Sự ra đi đột ngột của ông Trần (41 tuổi, Phúc Châu, Phúc Kiến, Trung Quốc) vì biến chứng suy thận cấp khiến gia đình, người thân bàng hoàng. Nguyên nhân không bắt nguồn từ thực phẩm bẩn hay độc hại, mà đến từ chính sự chủ quan trong chế độ ăn uống hằng ngày của một người có bệnh nền, dám "tự làm bác sĩ".
Khoảng 2 năm trước, ông Trần đi khám vì mệt mỏi và đau nhức các khớp ngón chân, phát hiện nồng độ axit uric trong máu tăng cao. Tuy nhiên, ông không tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ mà tự ý điều chỉnh chế độ ăn bằng cách cắt giảm thịt, dầu mỡ và tăng cường tối đa rau củ. Do tin rằng "rau nào cũng tốt" miễn là ăn nhiều, ông phớt lờ lời dặn của bác sĩ về việc phải hạn chế những loại rau giàu purin và kali.
Chính thói quen ăn uống tai hại này đã khiến tổn thương ở thận tiến triển âm thầm nhưng tàn khốc. Hai tháng trước khi biến cố xảy ra, sức khỏe ông Trần suy sụp nhanh chóng. Cơ thể ông sụt cân nhanh chóng, tay chân tích nước phù nề, liên tục buồn nôn và đau đớn dữ dội vùng thắt lưng. Thế nhưng, ông vẫn không chịu đi khám.
Đến khi xuất hiện triệu chứng tiểu ra máu, nôn mửa liên tục và khó thở dồn dập, gia đình mới khẩn trương đưa ông đi cấp cứu. Dù các bác sĩ đã dốc sức cứu chữa, ông Trần vẫn không thể qua khỏi vì biến chứng tăng urê huyết dẫn đến suy thận cấp ở tuổi 41.
Bác sĩ Vương Ngân Phong, Bệnh viện Đa khoa Đại học Y khoa Phúc Kiến (Phúc Kiến, Trung Quốc), người điều trị cho ông Trần, xót xa cho biết: "Rau tốt nhưng không phải loại nào hay cách chế biến nào cũng tốt, càng không phải ăn càng nhiều thì càng tốt. Nhất là với những người có bệnh nền, cần cẩn trọng khi ăn uống".
Theo người thân chia sẻ, bữa cơm hằng ngày của ông Trần thường xuất hiện 3 loại rau quen thuộc là rau chân vịt, cải bẹ xanh và giá đỗ. Bác sĩ Vương phân tích, 3 loại rau này rất giàu dinh dưỡng với người bình thường, nhưng lại trở thành "sát thủ" đối với người có bệnh nền về thận và axit uric cao do chứa hàm lượng purin cùng kali vượt ngưỡng:
Ảnh minh họa.
- Rau chân vịt (Cải bina): Đây là nhóm thực phẩm chứa hàm lượng purin khá cao (khoảng 57 - 58mg/100g) và lượng kali dồi dào (từ 500 - 700mg/100g). Khi chức năng lọc của thận đã suy giảm, lượng kali không thể đào thải sẽ ứ đọng trong máu, dễ gây rối loạn nhịp tim. Đồng thời, lượng axit oxalic cao trong loại rau này khi kết hợp với canxi sẽ tạo thành các tinh thể canxi oxalate gây tắc nghẽn ống thận.
- Cải bẹ xanh: Chứa khoảng 50 - 70mg purin và 400mg kali trong mỗi 100g rau. Việc tiêu thụ liên tục khiến nồng độ axit uric trong máu tăng cao, lắng đọng thành các tinh thể sắc nhọn ngay tại mô thận, kích hoạt phản ứng viêm kẽ thận mãn tính.
- Giá đỗ: Là dạng mầm nảy từ hạt đậu, giá đỗ tập trung lượng purin trung bình khoảng 40 - 60mg/100g. Người bị gút hay tăng axit uric máu nếu ăn giá đỗ thường xuyên sẽ khiến hệ bài tiết của thận rơi vào trạng thái quá tải kéo dài.
Bác sĩ Vương nhấn mạnh: "Purin khi đi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành axit uric. Khi thận suy yếu, axit uric bị giữ lại, kết tinh thành các tinh thể đâm thấu tế bào thận. Đồng thời, tình trạng tăng kali máu do thận không lọc nổi kali dư thừa có thể khiến tim ngừng đập đột ngột".
Bên cạnh 3 loại rau kể trên, người có chỉ số axit uric cao hoặc chức năng thận kém cần hết sức cẩn trọng với các nhóm thực phẩm nguy hại sau:
Ảnh minh họa.
-Thịt đỏ và nội tạng: Thịt đỏ có hàm lượng purin cao hơn thịt trắng. Tiêu thụ nhiều thịt đỏ (như thịt bò, thịt nai); các loại nội tạng (gan, lưỡi, bầu dục) làm tăng nguy cơ tái phát các cơn gout.
-Động vật có vỏ: Một số loại động vật có hàm lượng purin cao hơn và nên hạn chế như tôm, hàu, cua…
-Bia rượu: Hầu hết đồ uống có cồn không được khuyên dùng trong chế độ ăn người bị tăng acid uric máu hay bệnh gout. Bia, rượu làm chậm quá trình bài tiết acid uric. Tuy nhiên, uống một chút rượu vang không liên quan đến tỉ lệ mắc bệnh gout cao hơn.
-Thực phẩm và đồ uống có đường: Nên tránh thực phẩm và đồ uống có chứa fructose - đặc biệt là những loại có chứa xi-rô ngô có hàm lượng fructose cao. Giữ mức acid uric ở mức thấp hơn bằng cách hạn chế hoặc tránh tiêu thụ nước ngọt và đồ uống có đường khác, trái cây đóng hộp hoặc nước ép trái cây, các sản phẩm có lượng đường cao như bánh rán, bánh ngọt, kẹo và một số loại ngũ cốc ăn sáng.
-Carbs tinh chế: Carbs được tiêu hóa và hấp thụ nhanh chóng dễ làm tăng lượng đường trong máu, do đó có thể làm tăng nồng độ acid uric. Tránh xa các loại carbs tinh chế như bánh mì trắng, gạo trắng, bánh quy, bánh ngọt. Mặc dù mật ong là chất làm ngọt tự nhiên nhưng nó lại chứa nhiều đường fructose. Khi cơ thể phân hủy fructose, nó sẽ giải phóng purin.
Ngoài ra, người bị tăng acid uric máu cũng cần lưu ý:
-Chia bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày.
-Nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng chế độ ăn uống phù hợp với tình trạng sức khỏe của bản thân.
Minh Hoa (t/h)
