Những ngày cuối tháng 9, chị H. (32 tuổi, Hà Nội) ra ngân hàng để tất toán các khoản tiết kiệm đã gửi từ trước với kỳ hạn 6 tháng và 1 năm. Các khoản tiền này có lãi suất 6,5%/năm. Nếu để tự động tái tục tại thời điểm đáo hạn, chị được áp dụng mức lãi suất mới khoảng 7,1%/năm. Tuy nhiên, thay vì để tiền tự động quay vòng sang kỳ hạn tiếp theo, chị H. quyết định tất toán rồi mở một khoản tiết kiệm mới.
Lý do là với chương trình ưu đãi đang được ngân hàng triển khai, khoản tiền gửi mới của chị có thể hưởng lãi suất tới 9,2%/năm.
"Trước ngày đáo hạn tôi đã chờ khá lâu. Nhìn lãi suất bên ngoài lên 8-9%/năm trong khi tiền của mình vẫn chỉ hưởng 6,5%/năm cũng sốt ruột. Nhưng rút trước hạn thì khoản tiền gửi cũ gần như không còn được hưởng mức lãi suất ban đầu nên đành chờ", chị H. chia sẻ.
Tâm lý của chị H. cũng là tình trạng mà không ít người gửi tiết kiệm gặp phải trong giai đoạn lãi suất huy động tăng nhanh, sổ cũ chưa đến ngày đáo hạn nhưng mặt bằng lãi suất dành cho khoản tiền gửi mới đã cao hơn đáng kể.
Nếu trước đây, việc để sổ tiết kiệm tự động tái tục khi đến hạn là lựa chọn khá thuận tiện, thì ở thời điểm hiện tại, người gửi tiền có thêm lý do để kiểm tra kỹ mức lãi suất trước khi quyết định quay vòng khoản tiền cũ.
Thực tế, lãi suất huy động trong tháng 9 vẫn duy trì ở mặt bằng cao. Khảo sát cho thấy, lãi suất thực tế ở kỳ hạn 12 tháng có thể đạt khoảng 8,5-9,5%/năm, cao hơn đáng kể so với biểu lãi suất niêm yết thông thường.
Chẳng hạn, tại ngân hàng số Cake by VPBank, mức lãi suất thực nhận cao nhất cuối tháng 9 đã lên tới 9,6%/năm. Đáng chú ý, ưu đãi không chỉ dành cho những khoản tiền gửi hàng trăm triệu hay hàng tỷ đồng. Khách hàng gửi từ 5 triệu đồng đã có thể được cộng thêm 1,6 điểm % lãi suất; từ 50 triệu đồng được cộng 1,8 điểm %; từ 200 triệu đồng được cộng 2 điểm % và từ 500 triệu đồng được cộng tới 2,2 điểm %.
Không chỉ một vài trường hợp cá biệt, mức lãi suất 9%/năm trở lên đã xuất hiện tại nhiều chương trình huy động trong những tuần gần đây. Ghi nhận trên thị trường giữa tháng 9 cho thấy khách hàng đáo hạn khoản tiết kiệm 6 tháng tại một ngân hàng thương mại có thể được áp dụng quanh mức 9%/năm. Trên thị trường cũng xuất hiện các mức chào phổ biến 9,2-9,4%/năm và cao hơn đối với một số khoản tiền đáp ứng điều kiện riêng.
Chính sự xuất hiện dày đặc của những mức lãi suất này khiến những người đang có tiền "khóa" trong các sổ tiết kiệm cũ ở mức 6-7%/năm càng dễ rơi vào tâm lý sốt ruột.
Một điểm đáng chú ý của thị trường huy động hiện nay là mức lãi suất khách hàng thực tế có thể nhận được không phải lúc nào cũng trùng với biểu lãi suất niêm yết công khai.
Ở nhiều ngân hàng, lãi suất phổ thông dành cho khách hàng thông thường vẫn chủ yếu quanh vùng 6-7%/năm tại các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Tuy nhiên, khi cộng thêm ưu đãi dành cho khách hàng mới, khách hàng ưu tiên, khoản tiền gửi đáp ứng điều kiện hoặc các chương trình huy động theo từng thời kỳ, mức thực nhận có thể vượt 8%, thậm chí 9%/năm.
Với trường hợp của chị H., nếu để khoản tiền tự động tái tục ở mức 7,1%/năm thay vì tất toán và gửi mới với mức 9,2%/năm, chênh lệch lên tới 2,1 điểm %. Với mỗi 1 tỷ đồng tiền gửi, mức chênh này tương đương khoảng 21 triệu đồng tiền lãi trong một năm nếu giả định lãi suất được giữ nguyên và tính theo phương pháp đơn giản.
Chênh lệch đủ lớn khiến việc "canh ngày đáo hạn" trở nên đáng quan tâm hơn với người có khoản tiền gửi lớn. Tuy nhiên, việc tất toán trước hạn lại là một câu chuyện khác, bởi người gửi có thể phải đánh đổi phần lớn số lãi đã tích lũy của sổ cũ. Vì vậy, bài toán không đơn thuần là ngân hàng mới trả lãi cao hơn bao nhiêu, mà còn phụ thuộc khoản tiền gửi hiện tại còn bao lâu mới đến hạn và phần lãi bị mất nếu rút sớm.
Mặt bằng lãi suất cao hiện nay diễn ra trong bối cảnh các ngân hàng tiếp tục cạnh tranh nguồn vốn huy động. Theo số liệu được dẫn từ Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 3/9, tín dụng toàn hệ thống tăng 9,98% so với đầu năm, trong khi huy động vốn tăng 8,33%. Khoảng cách giữa tốc độ tăng tín dụng và huy động đã thu hẹp so với cuối tháng 6 nhưng vẫn còn khoảng 1,65 điểm %.
