Một buổi chiều đầu tuần, trong phòng tập phục hồi chức năng, bé gái 12 tuổi vịn tay bố, chậm rãi nhấc từng bước. Bốn tháng trước, cô bé 12 tuổi gần như liệt hoàn toàn hai chân, mọi sinh hoạt phụ thuộc vào gia đình.
Hành trình ấy bắt đầu bằng những dấu hiệu mơ hồ. Ban đầu, cô bé tê bì hai chân, giảm cảm giác, rồi yếu dần. Không lâu sau, tình trạng lan lên tay, toàn thân mệt mỏi. Kết quả chụp cộng hưởng từ tại một cơ sở y tế cho thấy tổn thương dạng nang ở tủy cổ, chiếm gần hết ống tủy và gây chèn ép nghiêm trọng.
Em được chỉ định phẫu thuật. Ca mổ đầu tiên giúp em có thể đứng và đi lại, nhưng chỉ 20 ngày sau, yếu chi tái phát. Hình ảnh cộng hưởng từ cho thấy khối nang gần như không thay đổi. Lần phẫu thuật thứ hai tiếp tục được thực hiện ở bệnh viện khác, song kết quả không như kỳ vọng.
Chưa đầy ba tháng, hai cuộc đại phẫu liên tiếp không mang lại cải thiện bền vững. Em dần mất khả năng vận động hai chân, tay yếu, xuất hiện rối loạn bàng quang và nhiễm trùng tiết niệu. Từ một cô bé hoạt bát, em gắn chặt với xe lăn và giường bệnh.
Bé gái chập chững tập đi dưới sự hướng dẫn của bác sĩ phục hồi chức năng.
Gia đình đưa em đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City trong tâm thế tìm kiếm cơ hội cuối cùng. Trường hợp phức tạp này được hội chẩn toàn viện. Khi phân tích lại phim cộng hưởng từ, các bác sĩ Trung tâm Thần kinh phát hiện tổn thương có hình ảnh “càng cua” – dấu hiệu gợi ý đến nang nội bì tủy sống.
Theo y văn, nang nội bì là tổn thương lành tính hiếm gặp, hình thành do rối loạn phát triển phôi thai. Bệnh tiến triển âm thầm, dễ nhầm với các loại nang tủy khác. Đặc điểm của loại nang này là có thể tái tích tụ dịch rất nhanh nếu chỉ mở nang đơn thuần, dẫn tới tái phát và tiếp tục chèn ép tủy sống.
Nhận định này lý giải vì sao hai lần phẫu thuật trước không duy trì được hiệu quả. Thay vì chỉ dẫn lưu nang, êkíp quyết định cắt bỏ tối đa thành nang và đặt một ống thông nối lòng nang với khoang dưới nhện, tạo đường thoát dịch lâu dài, giảm nguy cơ tái phát.
TS.BS Đồng Phạm Cường, Giám đốc Trung tâm Thần kinh, cho biết áp lực trước ca mổ thứ ba rất lớn. Bệnh nhi đã trải qua hai đại phẫu trong thời gian ngắn, chức năng thần kinh suy giảm nặng. “Chúng tôi phải tính toán từng bước, vừa lấy bỏ tổn thương, vừa bảo tồn tối đa cấu trúc tủy sống”, ông nói.
Trong phòng mổ, êkíp theo dõi liên tục điện sinh lý thần kinh để kiểm soát nguy cơ tổn thương thêm. Ca phẫu thuật diễn ra thận trọng và kết thúc an toàn.
Những ngày sau đó là quãng thời gian chờ đợi căng thẳng. Ngày đầu tiên, em chưa cải thiện rõ vận động nhưng vẫn còn cảm giác, một tín hiệu tích cực. Hai ngày tiếp theo, tiến triển chậm khiến gia đình không khỏi lo lắng.
Đến ngày thứ tư, bác sĩ ghi nhận em tự kiểm soát được bàng quang. Theo các chuyên gia thần kinh, khả năng phục hồi chức năng này là dấu hiệu quan trọng cho thấy đường dẫn truyền tủy sống chưa mất hoàn toàn. Ngày thứ năm, em bắt đầu co được chân và tay, sức cơ tăng dần. Sau một tuần, thang điểm sức cơ cải thiện rõ so với trước mổ.
Kết quả giải phẫu bệnh xác nhận chẩn đoán nang nội bì, trùng khớp với nhận định ban đầu. Hình ảnh cộng hưởng từ kiểm tra sau mổ cho thấy tổn thương biến mất, không còn dấu hiệu chèn ép.
Cô bé xuất viện, tiếp tục tập phục hồi chức năng. Từng đoạn video người cha gửi cho bác sĩ ghi lại khoảnh khắc con gái nhúc nhích ngón chân, tự ngồi vững rồi tập đứng. Bốn tháng sau mổ, em đã chập chững bước đi những bước đầu tiên, dù vẫn cần người đỡ.
“Có lúc chỉ cần con cử động nhẹ, tôi đã không kìm được nước mắt”, bố của em chia sẻ. Với gia đình, mỗi bước tiến nhỏ đều là thành quả của một hành trình dài.
TS Cường cho biết nếu duy trì tập luyện đều đặn, khả năng phục hồi vận động gần như bình thường là khả thi. Ông thừa nhận dù đã thực hiện nhiều ca phẫu thuật phức tạp, hành trình của bé vẫn để lại cảm xúc đặc biệt. “Mỗi tin nhắn báo tin cháu tiến bộ là động lực để chúng tôi tiếp tục nỗ lực”, ông nói.
Trong y khoa, không phải ca bệnh nào cũng có thể gọi là phép màu. Nhưng với một cô bé từng liệt hoàn toàn và nay đang học lại từng bước đi, đó là kết quả của chẩn đoán chính xác, chiến lược điều trị phù hợp và sự kiên trì không bỏ cuộc của cả gia đình lẫn thầy thuốc.
