Sáng 14/5, Bộ GD&ĐT Việt Nam phối hợp với Ban Thư ký Tổ chức Bộ trưởng Giáo dục các nước Đông Nam Á (SEAMEO) tổ chức hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Nâng cao giáo dục cơ bản ở ASEAN: Thảo luận chính sách cho Đánh giá diện rộng quốc tế ở Đông Nam Á”.
Hội thảo là diễn đàn để các quốc gia, tổ chức quốc tế và chuyên gia giáo dục trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác khu vực trong phát triển hệ thống đánh giá giáo dục dựa trên bằng chứng, hướng tới nâng cao chất lượng, công bằng và tính bền vững của giáo dục cơ bản trong ASEAN.
Tăng cường hợp tác khu vực trong đánh giá giáo dục
Phát biểu khai mạc, GS.TS Huỳnh Văn Chương - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) cho biết: Kế hoạch hành động giáo dục ASEAN là văn kiện quan trọng, định hướng hợp tác giáo dục giữa các quốc gia Đông Nam Á, đồng thời tạo nền tảng thúc đẩy hợp tác giữa khu vực với các đối tác quốc tế và các tổ chức hỗ trợ phát triển.
Trong bối cảnh các quốc gia đang nỗ lực thực hiện Mục tiêu Phát triển bền vững số 4 (SDG4) về giáo dục chất lượng, việc tăng cường hợp tác khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực đánh giá giáo dục, có ý nghĩa hết sức quan trọng.
GS.TS Huỳnh Văn Chương - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) phát biểu khai mạc.
Nhằm tạo diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm và thảo luận định hướng phát triển đánh giá diện rộng quốc tế ở Đông Nam Á, qua đó cung cấp dữ liệu khách quan, tin cậy phục vụ việc ban hành, thực thi chính sách giáo dục quốc gia, thúc đẩy hội nhập quốc tế, hội thảo hướng tới ba mục tiêu chính:
Thứ nhất, chia sẻ cách thức phát triển và triển khai các chương trình đánh giá diện rộng quốc tế, từ đó nêu bật những bài học kinh nghiệm nhằm tăng cường hệ thống đánh giá quốc gia.
Thứ hai, trình bày cách thức chuyển hóa kết quả đánh giá thành các khuyến nghị có thể triển khai trong thực tiễn nhằm phục vụ cải cách chương trình và hỗ trợ cho giáo viên.
Thứ ba, thúc đẩy việc học hỏi đồng đẳng thông qua chia sẻ kỹ thuật chuyên môn, đổi mới sáng tạo và kinh nghiệm quốc gia trong việc sử dụng kết quả đánh giá và ra quyết định dựa trên bằng chứng.
Theo GS.TS Huỳnh Văn Chương, kết quả hội thảo sẽ góp phần tăng cường sự gắn kết giữa các quốc gia Đông Nam Á trong lĩnh vực giáo dục; đồng thời đóng góp thiết thực cho quá trình rà soát, đánh giá việc thực hiện Kế hoạch hành động giáo dục ASEAN.
Quan trọng hơn, những trao đổi và khuyến nghị tại hội thảo sẽ hỗ trợ nâng cao năng lực hệ thống giáo dục, cải thiện kết quả học tập của học sinh, hướng tới nền giáo dục chất lượng, công bằng và bền vững trong toàn khu vực.
GS.TS Huỳnh Văn Chương đề nghị Cục Quản lý chất lượng tổng hợp các tài liệu, sáng kiến từ hội thảo để kiến nghị cho phát triển đánh giá diện rộng, góp phần nâng cao chất lượng và công bằng giáo dục của Việt Nam và khu vực trong những năm tới.
Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Phạm Quốc Khánh phát biểu tại hội thảo.
Hoạch định chính sách giáo dục dựa trên bằng chứng
Chia sẻ tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Phạm Quốc Khánh cho biết, Việt Nam xác định rõ cam kết thực hiện SDG4 và mục tiêu đến năm 2030 nằm trong nhóm quốc gia có chất lượng giáo dục cao.
Theo Phó Cục trưởng, Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên xây dựng Kế hoạch tổng thể quốc gia về đánh giá diện rộng nhằm cung cấp dữ liệu phục vụ xây dựng chính sách và giám sát đổi mới giáo dục. Hiện nay, Việt Nam triển khai đồng thời các chương trình đánh giá quốc tế như PISA, SEA-PLM, TALIS cùng với các chương trình đánh giá diện rộng trong nước.
Từ kết quả các kỳ đánh giá, Việt Nam đã xác định nhiều yếu tố ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh như điều kiện kinh tế - xã hội, trình độ học vấn của cha mẹ, ngôn ngữ sử dụng tại gia đình và môi trường học tập.
Ông Phạm Quốc Khánh nhấn mạnh, ưu tiên của Việt Nam hiện nay là giảm tỷ lệ học sinh dưới chuẩn, thu hẹp khoảng cách học tập giữa các vùng miền và tăng số lượng học sinh đạt thành tích cao. Dữ liệu từ các kỳ đánh giá quốc tế cũng giúp Việt Nam nhận diện rõ khoảng cách giữa học sinh khu vực thành thị, nông thôn và miền núi để có giải pháp phân bổ nguồn lực phù hợp hơn.
Phát biểu tại hội thảo, bà Rodora T. Babaran - Giám đốc Phát triển Con người, Ban Thư ký ASEAN đánh giá cao vai trò của Bộ GD&ĐT Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác giáo dục khu vực. Trong bối cảnh ASEAN đang triển khai Kế hoạch Hành động ASEAN về Giáo dục giai đoạn 2021-2025 và hướng tới giai đoạn 2026-2030, việc cải thiện kết quả học tập và bảo đảm giáo dục chất lượng tiếp tục là ưu tiên trọng tâm của các quốc gia trong khu vực.
Đại diện Ban Thư ký ASEAN nhấn mạnh, các cơ chế đánh giá mạnh mẽ và toàn diện đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng, tăng cường khả năng phục hồi của hệ thống giáo dục và thúc đẩy cơ hội học tập công bằng cho mọi người học.
Theo bà Rodora T. Babaran, các chương trình đánh giá quy mô lớn quốc tế như SEA-PLM không chỉ giúp các quốc gia hiểu rõ hơn về kết quả học tập của học sinh mà còn hỗ trợ xác định khoảng cách, từ đó xây dựng các chính sách phù hợp hơn. Đồng thời, ASEAN cũng đang đặc biệt chú trọng thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục, song vẫn đối mặt với nhiều thách thức về hạ tầng công nghệ, khả năng kết nối và năng lực sư phạm số, nhất là tại vùng sâu, vùng xa và nhóm yếu thế.
Tại hội thảo, bà Datuk Habibah Abdul Rahim - Giám đốc Ban Thư ký SEAMEO cho rằng, báo cáo khu vực SEA-PLM 2024 cho thấy cuộc khủng hoảng học tập vẫn đang diễn ra tại Đông Nam Á khi cứ hai học sinh lớp 5 thì chỉ có một em đạt mức năng lực tối thiểu về đọc hiểu.
Nhiều học sinh kết thúc bậc tiểu học nhưng chưa có đủ kỹ năng nền tảng cần thiết cho học tập suốt đời và tham gia thị trường lao động trong tương lai. Khoảng cách về điều kiện kinh tế - xã hội, giới tính, ngôn ngữ và môi trường học tập tiếp tục ảnh hưởng tới cơ hội học tập của trẻ em trong khu vực.
Giám đốc Ban Thư ký SEAMEO nhận định, SEA-PLM đang ngày càng đóng vai trò như một nền tảng khu vực quan trọng giúp các quốc gia Đông Nam Á chuyển đổi “từ dữ liệu thành hiểu biết” và “từ hiểu biết thành tác động”. Bà nhấn mạnh, các chương trình đánh giá diện rộng không chỉ nhằm đo lường kết quả học tập mà còn góp phần định hình ưu tiên cải cách giáo dục, tăng cường trách nhiệm giải trình và hỗ trợ xây dựng các hệ thống giáo dục thích ứng, bao trùm và lấy người học làm trung tâm hơn trong tương lai.
Ông Matt Brossard - Cố vấn cao cấp về Giáo dục của UNICEF nhận định hội thảo diễn ra vào thời điểm then chốt khi thời hạn thực hiện SDG4 chỉ còn vài năm. Theo ông, khu vực cần tăng tốc hành động, trong đó dữ liệu đánh giá là đòn bẩy quan trọng để cải thiện kết quả học tập.
Đại diện UNICEF nhấn mạnh thông điệp “RUNS”, gồm: nâng cao tiêu chuẩn và mức tối thiểu; khai phá tiềm năng học sinh; thu hẹp khoảng cách; củng cố hệ thống giáo dục. Đánh giá không phải là mục tiêu cuối cùng mà là phương tiện để cải thiện kết quả học tập cho mọi trẻ em, đặc biệt là nhóm yếu thế; đồng thời khuyến khích các quốc gia ASEAN thúc đẩy sử dụng dữ liệu trong toàn bộ hệ thống quản lý giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả hoạch định chính sách và quản trị giáo dục.
Đại biểu tham dự hội thảo chụp ảnh lưu niệm.
Chuyển hóa kết quả đánh giá thành các khuyến nghị chính sách
Trong khuôn khổ một ngày làm việc, hội thảo đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm, bài học, sáng kiến có giá trị trong lĩnh vực đánh giá giáo dục và hoạch định chính sách giáo dục.
Các báo cáo của Philippines và Thái Lan tập trung vào kinh nghiệm phát triển, triển khai các chương trình đánh giá diện rộng quốc tế nhằm tăng cường hệ thống đánh giá quốc gia.
Trong khi đó, đại diện Campuchia và Lào chia sẻ kinh nghiệm chuyển hóa kết quả đánh giá thành các khuyến nghị phục vụ cải cách chương trình và hỗ trợ giáo viên.
Malaysia và Indonesia giới thiệu các mô hình thúc đẩy học hỏi đồng đẳng thông qua chia sẻ chuyên môn, đổi mới sáng tạo, kinh nghiệm sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình ra quyết định dựa trên bằng chứng.
Phát biểu bế mạc hội thảo, bày tỏ tin tưởng các kết quả và khuyến nghị từ hội thảo sẽ tiếp tục được nghiên cứu, chia sẻ và vận dụng hiệu quả trong quá trình xây dựng chính sách giáo dục của mỗi quốc gia, PGS.TS Phạm Quốc Khánh khẳng định việc đánh giá diện rộng kết quả học tập học sinh như chương trình SEA-PLM có ý nghĩa quan trọng đối với chính sách công trong giáo dục vì cung cấp bằng chứng khoa học cho việc hoạch định, thực thi và điều chỉnh chính sách.
Thông qua dữ liệu đánh giá, các Bộ Giáo dục có thể xác định chất lượng giáo dục và mức độ đạt chuẩn của học sinh; đánh giá hiệu quả các chương trình, cải cách giáo dục; phát hiện chênh lệch giữa các vùng, nhóm đối tượng nhằm bảo đảm công bằng giáo dục; đồng thời tăng cường quản trị giáo dục dựa trên dữ liệu và trách nhiệm giải trình.
