Tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục: Lan tỏa từ lý thuyết đến thực tiễn học đường

Từ lời dạy năm xưa đến “quả ngọt” hôm nay

Trong năm đầu tiên thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Trường THCS Kim Liên (Kim Liên, Nghệ An) ghi dấu ấn với nhiều kết quả nổi bật. Nhà trường có 55 học sinh đạt danh hiệu học sinh giỏi cấp xã, chiếm tỷ lệ 79,7%, với 6 giải Nhất, 7 giải Nhì, 19 giải Ba và 23 giải Khuyến khích. Đặc biệt, có 6 môn học đạt tỷ lệ 100% học sinh dự thi đạt giải gồm: Tiếng Anh lớp 7, Ngữ văn lớp 8, Toán lớp 8, Địa lý lớp 8, Giáo dục công dân lớp 8 và Khoa học Tự nhiên lớp 8.

Những con số ấy không chỉ phản ánh chất lượng dạy và học mà còn là minh chứng cho sự tận tâm của đội ngũ giáo viên, sự đồng hành của phụ huynh và tinh thần nỗ lực của học sinh trên quê hương Bác. Thành quả hôm nay tiếp tục khẳng định truyền thống “dạy tốt – học tốt” của ngôi trường giàu bề dày lịch sử.

Trường THCS Kim Liên là ngôi trường đặc biệt của tỉnh Nghệ An khi vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi tặng ảnh chân dung cùng bút tích. Theo tư liệu lịch sử, ngày 19/5/1969, Trường Cấp 2 Nam Liên (nay là Trường THCS Kim Liên) được Bác gửi tặng bức chân dung vì đạt thành tích xuất sắc. Quyết định tặng ảnh được ghi trong bức điện tín gửi về cho tỉnh Nghệ An với nội dung: Tập thể cô giáo, thầy giáo và học trò Trường Cấp 2 xã Nam Liên, huyện Nam Đàn (Nghệ An) đã phấn đấu không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, tập thể giáo viên Nam Liên 4 năm liền được công nhận tổ Lao động xã hội chủ nghĩa, Trường Nam Liên có nhiều học trò giỏi được Bác Hồ khen. Đó cũng là món quà cuối cùng của Bác trước lúc đi xa, với dòng nhắn nhủ: “Bác mong các cô giáo, thầy giáo dạy thật tốt, các cháu học trò học thật tốt”.

Trải qua chiến tranh, sơ tán và nhiều lần di dời, bức chân dung quý giá từng bị thất lạc. Nhưng bằng trách nhiệm với thế hệ mai sau, Nhà giáo Ưu tú Hoàng Nguyên – nguyên Phó Hiệu trưởng nhà trường thời điểm được Bác tặng ảnh đã dành hàng chục năm tìm kiếm. Đến năm 2021, với sự hỗ trợ của Bảo tàng Hồ Chí Minh và Khu di tích Kim Liên, bức chân dung được tìm lại. Năm 2023, ảnh cùng bút tích của Người được phục dựng và trao lại cho nhà trường đúng dịp kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bà Nguyễn Thị Khánh Vân – Hiệu trưởng nhà trường xúc động chia sẻ, việc đón nhận lại bức chân dung cùng bút tích của Bác là món quà vô giá đối với tập thể cán bộ, giáo viên và học sinh. Không chỉ là niềm tự hào lớn lao, đây còn là động lực để các thế hệ thầy trò tiếp tục thực hiện lời dạy của Người, không ngừng phấn đấu trong giảng dạy và học tập.

Ở quê hương Kim Liên, những câu chuyện về Bác Hồ không chỉ nằm trong sách vở mà còn hiện hữu trong ký ức người dân, trong truyền thống quê hương và niềm tự hào của thế hệ trẻ. Chính điều đó đã nuôi dưỡng ý thức trách nhiệm, tinh thần hiếu học trong mỗi học sinh khi được mang danh “học sinh quê hương Bác Hồ”.

Trường Tiểu học Làng Sen thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh như thi kể chuyện về Bác, thi “Hướng dẫn viên trên quê hương Bác”, liên hoan tiếng hát Làng Sen… Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh hiểu thêm về quê hương, gia đình và sự nghiệp cách mạng của Người mà còn mở rộng kiến thức về các danh nhân lịch sử, di tích văn hóa và làng nghề truyền thống của Nam Đàn.

Theo bà Đoàn Thị Dung – Hiệu trưởng nhà trường, mục tiêu lớn nhất là nuôi dưỡng cho học sinh niềm tự hào về quê hương cách mạng, đồng thời ươm mầm những “hướng dẫn viên nhí” có thể tự tin giới thiệu quê Bác với du khách gần xa.

Từ những lớp học bình dị trên quê hương Kim Liên hôm nay, lời căn dặn năm xưa của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn được tiếp nối bằng những hành động thiết thực. Kết quả dạy học của các nhà trường không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục địa phương mà còn là minh chứng cho truyền thống hiếu học, lòng biết ơn và khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ trên quê hương Bác.

Hành trình “theo chân Bác”

Tháng Năm này, Trường Phổ thông DTNT THPT số 2 Nghệ An tổ chức chương trình Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp với chủ đề “Theo dấu chân Bác - Rạng danh tương lai”. Đây là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, lan tỏa tư tưởng, đạo đức và phong cách sống của Người đến học sinh.

Trong đêm ngoại khóa, học sinh cùng nhau tái hiện hình ảnh Bác Hồ qua những câu chuyện xúc động, bài hát ca ngợi Người và các hoạt động tìm hiểu lịch sử. Những câu chuyện giản dị về cuộc đời của Bác trở thành bài học sâu sắc, khơi dậy tinh thần vượt khó, ý chí vươn lên và khát vọng cống hiến trong học sinh.

Chương trình càng ý nghĩa hơn khi có sự tham gia của lưu học sinh Lào đang học tập tại trường. Dưới mái trường nội trú, hành trình “Theo dấu chân Bác” trở thành cầu nối gắn kết tuổi trẻ hai dân tộc Việt – Lào. Từ những định hướng nghề nghiệp đến kế hoạch học tập cho tương lai, tất cả đều chung một khát vọng: Học để cống hiến, học để làm rạng danh quê hương và góp phần gìn giữ tình hữu nghị đặc biệt Việt – Lào.

Bà Trương Thị Thanh Thủy – Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, học sinh của trường chủ yếu là con em đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, xa, biên giới. Với các em, học tập là con đường quan trọng để thay đổi tương lai. Ở môi trường nội trú, sống xa gia đình, học sinh phải tự lập trong sinh hoạt, học tập và rèn luyện. Vì vậy, bên cạnh việc dạy kiến thức, nhà trường đặc biệt chú trọng giáo dục kỹ năng sống, phẩm chất và định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Trong đó, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được triển khai thường xuyên thông qua nhiều hoạt động thiết thực.

Không chỉ dừng lại ở các hoạt động ngoại khóa, nhiều trường học trên địa bàn Nghệ An còn tổ chức các chuyến hành trình về nguồn đầy ý nghĩa. Trường Tiểu học Hưng Dũng 2 tổ chức cho học sinh lớp 5 tham quan, học tập tại Khu di tích Kim Liên – quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chương trình Giáo dục địa phương với chủ đề “Danh nhân văn hóa địa phương”.

Tại Làng Sen và Làng Hoàng Trù, các em được trực tiếp nghe thuyết minh, quan sát hiện vật và tìm hiểu về tuổi thơ của Bác. Trong không gian trang nghiêm của Nhà tưởng niệm, các em thành kính dâng hương, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.

Qua hình thức “học bằng trải nghiệm”, những bài học về lịch sử, lòng yêu nước và ý thức học tập trở nên gần gũi, sinh động hơn. Nhiều học sinh bày tỏ niềm xúc động và tự hào khi được đặt chân về quê Bác. Chuyến đi không chỉ giúp các em hiểu thêm về cuộc đời giản dị mà vĩ đại của Người mà còn mở ra những bài học lớn về lý tưởng sống, tinh thần vượt khó và trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Trường THCS Thượng Sơn (xã Đô Lương) cũng phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh tổ chức chương trình “Hành trình tri ân – Về với địa chỉ đỏ”. Điểm đến của đoàn là Ngã ba Đồng Lộc, Truông Bồn và Khu di tích Kim Liên – quê Bác. Khi về thăm quê Bác, mỗi học sinh càng thấm thía hơn cuộc đời thanh cao, giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ mái nhà tranh đơn sơ ở Làng Sen đến những kỷ vật mộc mạc còn lưu giữ, tất cả đều nhắc nhở các em về lối sống khiêm nhường, tiết kiệm và tinh thần cống hiến trọn đời cho dân tộc của Người.

Qua mỗi chuyến đi, mỗi câu chuyện kể, mỗi nén hương dâng lên Bác, học sinh được tiếp thêm động lực để học tập tốt hơn, sống trách nhiệm hơn và nuôi dưỡng những ước mơ đẹp cho tương lai. Chính những hành trình “theo chân Bác” hôm nay đang góp phần gieo những “hạt giống đỏ” vào tâm hồn thế hệ trẻ, để các em tiếp tục viết tiếp hành trình vẻ vang của dân tộc bằng tri thức, khát vọng và lòng yêu nước.

“Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã truyền cảm hứng, giúp học sinh có thêm động lực, ý thức tự lực để vượt khó, vươn lên trong học tập và cuộc sống”, bà Trương Thị Thanh Thủy – Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTNT THPT số 2 Nghệ An.