đồng nghiệp tập trung vệ sinh trường lớp, kiểm tra đồ dùng, thiết bị, chuẩn bị môi trường học tập và các điều kiện chăm sóc trẻ. Mục tiêu được giáo viên đặt lên trước hết là giúp các em trở lại lớp trong không gian an toàn, sạch sẽ, thân thiện, không bị ảnh hưởng bởi những thay đổi về tổ chức.
Tuy nhiên, việc quản trị một trường có nhiều phân hiệu, điểm trường phân tán trên địa bàn rộng cũng đặt ra không ít khó khăn. Ban Giám hiệu phải điều hành hoạt động chuyên môn ở nhiều cơ sở; việc tổ chức sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, kiểm tra cơ sở vật chất, quản lý tài sản, bảo đảm an toàn và duy trì sự thống nhất về chất lượng giáo dục cần được thực hiện đồng bộ.
Những thay đổi trong cơ cấu quản lý không gây xáo trộn việc học của học sinh.
Ông Bùi Văn Liển, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Thàng cho biết, địa phương xác định việc sắp xếp trường học chỉ thực sự hiệu quả khi hoạt động dạy và học được giữ ổn định, quyền lợi của học sinh và giáo viên được bảo đảm. Vì vậy, xã ưu tiên phương án tổ chức lại đầu mối quản lý nhưng tiếp tục duy trì các phân hiệu, điểm trường cần thiết; đồng thời rà soát đội ngũ, phòng học, trang thiết bị, tài sản và điều kiện an toàn tại từng cơ sở.
Hạn chế tối đa việc thay đổi địa điểm học tập, nhất là đối với trẻ mầm non, học sinh tiểu học và học sinh tại khu vực miền núi, khó khăn. Các nhà trường cần xây dựng phương án nội bộ về chuyên môn, đội ngũ, phân hiệu, bán trú, an toàn trường học, tài sản và dữ liệu; tổ chức bàn giao, phân công nhiệm vụ rõ ràng, không để việc sắp xếp làm gián đoạn quá trình chuẩn bị cho năm học 2026–2027.
Thực tế tại Mường Thàng cho thấy, bài toán sau sắp xếp không chỉ là giảm từ bao nhiêu trường xuống còn bao nhiêu đầu mối. Điều quan trọng hơn là bộ máy mới phải vận hành thông suốt, giáo viên yên tâm công tác, học sinh tiếp tục được học tập tại những địa điểm phù hợp, còn các cơ sở vật chất hiện có được sử dụng hiệu quả.
Giữa địa hình đồi núi bị chia cắt, nơi mỗi trận mưa lớn có thể làm con đường đến lớp thêm nhiều trở ngại, việc giữ ổn định trường lớp không chỉ là yêu cầu về tổ chức. Đó còn là cách bảo đảm rằng sau mỗi lần sắp xếp, con đường tìm đến con chữ của học sinh Mường Thàng không trở nên xa hơn.
