Theo các nhà nghiên cứu chiến lược, với đặc thù của một quốc gia đang phát triển, dân số đông và trải dài bên bờ Biển Đông, để góp phần thúc đẩy tiến trình đổi mới đất nước trong thời kỳ mới, Việt Nam cần tập trung vào ba lĩnh vực then chốt là quy hoạch, quản trị và chiến lược hợp tác quốc tế.
 |
| Cụm mô hình, pano, biểu ngữ, băng rôn... chào mừng Đại hội lần thứ XIV của Đảng tại nút giao Độc Lập, Điện Biên Phủ. (Ảnh: Thành Long) |
Quy hoạch, định hướng tầm nhìn và xác định nguồn lực
Quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội - môi trường phải là nền tảng liên kết các nguồn lực, tạo sự công bằng, minh bạch và là cơ sở để phát huy sức mạnh tổng hợp, nhất là trong bối cảnh cả nước đang tinh gọn địa giới hành chính và phân cấp bộ máy quản lý.
Quy hoạch bao gồm các chỉ tiêu vĩ mô và mục tiêu tăng trưởng chủ yếu sẽ là kim chỉ nam và định hướng huy động hiệu quả các nguồn lực, từ đó tạo ra những bước đột phá, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển quốc gia.
Tuy nhiên, quy hoạch quốc gia cần được xây dựng và phát triển dựa trên mô hình quản trị định lượng năm nguồn lực cơ bản vì bản chất của mô hình quản trị “Ngũ hành” tượng trưng như ngôi sao vàng năm cánh.
Với ý nghĩa không chỉ là nhiều sản phẩm hơn, tốt hơn, mà còn tạo ra phát triển xanh, hướng đến giá trị bền vững bằng cách cân bằng và tích lũy năm loại vốn: Tự nhiên, Tài chính, Con người , Xã hội, Sản phầm để đạt được sự thịnh vượng lâu dài.
Quản trị bền vững các nguồn lực
Quản trị tốt sẽ bảo đảm sự tiếp cận công bằng, quản lý có trách nhiệm và lợi ích chung, cho phép các nguồn vốn phát triển mạnh mẽ để tạo ra sự giàu có lâu dài, chứ không chỉ dừng lại lợi ích ngắn hạn. Các nhiệm vụ, đề án, dự án, công trình quan trọng cũng như kế hoạch và chiến lược trong quy hoạch phát triển kinh tế của đất nước cần phải được tích hợp với nền tảng quản trị bền vững, bao gồm các hệ thống và quy trình quản lý để xác định, phát triển và kiểm tra năm nguồn lực quốc gia nhằm đạt các chỉ số vĩ mô và tăng trưởng GDP của nền kinh tế.
Về nguồn lực tài chính, về bản chất, quản trị vốn tài chính về cơ bản là xác định giá trị (giá cả) của các nguồn lực để phân tích nguồn lực thực tế quốc gia nhằm tạo ra dòng tiền, nguồn vốn có sức thanh khoản cao và phân bổ giải ngân công khai, minh bạch và toàn diện để thúc đẩy hoạt động và tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh ở Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước cần có chính sách lãi suất tốt cũng như doanh nghiệp Nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt kinh tế - xã hội, cần tiên phong hơn nữa trong việc hỗ trợ cho toàn bộ hệ thống doanh nghiệp tư nhân để giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng và hiệu quả các sản phẩm, dịch vụ thiết yếu nhằm góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Hơn nữa, do đặc thù đất đai thuộc sở hữu toàn dân nên cần có phương pháp định giá thực tế và chính sách thuế phù hợp để người dân có thể tiếp cận nguồn lực này một cách bình đẳng và thu hẹp khoảng cách giàu nghèo.
 |
| Trong bối cảnh ở Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước cần có chính sách lãi suất tốt cũng như doanh nghiệp Nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt kinh tế - xã hội. (Nguồn: Thời báo Tài chính) |
Cần thúc đẩy quốc tế hóa đồng tiền thông qua các chính sách tài khóa và tiền tệ phù hợp, phát triển các trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, thu hút đầu tư nước ngoài FDI và dịch chuyển thương mại sang thanh toán bằng VND, đồng thời tận dụng các hiệp định thương mại tự do để mở rộng phạm vi sử dụng tiền tệ quốc gia, biến VND thành công cụ cất trữ, trao đổi và hạch toán có giá trị trên thị trường quốc tế
Về nguồn lực tài nguyên, tài nguyên cơ bản như đất, khoáng sản, cây xanh, rừng, sông hồ, biển, không gian (bao gồm cả không gian ngầm) cần phải được xác định và đánh giá một cách công khai minh bạch thường xuyên nhằm đảm bảo chúng vẫn được khai thác, sử dụng công bằng, hợp lý, được tích lũy và không bị cạn kiệt theo mô hình nền kinh tế tuần hoàn.
Về nguồn lực con người, Việt Nam là quốc gia đông dân đang phát triển nên tập trung mục tiêu kép tăng trưởng GDP và tăng trưởng việc làm. Ngoài ra, trong thời đại công nghệ số, chúng ta đang thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao. Do vậy cần có những chính sách chủ động đào tạo và phát triển nhân lực trong các lĩnh vực kiến thức kỹ thuật số và kỹ năng công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu, lập trình, an ninh mạng.
Về nguồn lực xã hội, các cơ quan lập pháp cần chủ động dẫn đầu bằng cách cải cách luật pháp và chính sách thúc đẩy sự đoàn kết và phát triển quốc gia. Điều này bao gồm việc không chỉ thúc đẩy xây dựng một nhà nước pháp quyền với chính quyền địa phương hai cấp mà còn tạo ra khuôn khổ cho các lĩnh vực mới như chính phủ điện tử, công nghệ số và năng lượng xanh…, loại bỏ các trở ngại, lợi ích nhóm và bảo đảm luật pháp có tầm nhìn xa, minh bạch và công bằng đối với người dân và nền kinh tế, biến sức mạnh thể chế trở thành động lực cốt lõi và đột phá cho tăng trưởng.
Hoàn thiện kinh tế thị trường minh bạch, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh giữa các khu vực kinh tế nhà nước, tư nhân và FDI nhằm từng bước cân bằng nhu cầu trong nước với thương mại quốc tế theo hướng “lưu thông kép”. Trong quá trình đó, tăng cường các vòng tuần hoàn kinh tế nội địa để tăng cường khả năng cạnh tranh quốc gia, đồng thời tận dụng thị trường toàn cầu để thúc đẩy tăng trưởng giá trị cao.
| More from WVR |
 Thúc đẩy nguồn lực kinh tế, hoàn thiện kinh tế thị trường |
Trong nền kinh tế thị trường, thị trường nhân tố là nơi cung cấp các yếu tố đầu vào (đất đai, lao động, vốn, nguyên vật liệu) làm nền tảng cho sản xuất và đóng vai trò xương sống cấu trúc cho sự phát triển kinh tế, vượt ra ngoài phạm vi thị trường sản phẩm để giải quyết các đầu vào cơ bản của nền kinh tế. Chính vì vậy cần có một cơ quan chính phủ chuyên nghiên cứu và phát triển thị trường các yếu tố đầu vào này, đặc biệt là vấn đề đào tạo, tuyển dụng lao động, tiền lương, giá đất, trong bối cảnh lực lượng lao động cũng đang quốc tế hoá.
Đối với thể chế công quyền, cần từng bước tinh giản và nâng cao hiệu quả hơn nữa bộ máy hành chính trung ương và địa phương theo hướng tập trung vào quản trị các nguồn lực cơ bản và phát triển đội ngũ lãnh đạo có tầm nhìn, có khả năng huy động các nguồn lực cũng như có phẩm chất quyết đoán, có văn hóa, đạo đức.
Về nguồn lực sản phẩm, cơ sở hạ tầng là cốt lõi của nguồn lực sản phẩm bao gồm các tài sản vật chất do con người sản xuất ra như công trình, nhà cửa, đường sá, máy móc và hệ thống công nghệ… tạo thành nền tảng thiết yếu cho hoạt động kinh tế.
Nên tập trung ưu tiên ngành nông nghiệp để bảo đảm an ninh lương thực trong việc phát triển hạ tầng công nghệ vào nông nghiệp thông minh, nông nghiệp xanh, bền vững và chuyển đổi số. Hơn nữa, bên cạnh năng lượng truyền thống, cần thúc đẩy ngành năng lượng chuyển đổi xanh, giảm phát thải (năng lượng tái tạo, hạt nhân). Ngoài ra, cần chú trọng phát triển hệ thống giao thông và logistics đường sắt, đường bộ cao tốc, đường thủy, đường hàng không kết nối giao thông các địa phương và quốc tế.
Các địa phường đầu tàu kinh tế của cả nước như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh cần phát triển mạnh mẽ hạ tầng giao thông công cộng (đặc biệt là hệ thống tàu điện ngầm và công viên cây xanh để nâng cao và hệ thống) chống tắc nghẽn giao thông cũng như các hệ thống cấp thoát nước và xử lý môi trường nhằm nâng cao chất lượng sống đô thị
Hơn nữa, cần hiện đại hóa các ngành công nghiệp quan trọng của đất nước cùng với sự xây dựng hạ tầng cho ngành công nghiệp số như internet tốc độ cao và mạng lưới mạnh mẽ (IoT), nền tảng đám mây, dữ liệu, AI và an ninh mạng…
Chiến lược hợp tác quốc tế
Trong bối cảnh nền kinh tế mở, hội nhập và kết nối sâu rộng, các nhà lãnh đạo cần triển khai hoạt động ngoại giao hiệu quả, bởi quốc gia vừa cần đối tác, vừa cần đối thủ cạnh tranh. Đối thủ cạnh tranh thúc đẩy sự đổi mới, hiệu quả và tự hoàn thiện thông qua áp lực và các tiêu chuẩn của thị trường phát triển, trong khi đối tác cung cấp các nguồn lực chung, khả năng tiếp cận thị trường rộng hơn, tiết kiệm chi phí và sức mạnh hợp tác chuỗi cung ứng để giải quyết những thách thức lớn, mở rộng thị trường và tạo ra những cơ hội mới mà không bên nào có thể đạt được một mình, từ đó thúc đẩy tăng trưởng.
 |
| Với nền kinh tế mở và hội nhập quốc tế và kết nối, các nhà lãnh đạo phải tham gia vào hoạt động ngoại giao hiệu quả. (Nguồn: Báo Nhân dân) |
Trong quá trình đó, cần xây dựng mối quan hệ bền chặt với các quốc gia khác (đặc biệt là các nước láng giềng như ASEAN và các nước Đông Bắc Á cũng như các nước có quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện) và tham gia tích cực vào các tổ chức quốc tế nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế và an ninh quốc gia.
Điều này bao gồm thu hút FDI, tiếp cận công nghệ tiên tiến, thúc đẩy thương mại và hợp tác quốc tế vì sự phát triển bền vững. Ngoài ra, chúng ta cũng cần tiếp tục gia tăng đàm phán quốc tế trong bối cảnh chính sách thuế quan đối ứng làm đảo lộn các thiết chế thương mại đa phương, tác động mạnh tới chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu.
Triển khai và thực hiện đồng bộ và hiệu quả ba lĩnh vực then chốt cơ bản trên vào đúng dịp năm mới Bính Ngọ với biểu tượng của sự nhanh nhẹn và tràn đầy năng lượng, chắc chắn đó sẽ là chỉ dấu của một năm “Mã đáo thành công”, mở ra kỷ nguyên mới cho đất nước.
