Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 20/11, Quốc hội đã thông qua Luật Văn bản quy phạm pháp luật với đa số đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 3 năm 2027.
Theo Báo cáo tóm tắt Về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng tiếp tục duy trì 05 hình thức văn bản đã dự kiến lược bỏ, gồm: nghị quyết của Quốc hội, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quyết định của Chủ tịch nước, nghị quyết của Chính phủ và nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
“Việc tiếp tục duy trì các hình thức văn bản này nhằm bảo đảm các cơ quan có công cụ pháp lý phù hợp để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong giai đoạn hiện nay. Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu phương án tinh gọn gắn với quá trình nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Hiến pháp, bảo đảm lộ trình phù hợp với yêu cầu thực tiễn theo Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ.
Về thứ bậc hiệu lực pháp lý của văn bản quy phạm pháp luật
Tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ bản kế thừa thứ bậc hiệu lực pháp lý của các VBQPPL đã được xác định ổn định qua thực tiễn áp dụng pháp luật những năm qua, Chính phủ chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bổ sung quy định về thứ bậc hiệu lực pháp lý của văn bản trong hệ thống VBQPPL, đồng thời có điều chỉnh thứ bậc một số hình thức văn bản như thể hiện tại Điều 4 của dự thảo Luật với thứ bậc hiệu lực pháp lý từ cao xuống thấp như sau:
a) Hiến pháp;
b) Bộ luật, luật (sau đây gọi chung là luật), nghị quyết của Quốc hội;
c) Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước; pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
d) Nghị định, nghị quyết của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
đ) Quyết định của Thủ tướng Chính phủ;
e) Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao;
g) Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; thông tư của Tổng Kiểm toán nhà nước; thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ;
h) Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố (sau đây gọi chung là cấp tỉnh);
i) Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
k) Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
l) Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh (sau đây gọi chung là cấp xã);
m) Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh và các đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết.
Về cơ chế điều chỉnh quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp
Trên cơ sở ý kiến thảo luận của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã nghiên cứu, làm rõ về cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và thực tiễn, sự cần thiết quy định cơ chế điều chỉnh quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp tại Báo cáo số 1113/BC-CP của Chính phủ. Để bảo đảm chặt chẽ, thiết lập một cơ chế kiểm soát nhiều lớp trong trường hợp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ ban hành Nghị quyết theo cơ chế này, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội và ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc để chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng:
(i) Giới hạn chặt chẽ các trường hợp được áp dụng, chỉ trong những trường hợp thực sự khẩn cấp, cấp bách, Quốc hội không thể họp được, cần phải ban hành ngay vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích chung của cộng đồng và thuộc những nội dung đã được cấp có thẩm quyền đồng ý; trường hợp ban hành nghị quyết của Chính phủ còn phải được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý;
(ii) Quy định linh hoạt về trình tự, thủ tục ban hành, giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ chủ động quyết định trình tự, thủ tục phù hợp với từng trường hợp cụ thể, bảo đảm đầy đủ các bước nhất là thủ tục thẩm định, thẩm tra, nhưng phải rút ngắn tối đa thời gian thực hiện để đáp ứng yêu cầu khẩn trương, cấp bách;
(iii) Xác định rõ phạm vi điều, khoản của luật, nghị quyết được phép điều chỉnh và đối tượng áp dụng;
(iv) Giới hạn thời gian có hiệu lực của văn bản không quá 01 năm và phải trình Quốc hội xem xét, quyết định việc sửa đổi, bổ sung quy định có liên quan của luật, nghị quyết tại Kỳ họp gần nhất, trường hợp Quốc hội không thông qua thì văn bản điều chỉnh đương nhiên hết hiệu lực;
(v) Bảo đảm văn bản có hiệu lực và công bố kịp thời, đáp ứng yêu cầu xử lý ngay các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn, nội dung nghị quyết phải đủ rõ để thực hiện được ngay.