Ngày chúng tôi còn bé, vườn nhà ông bà có 2 cây nhót (quê tôi còn gọi là cây lót). Một cây quả khá tròn, có vị ngọt nhiều hơn; cây còn lại quả hình bầu dục thì có vị chua. Chúng tôi gọi cây nhót ngọt và cây nhót chua. Khu vườn của ông bà, ngoài nhót còn có xoài, mít, mận, hồng… nhưng không hiểu sao, hai cây nhót vẫn có sức hấp dẫn đến lạ kì đối với chúng tôi.
Ngày đó, mỗi độ cuối xuân đầu hạ, những cây nhót bắt đầu đơm bông. Hoa nhót trắng tinh khiết, từng chùm be bé xinh xinh và có mùi thơm dịu nhẹ.
Chúng tôi, những đứa trẻ của đời giữa 8X ngày đó, không tivi, không điện thoại, ngoài giờ học còn phải chăn trâu, cắt cỏ. Nhưng chúng tôi luôn có những niềm vui mà không phải thời nào cũng có. Một trong những niềm vui nhỏ bé mà hạnh phúc lớn lao chính là “canh” hai cây nhót của ông bà, ngay khi cây mới đơm hoa. Rồi đến khi những quả nhót bé li ti lần lượt xuất hiện. Trong đôi mắt trẻ thơ chúng tôi thì đó như hình ảnh của những niềm hi vọng.
Quả nhót lớn rất nhanh, chẳng mấy chốc mà chuyển dần qua màu đỏ. Từ những quả chín bói, rồi cả cây nhót đỏ mọng một màu, đẹp ơi là đẹp. Thân cây thuộc họ dây, từng chùm chín đỏ cứ thế như đang rủ xuống tạo thành những chùm hoa mềm mại, rực rỡ. Phủ bên ngoài quả là một lớp phấn nhưng khá mịn.
Để làm sạch lớp phấn này thì phải chà vào vạt áo, hoặc tấm vải thô. Sau khi chà lớp phấn, lộ ra quả nhót căng mọng, đỏ au. Chỉ tưởng tượng thôi đã thấy thèm. Để có thể thưởng thức thứ quả này một cách ngon ngọt đậm đà hơn nữa thì lúc này chúng ta sẽ dùng tay bóp nhẹ cho quả mềm hơn.
Mùa nhót đến, lúc nào vườn nhà ông bà cũng đông vui rộn ràng. Chúng tôi vừa hái quả, vừa chơi đuổi bắt, hò reo vang dội. Và rồi, lần lượt chúng tôi đã lớn lên theo từng mùa nhót chín. Những đứa cháu dần tung cánh muôn phương, học tập rồi công việc. Thời gian vô tình, cuộc sống mưu sinh khiến cho chúng tôi không còn được gặp nhau nhiều, cũng xa dần khu vườn của ông bà với hai cây nhót mỗi ngày một sum suê.
Mẹ đã cố gắng vun trồng lại một gốc cây nhót, để níu giữ cho chúng tôi một góc hồn quê. Ảnh: Vân Anh
Dần dần rồi khi xã hội xuất hiện nhiều loại trái cây phong phú hơn, hầu như chúng tôi đã có khi quên bẵng đi hai cây nhót của thời thơ ấu. Mỗi lần có dịp về thăm ông bà cũng chỉ thoáng qua, có khi không đúng mùa nhót thì cũng chỉ thấy một giàn sum suê cây lá. Chúng tôi đã vô tình quên mất, những mùa nhót chín đỏ mọng cành…
Giờ đây, ông và bà đều đã đi xa, khu vườn không còn như xưa nữa. Hai cây nhót cũng chẳng còn. Tự nhiên, trong lòng tôi thấy trống vắng như thiếu hụt đi rất nhiều thứ. Không còn giọng nói ấm áp của ông, nụ cười móm mém hiền hậu của bà khi hái nhót cho các cháu, không còn nữa những chí chóe của những đứa cháu “cá mè một lứa” hay chành chọe.
Chúng tôi đã mất thật rồi, khu vườn của tuổi thơ. Nhưng vẫn mãi còn đó, trong kí ức là cả một miền thương nhớ. Chiều nay, nơi xứ lạ quê người, mẹ gọi điện cho tôi. Mẹ nói, cây nhót mẹ trồng mấy năm trước năm nay đã bắt đầu cho trái, mùa đầu mà đã sai trĩu quả… Và hai hôm sau, tôi nhận được quà của mẹ. Ngoài hành tăm (củ nén), cam quê cuối vụ, là một thùng nhót chín mọng.
Mẹ bảo chắc lâu rồi con chưa ăn, chắc trong Nam làm gì có nhót. Mở thùng quà, tôi chực trào nước mắt. Bao kí ức ngày thơ bé ùa về. Mẹ không biết rằng, món quà mẹ gửi cho tôi quý giá hơn mọi thứ trên đời. Bởi vì, gói ghém trong đó là cả bầu trời tuổi thơ, cả những kí ức ngọt ngào mà dẫu cho thời gian có trôi qua bao lâu cũng không thể xóa nhòa.
Trên muôn vạn nẻo đường, có mấy ai được ở gần bên mẹ, bên những người ta yêu thương đến trọn cuộc đời. Vậy cho nên, nếu được, hãy cố gắng về với mẹ, với quê hương thật nhiều; để lưu lại những khoảnh khắc đẹp nhất về những năm tháng ta đã đến với cuộc đời này. Tôi thầm hiểu, mẹ đã cố gắng vun trồng lại một gốc cây nhót, để níu giữ cho chúng tôi một góc hồn quê, một chốn nguồn cội đi về…!
