xuân

Bên trong 6 lò cao của tỷ phú Trần Đình Long: Khoác 'áo đồng' làm mát, đỏ lửa liên tục hơn 20 năm, mỗi tháng cho 1 triệu tấn gang lỏng

Tháng 8/2026, Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất của tỷ phú Trần Đình Long lần đầu đạt sản lượng 1 triệu tấn gang lỏng trong một tháng. Phía sau cột mốc này là 6 lò cao được dựng trong vòng 8 năm, mỗi lò khoác một lớp vỏ làm mát bằng tấm đồng và được thiết kế để vận hành liên tục hơn hai thập kỷ.

Đầu tháng 9/2025, đội kỹ sư của Hòa Phát và nhà thầu Danieli Corus (Hà Lan) đốt lò cao số 6 tại Dung Quất, lò thứ hai của dự án Dung Quất 2. Theo thông cáo của Danieli Corus, mẻ gang lỏng đầu tiên được ra ngay trong ngày diễn ra lễ thổi gió, và sau một thời gian ngắn nâng công suất, lò đã sản xuất ổn định 7.500 tấn gang lỏng mỗi ngày. Nhà thầu này cho biết chỉ trong 8 năm kể từ hợp đồng đầu tiên, cả 6 lò cao mới hoàn toàn đã được xây dựng và đưa vào vận hành cho Hòa Phát.

Đúng một năm sau khi cả 6 lò chạy đồng bộ, Hòa Phát công bố sản lượng gang lỏng của Khu liên hợp Dung Quất trong tháng 8/2026 đạt 1 triệu tấn, tăng khoảng 2% so với tháng 7 và tăng gần 65% so với cùng kỳ năm trước. Hiện khu liên hợp vận hành 4 lò cao thể tích 1.080 m³ thuộc giai đoạn 1 và 2 lò cao thể tích 2.500 m³ thuộc giai đoạn 2. Theo doanh nghiệp, lò cao giữ vai trò "trái tim" của chuỗi sản xuất thép từ quặng sắt, và hiệu suất của hệ thống lò cao quyết định bài toán tối ưu chi phí của toàn bộ chuỗi giá trị.

Lớp 'áo đồng' giúp lò đỏ lửa hàng chục năm

Danieli Corus mô tả lò cao là một lò phản ứng ngược dòng, chịu áp lực và nhiệt độ cao, điều kiện vận hành liên tục thay đổi. Nhiên liệu và quặng được nạp từ trên đỉnh xuống, khí nóng được thổi từ dưới lên, và lớp lót bên trong lò phải chịu đồng thời sự tàn phá về nhiệt, cơ học và hóa học. Theo nhà thầu này, xu hướng giảm than cốc, tăng phun nhiên liệu, tăng oxy, tăng năng suất và dùng nguyên liệu chất lượng thấp hơn đều khiến sự tàn phá này nặng thêm, trong khi một "chiến dịch lò", tức quãng thời gian lò chạy liên tục giữa hai lần đại tu, vẫn phải kéo dài trên 20 năm thì mới sản xuất được gang với chi phí thấp.

Cả 6 lò cao của Hòa Phát đều dùng thiết kế làm mát và lót lò kiểu "Hoogovens" của Danieli Corus. Thay vì vỏ lò thông thường, thành lò được cắm dày đặc các tấm làm mát bằng đồng, áp sát với gạch chịu lửa graphite có độ dẫn nhiệt cao. Theo Danieli Corus, sự kết hợp này tạo ra và duy trì một lớp vảy bám tự nhiên trên bề mặt lót lò, chính lớp vảy này che chắn lò trước sự tàn phá về nhiệt, hóa học và cơ học. Khi công bố hợp đồng hai lò cao 2.500 m³ cho Hòa Phát, Danieli cho biết một số nhà sản xuất thép gọi thiết kế này là "phần bụng lò không thể phá hủy" vì tuổi thọ chiến dịch dài.

Lò cao tham chiếu mà Danieli Corus thường nhắc tới là lò số 6 tại nhà máy IJmuiden (Hà Lan), thể tích làm việc 2.328 m³, tức tương đương hai lò lớn nhất của Hòa Phát. Lò này bắt đầu chiến dịch từ năm 1986 và chỉ đại tu toàn bộ vào năm 2023, tức chạy liên tục 37 năm. Trong một lần sửa chữa nồi lò giữa chiến dịch, kỹ sư nhận thấy phần bụng, eo và thân lò vẫn ở tình trạng rất tốt sau 16 năm vận hành. Để so sánh, Nippon Steel Engineering (Nhật Bản) cho biết công nghệ tấm làm mát bằng gang đúc từng nâng tuổi thọ trung bình của lò cao từ 5-7 năm lên 15-16 năm, và ngành thép hiện hướng tới mốc trên 20 năm.

Bên trong 6 lò cao của tỷ phú Trần Đình Long: Khoác 'áo đồng' làm mát, đỏ lửa liên tục hơn 20 năm, mỗi tháng cho 1 triệu tấn gang lỏng - Ảnh 1.

Tháng 8/2025, sau 6 năm hoạt động ổn định, lò cao số 1 của Dung Quất được Hòa Phát tạm dừng để bảo dưỡng vật liệu chịu lửa rồi vận hành ổn định trở lại từ ngày 1/8/2025. Doanh nghiệp cũng cho biết đã thiết kế lại mô hình nạp liệu để khí than được phân bổ đều trong lò, một trong những yếu tố giúp khu liên hợp chạm mốc 1 triệu tấn gang lỏng mỗi tháng.

6 lò cao trong 8 năm

Mối quan hệ giữa Hòa Phát và Danieli Corus bắt đầu từ mùa hè năm 2017, khi hai bên ký hợp đồng xây 4 lò cao thể tích 1.080 m³ cho giai đoạn 1 tại Dung Quất, mỗi lò được thiết kế cho sản lượng 1 triệu tấn mỗi năm. Ngày 29/6/2019, lò số 1 được thổi gió, trong vòng 24 tháng kể từ khi ký hợp đồng. Chưa đầy 5 tháng sau, ngày 25/11/2019, lò số 2 được đốt và cho mẻ gang đầu tiên ngay đêm 26/11. Theo Danieli Corus, lò thứ tư và cũng là lò cuối cùng của giai đoạn 1 được đưa vào vận hành năm 2021, nâng công suất thép tại Dung Quất lên 5 triệu tấn mỗi năm.

Tháng 12/2021, Hòa Phát tiếp tục ký với Danieli Corus hợp đồng thiết kế và cung cấp hai lò cao thể tích 2.500 m³, mỗi lò có công suất gang lỏng danh định 2,5-2,8 triệu tấn mỗi năm, gấp hơn hai lần lò của giai đoạn 1. Ngoài thân lò, phạm vi hợp đồng còn gồm hệ thống tự động hóa quy trình cấp 2, hệ thống phun than nghiền và một phần hệ thống gió nóng. Lò số 5 được đốt vào tháng 12/2024, đưa công suất thép tại Dung Quất từ 5 triệu tấn lên khoảng 7,5 triệu tấn mỗi năm. Lò số 6 ra gang vào tháng 9/2025, nâng tổng công suất của khu liên hợp lên khoảng 10 triệu tấn mỗi năm, theo số liệu của Danieli Corus.

Bên trong 6 lò cao của tỷ phú Trần Đình Long: Khoác 'áo đồng' làm mát, đỏ lửa liên tục hơn 20 năm, mỗi tháng cho 1 triệu tấn gang lỏng - Ảnh 2.

Hai lò cao lớn là hạt nhân của dự án Dung Quất 2, quy mô 280 ha, vốn đầu tư 85.000 tỷ đồng, công suất thiết kế 5,6 triệu tấn thép cuộn cán nóng (HRC) mỗi năm. Phía sau lò cao là chuỗi thiết bị của các nhà cung cấp châu Âu: lò thổi oxy luyện thép dung lượng 300 tấn mỗi mẻ, năng suất 9.000 tấn thép lỏng mỗi ngày và lò tinh luyện chân không kiểu RH của SMS (Đức), cùng máy đúc phôi thép tấm dày của Primetals (Anh). Vào giai đoạn cao điểm, theo ông Nguyễn Quảng Lộc, Trưởng ban Dự án Dung Quất 2, công trường có 20.000 thợ lắp máy, công nhân và cán bộ kỹ thuật thuộc gần 1.000 tổng thầu, nhà thầu chính và phụ. Theo kế hoạch Hòa Phát công bố, công suất thép thô toàn tập đoàn đạt khoảng 15 triệu tấn mỗi năm từ quý IV/2025.

Lợi nhuận tăng gấp đôi khi đủ 6 lò

Năm 2026 là năm đầu tiên cả 6 lò cao chạy trọn vẹn. Theo công bố của Hòa Phát, trong quý 3/2026, tập đoàn sản xuất 3,7 triệu tấn thép thô, tăng 3% so với quý trước và tăng 85% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 9 tháng, sản lượng thép thô đạt 10,7 triệu tấn, tăng 35%, còn sản lượng bán hàng các sản phẩm thép đạt hơn 10,3 triệu tấn, tăng 39% so với cùng kỳ.

Sản lượng tăng kéo theo kết quả kinh doanh. Quý 3/2026, Hòa Phát đạt doanh thu 62.669 tỷ đồng, tăng 70% so với cùng kỳ, lợi nhuận sau thuế 8.265 tỷ đồng, tăng 106%. Doanh nghiệp giải thích lợi nhuận quý tăng mạnh nhờ sản lượng thép thô tiêu thụ tăng, giá vốn và giá bán nhìn chung thuận lợi. Báo cáo tài chính hợp nhất quý 3 cũng cho thấy doanh thu thuần từ thị trường nước ngoài đạt 16.395 tỷ đồng, gấp khoảng 3,6 lần cùng kỳ, trong khi doanh thu trong nước đạt 45.819 tỷ đồng, tăng khoảng 44%.

Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu của Hòa Phát đạt 171.539 tỷ đồng, tăng 54%, lợi nhuận sau thuế đạt 23.746 tỷ đồng, tăng 104% so với cùng kỳ. Với kế hoạch năm 2026 là 210.000 tỷ đồng doanh thu và 22.000 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tập đoàn đã hoàn thành 82% mục tiêu doanh thu và vượt 8% mục tiêu lợi nhuận cả năm chỉ sau ba quý. Mảng thép đóng góp 97% doanh thu và 77% lợi nhuận.