Thời báo Ngân hàng xin cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi. Sau đây là phần tư vấn:
Khi có một khoản tiền nhàn rỗi, nhiều người đứng trước bài toán: nên dùng tiền để trả bớt hoặc tất toán khoản vay, hay tiếp tục gửi tiết kiệm để hưởng lãi? Câu trả lời không đơn giản nằm ở mức lãi suất nào cao hơn, mà còn phụ thuộc vào loại khoản vay, khả năng tài chính và nhu cầu sử dụng tiền của mỗi gia đình.
So sánh “giá” của khoản nợ và lợi ích từ tiền gửi
Nguyên tắc đầu tiên là so sánh lãi suất thực tế phải trả cho khoản vay với lãi suất thực nhận từ tiền gửi.
Nếu lãi suất vay cao hơn đáng kể lãi suất tiết kiệm, trả bớt nợ thường giúp giảm chi phí tài chính và mang lại hiệu quả rõ ràng hơn. Chẳng hạn, một khoản vay có lãi suất 9%/năm trong khi tiền nhàn rỗi chỉ có thể gửi với mức 6%/năm. Khi đó, việc tiếp tục gửi tiền đồng nghĩa với chênh lệch khoảng 3 điểm phần trăm trước khi tính các yếu tố khác.
Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn vào mức lãi suất niêm yết. Người vay cần kiểm tra lãi suất khoản vay hiện tại, cách tính lãi, thời điểm điều chỉnh lãi suất và các khoản phí liên quan. Đặc biệt, một số khoản vay có thể phát sinh phí trả nợ trước hạn nếu tất toán hoặc trả trước một phần.
Đừng dùng hết tiền để trả nợ
Một sai lầm thường gặp là dồn toàn bộ tiền nhàn rỗi để trả nợ mà không duy trì khoản dự phòng.
Ngay cả khi khoản vay có lãi suất cao, gia đình vẫn nên giữ một khoản tiền đủ trang trải các chi phí thiết yếu trong trường hợp phát sinh sự cố như mất việc, giảm thu nhập hoặc các khoản chi đột xuất.
Khoản dự phòng này nên được ưu tiên ở những kênh có tính thanh khoản cao, thay vì khóa toàn bộ trong các khoản tiền gửi dài hạn hoặc dùng hết để trả nợ.
Khi nào nên ưu tiên trả nợ?
Trả nợ thường phù hợp hơn khi khoản vay có lãi suất cao, thu nhập của người vay tương đối ổn định và vẫn còn đủ tiền dự phòng sau khi trả nợ. Đặc biệt, với các khoản vay tiêu dùng, thẻ tín dụng hoặc những khoản nợ có chi phí lãi cao, giảm dư nợ có thể giúp tiết kiệm đáng kể chi phí trong tương lai.
Ngược lại, nếu khoản vay có lãi suất tương đối thấp, người vay đang có nhu cầu sử dụng tiền trong thời gian gần hoặc việc trả trước hạn phải chịu mức phí đáng kể, giữ lại một phần tiền gửi có thể là lựa chọn hợp lý hơn.
Có thể chọn phương án “ở giữa”
Thực tế, người có tiền nhàn rỗi không nhất thiết phải chọn một trong hai phương án. Một cách tiếp cận thận trọng là chia khoản tiền thành ba phần: một phần dành cho quỹ dự phòng, một phần dùng để trả bớt khoản vay và phần còn lại gửi tiết kiệm hoặc dành cho các mục tiêu tài chính ngắn hạn.
Quan trọng nhất là trước khi quyết định, cần tính toán trên dòng tiền thực tế của gia đình, thay vì chỉ so sánh hai con số lãi suất.
Một khoản tiền nhàn rỗi được sử dụng hiệu quả không chỉ giúp giảm chi phí lãi vay mà còn phải bảo đảm khả năng thanh toán và sự chủ động tài chính khi có những tình huống bất ngờ.
