Chuyện gì đang xảy ra với PSG?

PSG mất nhiều năm để tìm ra công thức chiến thắng ở Champions League. Đến khi có được nó, họ lại bắt đầu thay đổi.

Đó là câu chuyện đáng chú ý nhất phía sau màn khởi đầu chật vật của nhà vô địch châu Âu mùa này. Thất bại 1-2 trước Monaco rạng sáng 5/9 khiến PSG chưa thắng sau ba vòng Ligue 1. Hai điểm sau ba trận rõ ràng là thành tích bất thường với đội bóng đã thống trị nước Pháp suốt nhiều năm, nhất là khi họ vừa vô địch Champions League hai mùa liên tiếp.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào kết quả rồi kết luận PSG rơi vào khủng hoảng, câu chuyện sẽ trở nên quá đơn giản. Điều đáng quan tâm hơn nằm ở cách đội bóng của Luis Enrique đang chơi. PSG vẫn kiểm soát bóng, vẫn sở hữu nhiều cầu thủ xuất sắc và vẫn đủ sức tạo sức ép, nhưng sự trơn tru từng giúp họ thống trị châu Âu không còn rõ ràng như trước.

Cái giá của việc thay đổi một đội bóng chiến thắng

PSG từng theo đuổi Champions League bằng một con đường rất khác. Họ lần lượt đưa về Zlatan Ibrahimovic, Neymar, Lionel Messi và Kylian Mbappe với niềm tin rằng càng nhiều siêu sao, khoảng cách tới chiếc cúp bạc càng ngắn.

Cách làm đó đem lại danh hiệu quốc nội, sức hút thương mại và nhiều trận đấu mãn nhãn, nhưng không thể giúp PSG hoàn thành mục tiêu lớn nhất. Chỉ đến khi Luis Enrique xây dựng một tập thể bớt phụ thuộc vào những cá nhân đặc biệt, PSG mới thực sự tìm thấy sự cân bằng.

Dưới thời HLV người Tây Ban Nha, gần như tất cả cầu thủ đều phải tham gia pressing, di chuyển không bóng và phục vụ cách chơi chung. Tiền đạo không chỉ chờ bóng, tiền vệ không chỉ làm nhiệm vụ luân chuyển, còn hậu vệ cũng tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển bóng.

Hai chức vô địch Champions League liên tiếp vì thế mang ý nghĩa lớn hơn những chiếc cúp. PSG cuối cùng đã xây dựng được một bản sắc đủ rõ ràng để chiến thắng mà không cần đặt toàn bộ đội bóng lên vai một siêu sao.

Nhưng chính thành công ấy lại tạo ra bài toán mới.

PSG chưa thắng sau ba vòng Ligue 1, màn khởi đầu trái ngược hoàn toàn với vị thế nhà vô địch Champions League hai mùa liên tiếp.

Một đội bóng vừa chiến thắng rất dễ rơi vào cảm giác an toàn. Khi nhiều cầu thủ đã có trong tay gần như mọi danh hiệu lớn, động lực có thể suy giảm. Khi một hệ thống vận hành quá lâu với những con người quen thuộc, đối thủ cũng có nhiều dữ liệu hơn để tìm cách hóa giải.

Luis Enrique dường như không muốn chờ những dấu hiệu ấy xuất hiện mới bắt đầu thay đổi.

Sự ra đi của Bradley Barcola là một phần đáng chú ý trong quá trình đó. Xét riêng về chất lượng nhân sự, PSG không thiếu người thay thế khi vẫn còn Ousmane Dembélé, Khvicha Kvaratskhelia, Désiré Doué cùng nhiều lựa chọn giàu kỹ thuật khác.

Nhưng bóng đá không đơn giản là phép cộng tài năng.

Barcola mang lại thứ PSG hiện thiếu: những pha tăng tốc và chạy sau lưng hàng thủ. Những chuyển động của anh buộc hậu vệ đối phương phải lùi sâu, qua đó mở ra khoảng trống cho các cầu thủ thích nhận bóng vào chân ở phía trong.

Khi mẫu cầu thủ ấy biến mất, PSG có thể sở hữu rất nhiều người giỏi xử lý bóng nhưng lại thiếu người kéo giãn đối thủ. Đó là khác biệt nhỏ trên lý thuyết, nhưng có thể ảnh hưởng lớn tới cách cả hàng công vận hành.

PSG lúc này không thiếu kỹ thuật. Điều họ cần tìm lại là sự bổ trợ giữa những cầu thủ muốn bóng và những người sẵn sàng chạy để tạo khoảng trống cho đồng đội.

PSG không thiếu ngôi sao, họ thiếu sự ổn định

Những xáo trộn đầu mùa không chỉ xuất hiện trên hàng công. Luis Enrique liên tục thử nghiệm nhân sự, thay đổi vị trí và phân chia lại số phút thi đấu. Trước Monaco, Dembele bắt đầu trận đấu trên ghế dự bị, còn Warren Zaïre-Emery được kéo sang hành lang trái trong bối cảnh PSG thiếu những lựa chọn quen thuộc.

Khả năng sử dụng một cầu thủ ở nhiều vị trí rõ ràng là ưu điểm. Luis Enrique cũng luôn thích những cầu thủ đủ thông minh và đa năng để thích nghi với nhiều vai trò khác nhau.

Tuy nhiên, nếu quá nhiều vị trí cùng thay đổi, sự linh hoạt rất dễ biến thành thiếu ổn định.

Luis Enrique đang làm mới PSG ngay khi đội bóng ở trên đỉnh, nhưng những thay đổi về nhân sự cũng khiến cách vận hành thiếu ổn định hơn.

Những đội bóng mạnh nhất thường tạo cảm giác cầu thủ biết đồng đội sẽ xuất hiện ở đâu ngay cả trước khi nhận bóng. Hậu vệ biên dâng lên vì biết có người lấp khoảng trống phía sau. Tiền đạo lùi xuống bởi anh hiểu một cầu thủ khác sẽ lao vào khoảng trống vừa mở ra.

Những mối liên kết như vậy không thể hình thành trong vài trận đấu. Chúng là kết quả của hàng trăm buổi tập và một quãng thời gian đủ dài để các cầu thủ hiểu nhau.

PSG của hai mùa trước đã đạt đến mức đó. Họ có thể thay người mà không làm thay đổi hoàn toàn cách chơi, bởi những nguyên tắc chính đã ăn sâu vào đội bóng. PSG hiện tại vẫn giữ phần lớn nền tảng cũ, nhưng những thay đổi về nhân sự khiến một số mắt xích phải bắt đầu làm quen lại từ đầu.

Vì thế, vấn đề của PSG không hẳn nằm ở chất lượng. Họ đang thiếu sự tự nhiên trong cách phối hợp, thứ thường chỉ được nhận ra rõ nhất khi nó biến mất.

Ba trận Ligue 1 không thắng chưa phải mẫu số đủ lớn để đánh giá cả mùa giải. PSG cũng bước vào mùa bóng với quãng chuẩn bị không lý tưởng sau một chu kỳ thi đấu kéo dài, trong khi Rennes, Lille hay Monaco đều là những đối thủ đủ chất lượng để gây khó khăn.

Nhưng việc PSG liên tục gặp vấn đề trước những đội bóng như vậy vẫn là tín hiệu đáng chú ý. Khoảng cách về chất lượng cá nhân không còn đủ để che đi những điểm chưa ổn trong cách vận hành.

Bài toán khó nhất của Luis Enrique

Thử thách lớn nhất với một HLV đôi khi không phải xây dựng đội bóng chiến thắng, mà là giúp nó tiếp tục chiến thắng sau khi đã đứng trên đỉnh.

Pep Guardiola từng nhiều lần thay đổi Man City ngay sau những mùa vô địch. Sir Alex Ferguson cũng liên tục làm mới MU trong giai đoạn đội bóng vẫn còn thống trị nước Anh. Cả hai hiểu một điều đơn giản: trong bóng đá đỉnh cao, đứng yên cũng là một cách đi lùi.

Luis Enrique dường như đang lựa chọn con đường tương tự.

Việc PSG gia hạn hợp đồng với ông tới năm 2030 cho thấy ban lãnh đạo không chỉ trao cho HLV người Tây Ban Nha thời gian, mà còn tin tưởng ông định hình chu kỳ tiếp theo. Những biến động hiện tại vì thế có thể là cái giá PSG chấp nhận trả để tránh rơi vào sự tự mãn sau hai mùa thống trị châu Âu.

Tuy nhiên, làm mới không có nghĩa phải phá bỏ những gì đang hoạt động tốt.

Đây mới là ranh giới khó nhất. Nếu thay đổi quá ít, PSG có nguy cơ trở nên dễ đoán. Nếu thay đổi quá nhiều, họ có thể đánh mất những mối liên kết đã mất nhiều thời gian để xây dựng.

Bradley Barcola ra đi để lại khoảng trống ở khả năng chạy sau lưng hàng thủ, yếu tố từng giúp PSG kéo giãn đối phương và mở không gian cho các ngôi sao khác.

Đó cũng là câu hỏi lớn nhất của PSG lúc này. Họ không cần chứng minh mình có đủ cầu thủ giỏi để vô địch Ligue 1, bởi chất lượng đội hình vẫn vượt trội phần lớn phần còn lại. Điều Luis Enrique cần chứng minh là PSG phiên bản mới thực sự có thể mạnh hơn đội bóng vừa hai lần liên tiếp bước lên đỉnh châu Âu.

Champions League sắp trở lại và đó mới là bài kiểm tra chính xác nhất. Khi PSG bước ra sân chơi từng biến họ từ một dự án đầy tiền bạc thành đội bóng mạnh nhất châu Âu, những thử nghiệm sẽ phải nhường chỗ cho hiệu quả.

PSG chưa hẳn mất phương hướng. Nhưng họ đang ở giai đoạn khó nhất của một đội bóng thành công: vừa phải tiến lên, vừa phải giữ lại những thứ đã đưa mình tới đỉnh cao.

Canh bạc của Luis Enrique nằm ở đó. Nếu thành công, PSG có thể mở ra một chu kỳ thống trị mới. Nếu thất bại, họ sẽ nhận ra đôi khi điều khó nhất không phải tìm ra công thức chiến thắng, mà là biết nên thay đổi bao nhiêu sau khi đã có nó.