Cụ thể, ba năm trước, ông T.M.H. (54 tuổi, Cầu Giấy, Hà Nội) phải đến bệnh viện hai lần để tán sỏi thận. Sau điều trị, bác sĩ dặn ông giảm muối, hạn chế rượu bia, thịt đỏ, đồng thời uống nhiều nước và tái khám định kỳ. Tuy nhiên, nghĩ rằng sỏi đã được loại bỏ hoàn toàn, ông H. không duy trì những khuyến cáo này. Các món ăn đậm vị vẫn xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn, bia được sử dụng mỗi ngày và ông cũng không đi kiểm tra lại.
Đáng chú ý hai tuần trước, khi đang đi công tác, ông bất ngờ xuất hiện cơn đau dữ dội vùng hông lưng. Cơn đau quặn khiến ông đứng không được, ngồi cũng không xong, phải nhờ đồng nghiệp đưa đi cấp cứu. Sau khi thăm khám kết quả cho thấy sông H. sỏi thận đã tái phát.
Sỏi thận rất dễ tái phát. Ảnh: Đình Liên/Vietnamnet.
Theo BSCKI Dương Ngọc Vân, Bệnh viện Đa khoa Medlatec, trường hợp của ông H. là lời cảnh báo về tâm lý chủ quan sau khi điều trị sỏi.
Loại bỏ được viên sỏi không đồng nghĩa với việc cơ thể đã chấm dứt nguy cơ tạo sỏi. Nếu những yếu tố thúc đẩy quá trình hình thành sỏi vẫn tồn tại, người bệnh có thể tiếp tục xuất hiện sỏi mới.
Ngoài chế độ ăn uống và sinh hoạt, một số người có các rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh lý nền cũng có nguy cơ tái phát cao hơn.
Vì sao sỏi thận dễ tái phát?Sỏi thận hình thành khi một số chất trong nước tiểu, chẳng hạn canxi, oxalat, phosphate hoặc acid uric, đạt nồng độ cao và kết tinh thành tinh thể. Theo chuyên gia, nguy cơ này có thể tăng khi cơ thể thường xuyên thiếu nước, chế độ ăn nhiều muối, sử dụng quá nhiều đạm động vật hoặc có những bất thường về chuyển hóa.
Một số bệnh lý cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa canxi và các khoáng chất, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành sỏi. Do đó, sau điều trị, người bệnh cần tiếp tục duy trì chế độ ăn uống và sinh hoạt phù hợp thay vì trở lại ngay các thói quen cũ.
Chuyên gia cảnh báo: Người từng bị sỏi nên tránh những gì?Bác sĩ Phạm Thị Hồng Vân, Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam khuyến cáo, người mắc sỏi thận cần chú ý đến những loại thực phẩm có khả năng làm tăng nồng độ khoáng chất trong nước tiểu hoặc thúc đẩy quá trình hình thành tinh thể sỏi.
Đầu tiên là các loại thực phẩm chứa hàm lượng oxalat cao. Oxalat khi kết hợp với canxi trong nước tiểu sẽ tạo thành canxi oxalat, vốn là dạng sỏi thận phổ biến nhất hiện nay.
"Việc tiêu thụ quá mức cải bó xôi, củ dền, măng tây, chocolate, hạt điều, hạnh nhân hay trà đặc sẽ khiến lượng oxalat gia tăng đột biến, làm tăng đáng kể nguy cơ hình thành tinh thể sỏi mới trong thận", bác sĩ Vân nói.
Các loại thực phẩm giàu đạm động vật cũng nằm trong danh sách cần cắt giảm. Việc ăn quá nhiều thịt đỏ, nội tạng động vật, hải sản hay trứng sẽ làm tăng lượng axit uric trong máu và nước tiểu, đồng thời làm giảm nồng độ citrat, một chất tự nhiên có khả năng ngăn ngừa sỏi hình thành. Tình trạng này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho sỏi axit uric phát triển mà còn làm gia tăng nguy cơ tái phát sỏi canxi sau điều trị.
Ngoài ra, chế độ ăn nhiều muối và natri cũng là tác nhân nguy hiểm làm gia tăng gánh nặng cho thận. Khi lượng natri trong cơ thể quá cao, thận phải làm việc liên tục để đào thải, kéo theo tăng tiết canxi vào nước tiểu. Lượng canxi tích tụ dư thừa này dễ dàng kết hợp với các khoáng chất khác tạo thành sỏi. Các thực phẩm chế biến sẵn, đồ đóng hộp, dưa cà muối hay các loại gia vị nêm nếm là những nguồn cung cấp natri lớn.
Bé gái 15 tuổi bụng to bất thường, mẹ đưa đi khám mới biết sự thậtĐỌC NGAYBác sĩ Phạm Thị Hồng Vân nhấn mạnh, việc kiểm soát chặt chẽ các nhóm thực phẩm trên không chỉ giúp giảm lượng chất dư thừa trong nước tiểu mà còn giúp thận giảm tải tần suất hoạt động.
Thay vì ăn uống tự do, người mắc sỏi thận nên chủ động điều chỉnh thực đơn, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ tư vấn chuyên môn để bảo vệ sức khỏe hệ tiết niệu một cách hiệu quả, bền vững.
Ngoài ra, người bệnh cần tái khám theo lịch của bác sĩ để phát hiện sớm sỏi mới hoặc những bất thường liên quan đến đường tiết niệu.
Uống đủ nước: Chia đều trong ngày, không đợi khát mới uống.
Ăn nhạt: Hạn chế muối, đồ muối chua, thực phẩm chế biến sẵn và nước chấm mặn.
Giảm đạm động vật: Không ăn quá nhiều thịt đỏ, nội tạng; ưu tiên khẩu phần cân đối.
Hạn chế thực phẩm giàu oxalat: Chẳng hạn trà đặc, chocolate và một số loại rau, hạt giàu oxalat.
Không kiêng canxi quá mức: Vẫn cần bổ sung canxi phù hợp từ thực phẩm.
Hạn chế thực phẩm giàu purin: Giảm nội tạng, thịt khô, cá khô và các thực phẩm có hàm lượng purin cao.
Ăn đa dạng rau củ, trái cây: Ưu tiên thực phẩm tươi, phù hợp với loại sỏi và tình trạng sức khỏe.
Trúc Chi (t/h Vietnamnet, Sức khỏe & Đời sống)
