“ Muốn có một quốc gia biển mạnh, phải có những doanh nghiệp mạnh. Muốn doanh nghiệp mạnh, phải làm chủ công nghệ. Muốn làm chủ công nghệ, phải đầu tư cho khoa học, đổi mới sáng tạo và con người.”
Phát biểu tại lễ kỷ niệm 25 năm Tập đoàn Việt Úc ngày 8/8, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng đặt câu chuyện cạnh tranh của ngành thủy sản vào một bài toán lớn hơn là sản lượng hay quy mô vùng nuôi: năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam.
Ở tuổi 25, Việt Úc bước vào giai đoạn phát triển mới, lấy công nghệ và dữ liệu làm nền tảng, đồng thời đặt mục tiêu doanh thu 1 tỷ USD vào năm 2030.
Lợi nhuận phục hồi mạnh, mảng tôm giống tăng tốc
Việt Úc được thành lập năm 2001 bởi ông Lương Thanh Văn, một Việt kiều trở về từ Australia và gần như chưa có kinh nghiệm về thủy sản. Doanh nghiệp chọn bắt đầu từ tôm giống, sau đó mở rộng sang tôm bố mẹ, nuôi thương phẩm, chế biến và các mắt xích khác trong chuỗi.
Theo Việt Úc, doanh nghiệp hiện nắm khoảng 32% thị phần tôm giống trong nước và đặt mục tiêu nâng lên 50% trong vòng 5 năm tới.
Hoạt động kinh doanh của Việt Úc từng trải qua giai đoạn khó khăn. Từ mức lợi nhuận sau thuế hơn 361 tỷ đồng năm 2021, xuống dưới 34 tỷ đồng vào năm 2024.
Đến năm 2025, doanh nghiệp bắt đầu phục hồi khi doanh thu thuần đạt gần 1.355 tỷ đồng, tăng 5,2%, còn lợi nhuận sau thuế đạt hơn 124 tỷ đồng, tăng 268%.
Xu hướng cải thiện rõ hơn trong nửa đầu năm 2026. Doanh thu thuần tăng 8,2% lên 578,4 tỷ đồng, biên lợi nhuận gộp tăng từ 46,7% lên 55,6%. Lợi nhuận sau thuế cũng chuyển từ lỗ 46,5 tỷ đồng sang lãi 22,6 tỷ đồng.
Đáng chú ý, doanh thu thuần từ tôm giống đạt hơn 507 tỷ đồng, tăng khoảng 17% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế riêng mảng giống thẻ đạt khoảng 110 tỷ đồng, tăng gần 54%.
Về quy mô tài chính, đến cuối tháng 6/2026, tổng tài sản của Việt Úc đạt gần 2.450 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu đạt khoảng 2.246 tỷ đồng, trong khi nợ vay khoảng 78 tỷ đồng, tương đương 3,5% vốn chủ sở hữu.
Công nghệ Genomics
Nếu nhìn từ phía người nuôi, giá trị của một con tôm giống cuối cùng nằm ở ba yếu tố: lớn nhanh đến đâu, tỷ lệ sống thế nào và chi phí để đưa tôm tới kích cỡ thương phẩm là bao nhiêu.
Đây là bài toán Việt Úc muốn giải bằng công nghệ di truyền và hệ gen (Genomics) trong chọn giống.
Theo phương pháp chọn giống truyền thống, quá trình lựa chọn dựa nhiều vào phả hệ và kết quả sinh trưởng qua các thế hệ. Genomics bổ sung dữ liệu ADN, qua đó giúp đánh giá sớm hơn tiềm năng di truyền của từng cá thể và lựa chọn đồng thời các đặc tính như tốc độ tăng trưởng, khả năng thích nghi, tỷ lệ sống hay năng suất.
Việt Úc cho biết đã đầu tư hơn 15 năm cho chương trình chọn giống và xây dựng cơ sở dữ liệu hơn 1 triệu data records (bản ghi dữ liệu). Tháng 3/2026, tập đoàn đưa ra dòng tôm giống Tứ Siêu VU-S26, tập trung vào bốn nhóm đặc tính gồm tăng trưởng, thích nghi, tỷ lệ sống và năng suất.
Giá trị của Genomics cuối cùng được đo bằng hiệu quả nuôi. Theo ông Lương Thanh Văn, nếu tôm có thể đạt kích cỡ 50 con/kg sau khoảng 60 ngày thay vì 90 ngày, từ đó người nuôi sẽ tiết kiệm được 30 ngày chi phí thức ăn, điện, nước, lao động và vận hành.
Trong bối cảnh tôm Việt Nam phải cạnh tranh với các quốc gia có giá thành thấp như Ecuador hay Ấn Độ, việc rút ngắn chu kỳ nuôi có thể tác động trực tiếp tới sức cạnh tranh của cả chuỗi thủy sản.
Từ bán con giống đến bán công nghệ
Genomics chỉ là một phần trong bước chuyển rộng hơn từ Aquafarm sang Aquatech.
Theo định hướng mới, Việt Úc muốn phát triển từ doanh nghiệp hoạt động trong chuỗi nuôi trồng thành đơn vị cung cấp công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và giải pháp cho ngành thủy sản.
Mô hình này được xây dựng quanh 6 trụ cột gồm di truyền thủy sản, giống, thức ăn, nuôi trồng, chế biến và dược thủy sản. Trong giai đoạn tiếp theo, doanh nghiệp dự kiến mở rộng sang vaccine, vi sinh, giải pháp phòng bệnh chủ động, đồng thời tăng ứng dụng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các mô hình nuôi công nghệ cao.
Đây cũng là nền tảng cho chiến lược Lead Local – Go Global. Việt Úc lựa chọn Trung Quốc là thị trường quốc tế đầu tiên, đồng thời định hướng xây dựng một viện nghiên cứu sinh học và di truyền đạt chuẩn quốc tế tại Mỹ để kết nối với giới khoa học, phục vụ nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.
