Nguy cơ phía sau mũi tiêm "bổ não"
Tháng 2/2026, Trung tâm Y tế khu vực Hữu Lũng (Lạng Sơn) tiếp nhận một nam bệnh nhân 61 tuổi trong tình trạng sốt cao 39 độ C, rét run, co quắp hai tay chân, mệt nhiều và khó thở nhẹ.
Người bệnh có tiền sử tăng huyết áp, từng tai biến mạch máu não và đặt stent động mạch vành. Khai thác bệnh sử, gia đình cho biết khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, ông tự tiêm thuốc Cerebrolysin tại nhà.
Khoảng hai giờ sau mũi tiêm, bệnh nhân xuất hiện rét run, co quắp tay chân và khó thở. Các bác sĩ theo dõi phản vệ độ II do Cerebrolysin.
Chỉ cần gõ từ khóa "tiêm thuốc bổ não tại nhà" trên mạng xã hội, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt bài đăng quảng cáo kèm hình ảnh minh họa. Trong vài năm gần đây, nhiều nơi xuất hiện trào lưu tiêm truyền "bổ não" cho người cao tuổi, thậm chí tiêm tại nhà, tiêm ở spa, tiêm theo "liệu trình định kỳ".
BS.Nguyễn Huy Hoàng (Ảnh: Hoàng Bích).
Trao đổi với Người Đưa Tin, BS.Nguyễn Huy Hoàng - thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho rằng đây là một thực hành nguy hiểm, vừa không có hiệu quả dự phòng sa sút trí tuệ, vừa kéo theo nhiều tai biến nặng nề, thậm chí tử vong.
"Khái niệm "thuốc bổ não" chỉ tồn tại trong lời quảng cáo và truyền miệng, không tồn tại trong từ điển chuyên ngành y khoa", BS.Huy Hoàng cho biết.
Theo BS.Hoàng, trong thực hành thần kinh, những thuốc đang bị gắn mác "bổ não" thực chất thuộc ba nhóm: Nhóm peptide và dinh dưỡng thần kinh, điển hình như Cerebrolysin; nhóm giãn mạch, chẹn kênh calci, như Cinnarizine, Flunarizine; nhóm "hưng trí" và kích thích chuyển hóa như piracetam, citicoline.
Điểm mấu chốt theo bác sĩ đây đều là thuốc kê đơn, được nghiên cứu cho những bệnh lý thần kinh đã xác định (đột quỵ, chấn thương sọ, sa sút trí tuệ mạch máu…), không phải "vitamin cho não", càng không phải là sản phẩm dự phòng cho người khỏe mạnh tự ý dùng.
BS.Hoàng cũng chỉ ra nguy cơ thật sự phía sau một mũi "bổ não". Theo bác sĩ, sai lầm của nhiều người là tin rằng thuốc bổ nếu không có lợi thì cũng không gây hại.
Tuy nhiên, y học hiện đại cho thấy điều ngược lại, bất cứ can thiệp nào vào cơ thể đặc biệt bằng đường tiêm truyền đều mang rủi ro rất rõ ràng.
Một số nguy cơ nổi bật là sốc phản vệ, tử vong tính bằng phút. "Khi truyền trực tiếp vào tĩnh mạch trong môi trường tại nhà, không có máy theo dõi, không có hộp thuốc cấp cứu, người bệnh có thể đột ngột tụt huyết áp sâu, khó thở, phù thanh quản, ngừng tim, ngừng thở chỉ sau vài phút. Các ca sốc phản vệ phải hồi sức tích cực sau tiêm "bổ não" đã được ghi nhận tại nhiều bệnh viện tuyến tỉnh", BS.Hoàng cho hay.
Nguy cơ tiếp theo là tai biến đường truyền và nhiễm trùng. BS.Hoàng cho biết, tiêm truyền tĩnh mạch trong phòng khách, phòng spa không vô khuẩn tuyệt đối tiềm ẩn hàng loạt tai biến.
Ngoài ra, tự ý tiêm thuốc "bổ não" còn khiến người tiêm có nguy cơ Parkinson do thuốc, run rẩy suốt phần đời còn lại; tích luỹ độc tính và tương tác thuốc.
"Bảo vệ trí nhớ là đường dài, không phải đường truyền"
Bác sĩ cũng chỉ ra nguy cơ mất cơ hội vàng để chẩn đoán và điều trị đúng. "Một nguy cơ ít được nói tới nhưng đáng sợ không kém là "sương mù y học" do liệu trình tiêm "bổ não" tạo ra", BS.Hoàng nói.
Khi đã bỏ ra hàng chục triệu đồng cho vài tuần tiêm truyền, nhiều gia đình có cảm giác mình đã "làm hết những gì có thể". Cảm giác an tâm này làm họ chậm trễ đến gặp bác sĩ chuyên khoa, bỏ lỡ "thời gian vàng" để chẩn đoán những nguyên nhân suy giảm trí nhớ có thể chữa khỏi.
Hay quên, lú lẫn hoặc giảm khả năng tập trung ở người cao tuổi có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, từ tác dụng của thuốc đang sử dụng, thiếu vitamin B12, suy giáp đến bệnh lý thần kinh, mạch máu hoặc tổn thương trong não.
Nếu chỉ điều trị theo hướng "bổ não", người bệnh có thể mất thời gian trước khi được khám và chẩn đoán đúng.;
Bảo vệ trí nhớ người cao tuổi là một lộ trình toàn diện, kéo dài (Ảnh: Hoàng Bích).
BS.Hoàng nhấn mạnh: "Bảo vệ trí nhớ người cao tuổi là đường dài chứ không phải đường truyền".
Để phòng bệnh, không thể trông chờ vào vài mũi "thông mạch", mà phải kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, dùng thuốc chống kết tập đúng chỉ định.
Do đó, bảo vệ trí nhớ người cao tuổi là một lộ trình toàn diện, kéo dài, dựa trên chẩn đoán chuyên khoa, điều trị thuốc đặc hiệu, kiểm soát toàn diện bệnh nền, thay đổi lối sống…
"Duy trì vận động đều đặn, ăn uống khoa học, ngủ đủ, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu; tham gia các hoạt động kích thích trí tuệ (đọc, chơi cờ, học cái mới) và giao tiếp xã hội tích cực để tăng "dự trữ nhận thức", BS.Hoàng khuyến cáo.
Đồng thời nhấn mạnh, chăm sóc não bộ người cao tuổi không phải là chuyện "chọn thuốc nào để tiêm", mà là xây dựng cả một hệ sinh thái an toàn cho não: môi trường sống, thói quen, điều trị bệnh nền, hỗ trợ tâm lý.
