Trung tá Đỗ Văn Mạnh, Phó Chỉ huy trưởng đảo Sơn Ca cùng chiến sĩ chăm sóc vườn cây giống - Ảnh: VGP/LS
Giọt nước mát ngọt giữa trưa nắng đảo
Buổi trưa trên đảo Tiên Nữ, mặt trời đứng bóng. Nắng từ trên cao dội xuống và từ nền san hô hắt ngược lên khiến không gian như đặc quánh lại trong hơi nóng. Gió biển thổi liên hồi nhưng vẫn không mang theo cảm giác dễ chịu, bởi trong từng luồng gió là vị mặn của muối biển bám chặt vào da thịt. Giữa cái nắng như rang ấy, một chiến sĩ trẻ đang cặm cụi bên gốc cây mới trồng, chăm chú đến mức không hề để ý đến những đại biểu từ đất liền vừa đặt chân lên đảo.
Trên tay anh là chiếc ca nhựa màu xanh. Anh cúi thấp người, chậm rãi nghiêng chiếc ca để dòng nước ngọt nhỏ từng chút một xuống gốc cây, không một giọt nào bị đổ ra ngoài. Từng động tác đều cẩn thận như thể anh đang nâng niu thứ gì đó vô cùng quý giá. Mà đúng là vậy! Ở đất liền, người ta có thể mở vòi nước tưới cả khu vườn mà không mấy khi nghĩ ngợi. Nhưng ở Trường Sa, mỗi giọt nước ngọt đều là phải được tiết kiệm, chắt chiu bởi đó là thành quả của những chuyến tàu vượt biển dài ngày và của biết bao công sức phía sau.
Khoảnh khắc ấy khiến chúng tôi hiểu rằng không có màu xanh nào ở Trường Sa là ngẫu nhiên. Đằng sau mỗi chiếc lá là công sức của con người, sau mỗi tán cây là sự kiên trì của nhiều năm tháng. Và đằng sau những hàng cây xanh ấy là tình yêu đặc biệt của những người lính dành cho mảnh đất nơi đầu sóng ngọn gió.
Con tàu KN 490 đưa đoàn công tác chúng tôi đến các đảo Sơn Ca, Đá Tây A, Trường Sa, Song Tử Tây, Sinh Tồn Đông, Núi Le C (thuộc quần đảo Trường Sa) và Nhà giàn DK1/20 trên thềm lục địa phía đông nam Tổ quốc. Mỗi hòn đảo là một dáng hình riêng giữa biển khơi, nhưng tất cả đều có một điểm chung khiến chúng tôi bất ngờ. Đó là màu xanh đang hiện diện ngày một nhiều hơn ở nơi vốn chỉ được biết đến với san hô trắng, nắng gió và bão tố.
Chiến sĩ Hải quân chăm sóc rau xanh trên đảo Núi Le C - Ảnh: VGP/LS
Khi đảo xa khoác màu áo mới
Những người từng đến Trường Sa cách đây vài chục năm thường kể rằng, ngày ấy màu xanh trên đảo hiếm hoi đến mức mỗi bóng cây đều trở thành một tài sản quý giá. Nhiều đảo chỉ có vài cây phong ba hoặc bàng vuông đứng đơn độc giữa nắng gió. Đất ít, nước hiếm, gió mạnh và độ mặn cao khiến việc trồng cây gần như là một cuộc chiến cam go với thiên nhiên khắc nghiệt.
Thế nhưng hôm nay, khi đặt chân lên Sơn Ca, chúng tôi có cảm giác như đang bước vào một không gian khác. Những hàng phong ba, bàng vuông và nhiều loài cây khác nối tiếp nhau chạy dọc các lối đi. Những cây bàng vuông cổ thụ xòe tán rộng che mát cả khoảng sân. Những thảm cỏ xanh được chăm sóc cẩn thận tạo nên một khung cảnh hiếm thấy giữa biển khơi. Tiếng lá cây xào xạc trong gió hòa cùng tiếng sóng tạo thành thứ âm thanh rất riêng mà chỉ Trường Sa mới có.
Đảo Sơn Ca từ lâu được nhiều người gọi bằng cái tên trìu mến là "công viên xanh" của Trường Sa. Quả thật, nếu không nhìn thấy đại dương trải dài ngay trước mắt, nhiều người sẽ khó tin mình đang đứng trên một hòn đảo giữa Biển Đông. Những hàng cây cổ thụ, những khu tăng gia xanh mướt và cả Công viên Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã tạo nên một không gian sống trong lành, bình yên và đầy sức sống.
Điều làm nên vẻ đẹp ấy không chỉ là cây cối, mà còn là những con người đã âm thầm gieo trồng và gìn giữ màu xanh suốt nhiều năm qua. Mỗi tán cây hôm nay đều mang trong mình câu chuyện của biết bao thế hệ cán bộ, chiến sĩ từng công tác trên đảo. Họ đến rồi đi, nhưng cây vẫn ở lại, tiếp tục lớn lên cùng Trường Sa.
Màu xanh trên đảo Đá Tây A - Ảnh: VGP/LS
Những người gieo màu xanh trên đảo san hô
Buổi chiều trên đảo Sơn Ca, sau giờ huấn luyện, tôi gặp Trung sĩ Đinh Hoàng Thắng bên khu tăng gia sản xuất của đơn vị. Chàng trai quê Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh này mới năm trước còn là sinh viên năm thứ nhất của Đại học Gia Định. Còn lúc này đây, anh đang cùng đồng đội làm nhiệm vụ gìn giữ biển đảo giữa biển khơi cách đất liền hàng trăm hải lý.
Khi được hỏi điều gì khiến anh nhớ nhất trong những ngày đầu ra đảo, Thắng không nhắc đến sóng lớn hay những đêm biển động. Anh kể về cây xanh: Những ngày mới đặt chân đến đảo, điều khiến anh bất ngờ nhất là cách những người lính chăm cây. Mỗi gốc cây đều được che chắn cẩn thận. Mỗi cây non đều được theo dõi từng ngày. Có cây mất hàng tháng trời mới bén rễ. Có cây tưởng đã chết sau bão nhưng rồi bất ngờ bật lên những chồi non xanh biếc.
Thắng vừa nói vừa nhẹ nhàng vun lại đất quanh một gốc cây nhỏ. Anh bảo rằng ở Trường Sa, nhìn thấy một cây sống khỏe cũng mang lại niềm vui rất lớn bởi mỗi chiếc lá xanh là thành quả của sự kiên trì và nỗ lực. Những lúc nhớ nhà, nhiều chiến sĩ thường tìm đến khu vườn, chăm sóc cây cối như một cách để tìm thấy hơi thở của đất liền.
Cách đó không xa, hạ sĩ Nguyễn Quốc Hậu, quê Khánh Hòa, đang cùng đồng đội kiểm tra những tấm lưới chắn gió cho cây mới trồng. Hậu cười hiền khi nói rằng cây ở đảo cũng giống như người lính. Muốn trưởng thành đều phải trải qua nắng gió, bão tố và những thử thách khắc nghiệt nhất. Quả thật, giữa những hàng cây và những người lính nơi đây có rất nhiều điểm tương đồng. Cả hai đều đang ngày đêm bám trụ nơi đầu sóng. Cả hai đều phải vượt qua những thử thách khắc nghiệt nhất của thiên nhiên và cả hai đều đang lớn lên từng ngày cùng Trường Sa.
Dưa hấu ngọt thanh được các chiến sĩ trên đảo Tiên Nữ chăm sóc hằng ngày - Ảnh: VGP/Quang Huy
Nơi cây xanh và người lính cùng trưởng thành
Tại đảo Tiên Nữ, Trung tá Lê Văn Dũng, Chỉ huy trưởng đảo, đưa chúng tôi đi dọc những con đường nhỏ phủ đầy bóng cây. Vừa đi, anh vừa kể về những mùa cây trồng, những đợt bão lớn và cả những lần cán bộ, chiến sĩ phải thức trắng đêm để gia cố từng gốc cây trước khi bão đổ bộ.
Vài năm trở lại đây, nhiều người từ đất liền ra thăm đảo Tiên Nữ sẽ không thể quên những trái dưa hấu trồng trên đảo. Được mời thưởng thức những miếng dưa đỏ mọng vừa cắt, ai cũng bất ngờ bởi vị ngọt thanh rất đặc biệt. Giữa biển khơi mặn chát, vị ngọt ấy chứa đựng cả công sức và tình cảm của những người lính đảo.
Trung tá Lê Văn Dũng cho biết, để có được những trái dưa ấy là cả một quá trình dài. Từ việc chọn giống, cải tạo đất, che chắn gió đến việc tiết kiệm từng giọt nước đều phải tính toán kỹ lưỡng. Nhưng đổi lại, những ruộng dưa xanh tốt đã góp phần cải thiện đời sống, nâng cao chất lượng bữa ăn và quan trọng hơn là tạo nên một môi trường sống gần gũi, thân thuộc giữa biển khơi.
Ở đảo Sinh Tồn Đông, chúng tôi gặp các chiến sĩ Đinh Quang Phát và Chưởng Phúc Thiện đang tranh thủ chăm sóc vườn rau sau ca trực. Dưới cái nắng mùa hè, những luống rau muống, cải xanh, mồng tơi vẫn vươn lên mạnh mẽ bên những khóm rau ngót, rau thơm, bạc hà, ớt... Các anh kể rằng ngoài nhiệm vụ huấn luyện và canh gác, việc chăm sóc cây xanh và tăng gia sản xuất đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày.
Những khu vườn xanh mướt giữa biển trời bao la ở Trường Sa không chỉ tạo bóng mát hay cung cấp thực phẩm mà còn giúp người lính vơi đi nỗi nhớ nhà. Mỗi luống rau, mỗi giàn bầu, mỗi gốc cây đều mang dáng dấp của quê hương, giúp những người con xa đất liền cảm nhận rõ hơn sự gắn kết với Tổ quốc mà họ đang ngày đêm bảo vệ.
Những hàng cây rợp bóng mát trên đảo Trường Sa - Ảnh: VGP/Quang Huy
Hành trình mang đất ra biển lớn
Để có được màu xanh hôm nay, phía sau đó là một hành trình bền bỉ kéo dài nhiều năm. Theo Quân chủng Hải quân, thực hiện Chương trình "Xanh hóa Trường Sa", đến tháng 3/2026 đã huy động từ nguồn xã hội hóa được 315 tỷ đồng, 730.000 cây giống, trên 200 tấn phân bón và gần 15.000 tấn đất màu. Hiện đã vận chuyển ra Trường Sa trên 320.000 cây và trồng 210.000 cây xanh các loại.
Đại tá Nguyễn Duy Thiều, Phó Chủ nhiệm Hậu cần - Kỹ thuật Quân chủng Hải quân, cho biết việc ươm, nhân giống cây trồng nhằm chủ động tạo nguồn cây cung cấp cho các đảo thuộc đặc khu Trường Sa, góp phần thực hiện hiệu quả chương trình "Xanh hóa Trường Sa". Không chỉ phủ xanh đảo, hoạt động này còn góp phần hạn chế xói mòn, chống sạt lở, giảm tác động xâm nhập mặn và từng bước phục hồi hệ sinh thái trên các đảo.
Một điểm sáng của chương trình là việc xây dựng các vườn ươm cây giống ngay tại đảo. Từ nguồn cây mang ra từ đất liền kết hợp với việc ươm, chiết và nhân giống tại chỗ, nhiều đơn vị đã duy trì được hàng nghìn cây giống, từng bước chủ động nguồn cung và nâng cao khả năng thích nghi của cây trồng với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.
Phía sau những con số ấy là biết bao chuyến tàu vượt sóng. Là những tấn đất màu được chuyển từ đất liền ra đảo. Là những cán bộ, chiến sĩ miệt mài bốc xếp, vận chuyển và chăm sóc cây trồng. Đó còn là tình cảm của các địa phương, doanh nghiệp và người dân cả nước gửi gắm vào từng cây giống, từng bao đất, từng chuyến hàng hướng về Trường Sa.
Theo kế hoạch, giai đoạn 2025-2027, Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân tiếp tục quy hoạch khu vực đất trồng cây, mở rộng các vườn ươm cây giống và chủ động chuẩn bị lực lượng, phương tiện để vận chuyển đất, phân bón và cây giống ra đảo. Hành trình phủ xanh Trường Sa vì thế sẽ tiếp tục được nối dài bằng quyết tâm của người lính và bằng tình yêu biển đảo của cả dân tộc.
Những cột mốc của sự sống
Chiều muộn trên đảo Trường Sa Lớn, ánh nắng cuối ngày xuyên qua những tán lá bàng vuông tạo nên những khoảng sáng vàng óng trên nền sân đảo. Tiếng chuông chùa Trường Sa ngân lên trong gió, hòa cùng tiếng sóng biển tạo thành âm thanh bình yên đến lạ.
Đứng dưới bóng cây, chúng tôi nhớ lại hành trình nhiều ngày qua. Từ Song Tử Tây đến Sơn Ca, từ Tiên Nữ đến Sinh Tồn Đông, từ Đá Tây đến Núi Le C rồi Nhà giàn DK1/20, ở đâu chúng tôi cũng bắt gặp màu xanh. Đó là màu xanh của cây lá, của những vườn rau và cũng là màu xanh của tuổi trẻ, của niềm tin.
Lãnh đạo Quân chủng Hải quân từng khẳng định rằng chương trình "Xanh hóa Trường Sa" không chỉ mang lại giá trị vật chất và tinh thần mà còn thể hiện tình cảm, trách nhiệm của cả nước đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo, thềm lục địa thiêng liêng của Tổ quốc. Những hàng cây nơi đầu sóng hôm nay không đơn thuần là cây xanh mà là biểu tượng của sức sống, của ý chí con người Việt Nam giữa trùng khơi.
Những hàng cây ấy còn là những cột mốc chủ quyền rất đặc biệt. Nếu những cột mốc bằng bê tông khẳng định chủ quyền lãnh thổ, thì những hàng cây xanh đang lớn lên từng ngày giữa biển trời Tổ quốc lại khẳng định sức sống bền bỉ của dân tộc Việt Nam. Ở nơi đầu sóng ngọn gió ấy, con người Việt Nam không chỉ canh giữ biển đảo mà còn đang kiến tạo cuộc sống, dựng xây tương lai và gieo những mầm xanh cho mai sau.
Giữa Biển Đông lộng gió, những cây phong ba, tra, bàng vuông, phi lao… vẫn tiếp tục vươn mình, nở hoa. Những khu vườn vẫn xanh lên mỗi ngày. Và cùng với sự lớn lên của cây lá là sự trưởng thành của những người lính trẻ đang gửi tuổi xuân nơi đảo xa. Theo năm tháng, những mầm xanh ấy sẽ tiếp tục vươn cao, trở thành những "cột mốc xanh" vững chãi giữa đại dương, kể mãi câu chuyện về sức sống Việt Nam, về tình yêu Tổ quốc và về những con người đã âm thầm gieo sự sống nơi đầu sóng ngọn gió.
Lê Sơn
