Tận dụng lợi thế của công nghệ số
Khi triển khai Chương trình GDPT 2018, phương châm giảng dạy của giáo viên từng bước chuyển từ “người truyền thụ kiến thức” sang “người dẫn dắt, điều phối, truyền cảm hứng”, qua đó giúp học sinh khơi mở tư duy phản biện, phát triển óc sáng tạo và chủ động chiếm lĩnh tri thức, nuôi dưỡng khát vọng khám phá thế giới, hướng tới hình thành trách nhiệm của công dân toàn cầu.
Nắm bắt xu thế đó, cô Đỗ Thị Thanh Nga – giáo viên môn Địa lí, Trường THPT chuyên Chu Văn An (Tây Hồ, Hà Nội), đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quá trình soạn giảng. Công nghệ số, đặc biệt là AI, trở thành “đòn bẩy” giúp bài giảng địa lí vượt ra ngoài không gian lớp học. AI hỗ trợ xây dựng ý tưởng, thiết kế câu hỏi trắc nghiệm phân hóa theo mức độ nhận thức, đồng thời tổng hợp nhanh các số liệu kinh tế - xã hội cập nhật.
Học sinh được hướng dẫn sử dụng các phần mềm như Canva, Napkin AI để chuyển hóa các bảng số liệu “khô khan” thành biểu đồ tương tác, infographic, video, truyện tranh sinh động; tổ chức thảo luận nhóm và nộp sản phẩm qua Padlet, Google Drive hoặc Classpoint. Qua đó, hình thành hệ sinh thái học tập mở, nơi sản phẩm của học sinh được lưu trữ, phát triển thành “kho học liệu số” của lớp.
Ngoài ra, cô Nga chú trọng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án, hoạt động nhóm, đóng vai và giải quyết vấn đề gắn với thực tiễn. Học sinh có thể vào vai chuyên gia quy hoạch du lịch, đề xuất giải pháp giảm ùn tắc tại Phủ Tây Hồ vào dịp lễ, Tết; sử dụng AI tham khảo ý tưởng, từ đó xây dựng các dự án công nghệ như camera AI đếm khách, hệ thống phân luồng tự động hay thùng rác cảm biến.
Tăng cường hoạt động thực địa, trải nghiệm sáng tạo cũng là hướng đi được chú trọng, giúp học sinh phát triển tư duy thực tiễn, rèn luyện phương pháp làm việc khoa học, khả năng tự tìm tòi, khám phá, từ đó hình thành ý tưởng khoa học và tạo ra những sản phẩm hữu ích cho xã hội.
Trên cơ sở rà soát chương trình môn Địa lí, cô lựa chọn các chủ đề phù hợp để tổ chức thực địa, như tìm hiểu về khí quyển và biến đổi khí hậu tại trạm khí tượng Láng; khí hậu Bắc Trung Bộ và mối quan hệ giữa các thành phần địa lí tự nhiên tại Quảng Bình; chế độ nước sông tại trạm thủy văn Thượng Cát; hay đặc điểm địa hình, khí hậu, dân cư, nông nghiệp, du lịch tại Mộc Châu… Qua đó, tạo sự hứng thú, tăng tính trải nghiệm cho học sinh.
“Bên cạnh đó, việc biến hoạt động ôn tập, củng cố kiến thức thành các cuộc thi tương tác trên Quizizz, Kahoot, Blooket, Classpoint giúp không khí lớp học trở nên sôi động. Hệ thống AI của các nền tảng này cung cấp dữ liệu tức thời về tỷ lệ trả lời đúng, sai của từng học sinh, giúp tôi kịp thời điều chỉnh, bổ sung những phần kiến thức các em còn hạn chế”, cô Thanh Nga chia sẻ.
Cô Nguyễn Thị Nhàn trong một giờ sân khấu hóa văn học dân gian trên lớp. Ảnh: NVCC
Để học trò thêm yêu Văn
Với 25 năm giảng dạy Ngữ văn tại Trường THPT Việt Đức (Cửa Nam, Hà Nội), cô Nguyễn Thị Nhàn cho rằng, trong bối cảnh đổi mới giáo dục, việc đổi mới cách ra đề theo hướng sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, cùng với đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm phát triển năng lực học sinh, đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mỗi giáo viên.
Từ thực tiễn công tác, cô Nhàn xây dựng trang fanpage như một kho dữ liệu học tập, cung cấp kiến thức Ngữ văn nền tảng về tác giả, tác phẩm, phê bình văn học cho học sinh; đồng thời hình thành ngân hàng đề thi đáp ứng yêu cầu về kiến thức, kỹ năng theo từng giai đoạn học tập theo chương trình của Bộ GD&ĐT. Qua đó, học sinh chủ động học tập, còn giáo viên đóng vai trò hướng dẫn, giải đáp, làm rõ những nội dung khó.
“Tôi biến học sinh thành ‘chuyên gia’ khi các em được trực tiếp thử sức xây dựng đề thi để nhận diện những nội dung cốt lõi. Việc tổ chức chấm chéo dưới sự hướng dẫn của giáo viên, sau đó đối chiếu, đánh giá lại giúp học sinh từng bước làm chủ kiến thức, kỹ năng”, cô Nguyễn Thị Nhàn chia sẻ.
Theo cô Nhàn, quá trình tham gia Hội thi Giáo viên dạy giỏi thành phố cấp THPT là hành trình của sự nỗ lực, tìm tòi, thử nghiệm và không ngừng làm mới mình trong đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học.
Nền tảng kiến thức vững chắc cùng những đổi mới trong dạy học đã mang lại hiệu quả tích cực, tạo nên những giờ học sinh động, giàu cảm xúc. Những tiết dạy về sân khấu dân gian với trích đoạn “Thị Mầu lên chùa” ở vòng thi cụm và bài thơ “Gương báu khuyên răn” của Nguyễn Trãi ở vòng thi thành phố trở thành dấu ấn đáng nhớ, ghi lại những khoảnh khắc thăng hoa của cô và trò.
“Tôi thực sự biết ơn các thầy, cô giáo và học sinh đã đồng hành, tiếp thêm động lực trong suốt hành trình ý nghĩa ấy. Hội thi không chỉ mang lại vinh dự với giải Nhất và danh hiệu Nhà giáo tiêu biểu, mà quan trọng hơn là hành trình tự hoàn thiện chuyên môn và lan tỏa cảm hứng học tập đến học sinh”, cô Nhàn chia sẻ.
Tại Hội thi Giáo viên dạy giỏi thành phố cấp THPT năm học 2025 – 2026 do Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức, cô Nguyễn Thị Nhàn và cô Đỗ Thị Thanh Nga đều xuất sắc giành giải Nhất. Kết quả này không chỉ là sự ghi nhận của lãnh đạo các cấp đối với hành trình nỗ lực, đổi mới sáng tạo, sẵn sàng áp dụng các giải pháp linh hoạt, hiệu quả trong giảng dạy, mà còn là dấu mốc quan trọng trong quá trình cống hiến của các nhà giáo đối với sự nghiệp giáo dục.
