Sự ra đi đột ngột ở tuổi 37 của người đàn ông họ Chung (Quảng Đông, Trung Quốc) là cú sốc lớn đối với người thân, đồng nghiệp và bạn bè.
Trong mắt mọi người, anh Chung là biểu tượng của một lối sống tích cực và chuẩn mực. Trang mạng xã hội cá nhân của anh luôn phủ kín những bức ảnh check-in tập luyện đầy năng lượng, mồ hôi ướt đẫm áo sau những buổi chạy.
Mỗi sáng, anh đều thức dậy từ sớm để hoàn thành cự ly chạy 5km quanh khu phố. Với một người nghiêm túc rèn luyện thể lực như vậy, chẳng ai có thể ngờ anh lại ra đi chóng vánh như vậy.
Nguyên nhân chỉ thực sự lộ diện khi kết quả khám nghiệm tử thi được cơ quan y tế công bố: Người đàn ông 37 tuổi này mắc ung thư gan giai đoạn cuối. Nguyên nhân tử vong đột ngột được xác định là biến chứng Spontaneous HCC Rupture (vỡ khối u ung thư gan cấp tính). Việc chạy bộ cường độ cao làm tăng áp lực khoang bụng, khiến khối u chứa nhiều mạch máu mỏng manh bị nứt vỡ. Tình trạng xuất huyết nội ồ ạt dẫn đến sốc mất máu cấp (hemorrhagic shock) và ngưng tim chỉ trong thời gian ngắn.
Sự thật khiến gia đình anh nghẹn ngào bởi suốt thời gian qua, anh chưa từng kêu đau hay có biểu hiện suy kiệt rõ rệt. Họ càng không hiểu, chạy bộ thì "phá gan" như thế nào.
Nói về trường hợp đau lòng này, bác sĩ Trần Hoàng (Chen Huang) thuộc Bệnh viện Đại học Y khoa Nam Phương (Quảng Đông, Trung Quốc) không khỏi tiếc nuối. Bác sĩ chỉ ra rằng, tập thể dục là thói quen rất tốt, nhưng việc vận động vượt ngưỡng chịu đựng của cơ thể kết hợp với những sai lầm nghiêm trọng sau khi tập có thể gây tác dụng ngược.
Ảnh minh họa.
Theo phân tích, khi chạy bộ cường độ cao kéo dài, cơ thể phải trải qua quá trình dị hóa mạnh mẽ, sản sinh ra một lượng khổng lồ các gốc tự do (ROS). Lúc này, gan phải huy động toàn bộ lượng enzyme chống oxy hóa để trung hòa độc tố. Nếu vận động vừa sức, quá trình này giúp kích thích miễn dịch, nhưng nếu tập quá tải, các gốc tự do sẽ quay ngược lại tấn công, gây ra hiện tượng căng thẳng oxy hóa (oxidative stress) tàn phá màng tế bào gan.
Con đường 5km không phải quá dài với nhiều người, nhưng với bản thân anh Chung thì quá sức. Nhất là trong giai đoạn anh đã mắc bệnh ung thư gan cùng nhiều rối loạn chuyển hóa khác mà không hay. Mấy năm liền, anh mê chạy bộ đến nỗi không cho cơ thể nghỉ ngơi dù chỉ một ngày.
Ảnh minh họa.
Nguy hiểm hơn, người đàn ông này lại mắc phải hai thói quen tàn phá gan cực kỳ phổ biến, đó là uống rượu bia để giải khát và thức khuya.
Theo bác sĩ Trần, thành phần Ethanol trong rượu bia khi đi vào cơ thể sẽ được gan ưu tiên chuyển hóa trước. Quá trình này tạo ra Acetaldehyde, là một chất độc cấp tính có khả năng liên kết trực tiếp với DNA, làm đứt gãy chuỗi gen và gây ra các đột biến ác tính ở tế bào nhu mô gan.
Trong khi đó, khoảng thời gian từ 23h đến 3h sáng được coi là "khung giờ vàng" để gan thực hiện chức năng tự sửa chữa và đào thải độc tố. Việc vừa kiệt sức do chạy bộ quá đà, vừa nạp chất độc cồn, lại tiếp tục bắt cơ thể thức khuya đã tạo nên một "đòn tàn phá kép". Hệ thống phòng thủ của gan bị tê liệt hoàn toàn, khiến quá trình xơ hóa diễn ra nhanh gấp nhiều lần bình thường và tạo điều kiện cho các tế bào ung thư hình thành.
Trường hợp tử vong xót xa ở tuổi 37 của anh Chung là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc cho bất kỳ ai đang chủ quan với sức khỏe của mình. Bác sĩ Trần nhấn mạnh, việc chăm sóc gan không đòi hỏi những phương pháp đắt đỏ, mà bắt đầu từ những thói quen khoa học mỗi ngày.
Theo khuyến nghị từ American Liver Foundation, có 13 cách đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ gan:
-Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân, béo phì dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ. Giảm cân khoa học giúp giảm lượng mỡ tích tụ trong gan.
-Ăn uống cân bằng: Hạn chế thực phẩm nhiều calo, chất béo bão hòa, đường tinh luyện. Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các loại hạt.
-Uống đủ nước: Nước giúp gan hoạt động hiệu quả hơn trong việc lọc độc tố.
-Tập thể dục đều đặn: Hoạt động thể chất giúp đốt cháy mỡ thừa và giảm triglyceride trong gan.
-Tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại: Khi dùng thuốc xịt, chất tẩy rửa, cần mở cửa thông gió và đeo khẩu trang.
-Không hút thuốc lá: Khói thuốc gây hại trực tiếp cho tế bào gan.
-Sử dụng rượu bia có trách nhiệm: Uống quá nhiều rượu có thể phá hủy tế bào gan và gây xơ gan.
-Không dùng ma túy và thuốc bất hợp pháp: Các chất này gây tổn thương nghiêm trọng cho gan.
-Tránh kim tiêm không an toàn: Dùng kim sạch khi xăm, xỏ khuyên hoặc điều trị y tế.
-Đi khám ngay khi tiếp xúc với máu: Nguy cơ lây nhiễm viêm gan B, C qua đường máu rất cao.
-Không dùng chung đồ cá nhân: Dao cạo râu, bàn chải đánh răng có thể mang vi khuẩn, virus.
-Quan hệ tình dục an toàn: Giúp phòng ngừa viêm gan B và C.
-Tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc: Không tự ý kết hợp thuốc với rượu bia, và cần thông báo cho bác sĩ về các loại thực phẩm chức năng đang sử dụng.
-Tiêm phòng viêm gan A và B: Đây là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất.
Minh Hoa (t/h)
