Thị trường chứng khoán đã ngay lập tức đưa ra câu trả lời cho chiến lược tái cấu trúc của VinFast. Trong phiên giao dịch ngày 14/5, cổ phiếu Vingroup (VIC) đã tăng mạnh lên sát mốc 230.000 đồng/cp, thiết lập mức đỉnh cao nhất lịch sử mới. Cột mốc này được thiết lập chỉ một ngày sau khi VinFast chính thức công bố kế hoạch tái cấu trúc toàn diện mảng sản xuất.
Những lo ngại ban đầu về việc VinFast có thể từ bỏ ngành ô tô đã nhanh chóng được gỡ bỏ. Thay vào đó, giới phân tích nhận định đây là một bước đi mang tính bước ngoặt, giúp các chỉ số tài chính của cả VinFast lẫn công ty mẹ Vingroup được cải thiện một cách rõ rệt trong thời gian tới.
Cú hích từ thương vụ chuyển giao nợ tỷ USD
Về bản chất, VinFast vẫn tiếp tục theo đuổi sứ mệnh làm xe thuần điện và mở rộng toàn cầu. Theo đó, CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinFast (VFTP) với 2 nhà máy sản xuất tại Hải Phòng và Hà Tĩnh sẽ được chuyển nhượng cho nhóm nhà đầu tư dẫn đầu bởi Công ty Tương Lai cùng ông Phạm Nhật Vượng với giá trị 13.309,6 tỷ đồng (khoảng 530 triệu USD). VinFast (thông qua CTCP VinFast Việt Nam – VFVN) sẽ giữ lại các tài sản chiến lược như nghiên cứu và phát triển (R&D) toàn cầu, sở hữu trí tuệ, thiết kế xe, phát triển thương hiệu và mạng lưới bán hàng.
Điểm đáng chú ý nhất trong thỏa thuận này là việc bên mua sẽ nhận lại đại đa số tổng nợ và các nghĩa vụ phải trả của VinFast hiện tại, tương đương khoảng 182.000 tỷ đồng (tính đến ngày 31/3/2026). VinFast Việt Nam từ nay sẽ hoạt động theo mô hình "Asset-Light" (tối ưu hóa tài sản), tức là đặt hàng Công ty Tương Lai sản xuất ô tô theo tiêu chuẩn và thiết kế của mình.
Trao đổi với chúng tôi, bà Thái Thị Thanh Hải – Phó Tổng giám đốc VinFast cho biết, các nhà máy vẫn tiếp tục sản xuất cho VinFast theo các tiêu chuẩn hiện hành và VinFast vẫn có trách nhiệm kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm trước khi bán ra cho người tiêu dùng. Toàn bộ hệ thống bán hàng, bảo hành, hậu mãi, tiêu chuẩn kỹ thuật và chăm sóc khách hàng của VinFast vẫn vận hành bình thường, và càng ngày càng được nâng cấp.
Các khoản nợ phải trả của Vingroup sẽ giảm đi đáng kể sau khi chuyển nhượng VFTP
Hóa giải bài toán 33.300 tỷ đồng chi phí mỗi năm
Trong bài toán kinh doanh ngành ô tô, việc phải gánh vác chi phí khấu hao khổng lồ từ nhà máy và chi phí lãi vay từ giai đoạn đầu tư ban đầu luôn là vấn đề lớn.
Cụ thể, chỉ tính riêng trong năm 2025, VinFast chi 22.315 tỷ đồng cho các chi phí tài chính. Cùng với đó, chi phí khấu hao tài sản cố định, nhà xưởng và thiết bị ghi nhận mức 11.032 tỷ đồng. Tổng cộng hai khoản chi phí này tương đương hơn 33.300 tỷ đồng mỗi năm.
Việc tái cấu trúc đồng nghĩa với việc VinFast sẽ ngay lập tức cắt giảm được áp lực tài chính này và báo cáo tài chính hợp nhất của Vingroup qua đó cũng sẽ không phải "cõng" những khoản mục này.
Mô hình "Asset-Light" vốn đã được nhiều tập đoàn công nghệ và bán lẻ trên thế giới áp dụng thành công nhiều thập kỷ qua nhằm giảm chi phí đầu tư vốn (CAPEX), từ đó giúp cải thiện mạnh mẽ các chỉ số hiệu quả hoạt động như ROA (Tỷ suất sinh lời trên tài sản) và ROE (Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu).
Không chỉ ở những tập đoàn toàn cầu như Apple hay Nvidia thuê đối tác sản xuất; ngay tại trong nước việc thuê đối tác sản xuất gia công sản phẩm trên quy mô lớn cũng đã được thực hiện bởi doanh nghiệp lớn như Sabeco hay Habeco; Masan…
Sabeco với mạng lưới hàng chục công ty con, công ty liên kết đang sản xuất Bia Sài và phần lớn lợi nhuận của việc bán Bia Sài Gòn vẫn thuộc về công ty mẹ Sabeco, là nơi nắm thương hiệu, mạng lưới bán hàng…
Vingroup hưởng lợi kép, kỳ vọng điểm rơi lợi nhuận 2027
Sự xoay trục của VinFast kéo theo một hệ quả tất yếu: báo cáo tài chính hợp nhất của Tập đoàn Vingroup sẽ tươi sáng hơn rất nhiều. Trước đây, việc gánh vác hoạt động của VinFast khiến kết quả kinh doanh chung của cả Tập đoàn bị kéo lùi, dù các mảng cốt lõi như Vinhomes vẫn mang về lợi nhuận "khủng".
Sau khi tái cấu trúc, tình trạng bất cập lợi nhuận của Vingroup chỉ bằng một phần nhỏ của lợi nhuận của Vinhomes chắc chắn sẽ giảm đi đáng kể, gần như tác động ngay lập tức. Cùng với đó là kỳ vọng tình hình kinh doanh của VinFast Việt Nam cũng sẽ tốt lên nhiều sau tái cấu trúc.
Bà Thái Thị Thanh Hải - Phó Tổng Giám đốc VinFast khẳng định: "Về phía Vingroup, cổ đông sẽ an tâm hơn nhiều khi Vingroup không phải gánh 50% tổng nợ của VinFast (theo tỷ lệ sở hữu) như trước nữa". VinFast tại Việt Nam cơ bản sẽ sạch nợ, giúp tối ưu triệt để chi phí tài chính và khấu hao.
Hơn thế nữa, bằng việc dồn toàn lực vào R&D và mở rộng thị trường, VinFast dự kiến sẽ đạt điểm hòa vốn và bắt đầu có lãi tại Việt Nam ngay từ năm 2027, một cột mốc sớm hơn nhiều so với các dự phóng trước đó.
Việc tái cấu trúc này chính là lời khẳng định mạnh mẽ nhất cho tuyên bố của Chủ tịch Phạm Nhật Vượng tại kỳ Đại hội Cổ đông: "Trong tương lai VinFast không phải là nơi tiêu tiền của Vingroup mà sẽ là một tài sản mang lại giá trị to lớn cho Vingroup". Cổ đông của Vingroup, những người đang nắm giữ cổ phiếu VIC, hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng vào một chu kỳ tăng trưởng lợi nhuận mới khi gánh nặng lớn nhất đã được trút bỏ, nhường chỗ cho sự bứt tốc của một mô hình kinh doanh tinh gọn và hiệu quả hơn. Điều đặc biệt hơn, thương vụ tái cấu trúc này càng thể hiện quyết tâm của ông Phạm Nhật Vượng về việc xây dựng thương hiệu ô tô quốc gia khi ông tham gia trong bên mua lại mảng sản xuất của VinFast tại Việt Nam.
