Tôi nắm lấy tay bố, lời trăng trối cuối cùng bố dành cho đứa con dâu, vẻn vẹn chỉ có vậy. Mẹ chồng tôi ngồi dưới chân giường, nắn bóp chân cho ông. Vụt đứng dậy, ôm lấy vai ông lắc liên hồi. Nhưng ông đã tắt thở. Gương mặt giãn ra, nhẹ nhàng, thanh thản.
Có lẽ ông cũng đã trút bỏ được gánh nặng cuộc đời, mang theo giấc mơ của mình lên thiên đường cùng ông bà tổ tiên. Tôi lặng lẽ liên hệ họ hàng nội ngoại bên bố, vừa báo tin, cũng là để dặn mọi người, dịch dã, phúng viếng qua lại không cần cầu kỳ. Tôi để mẹ ngồi với bố lâu hơn một chút.
Có lẽ bà chưa đón nhận được tin dữ này. Chồng tôi biệt tăm không thấy xuất hiện, có lẽ giờ này anh ta đang ngồi mải mê với ván game chơi dở. Tôi không điện thoại, chỉ bấm tin nhắn, một dòng vỏn vẹn “bố mất rồi, tranh thủ về”. Đơn giản tôi biết anh ta cũng chẳng nghe máy lúc này, đợi đến lúc cầm điện thoại rồi khắc biết.
Đám tang của bố, không đông đúc. Chỉ có những đồng nghiệp lâu năm, lặng lẽ đến chia buồn cùng gia đình. Hai đứa con thơ của tôi ngồi ủ rũ bên quan tài ông nội. Chúng nó hiểu được mất mát của sự ra đi. Nhớ những tháng ngày được ngồi trong lòng ông, đứa nhổ tóc sâu, đứa ríu ran kể chuyện.
Thỉnh thoảng khách vào cửa hàng mua thuốc, chúng lại phụ ông nội đọc đơn, lấy thuốc. Ông bày cho chúng từ nhỏ, có lẽ vậy mà tên thuốc trong tiệm chúng khá rành. Chỉ cần ông đọc tên thôi, chúng đã biết loại đó nằm ở góc nào. Cẩn thận cắt theo số lượng đơn của bác sĩ kê. Lúc nào bố chồng tôi cũng căn dặn bệnh nhân:
- Uống hết bệnh thì nghỉ nhé, thuốc Tây không tốt cho sức khỏe đâu.
Rồi ông tỉ mẩn chỉ cho họ về những cây thuốc Nam trong vườn nhà. Dặn họ tích cực trồng mấy loại cây như hương nhu, bồ đề, cây chó đẻ, hà thủ ô, diếp cá…có những thứ đó trong vườn nhà, sẽ rất cần thiết mỗi khi có bệnh. Tôi chẳng biết bao nhiêu khách tới mua thuốc, sẽ thực hiện được việc đó. Nhưng hằng ngày ông vẫn kiên nhẫn như thế, kiểu mưa dầm thấm lâu. Có lần đi làm về, tôi nói với bố:
- Bố tha thiết với cây thuốc Nam như vậy, tại sao không nghĩ cách làm một tiệm thuốc Nam. Con nghĩ chắc chắn sẽ có người duy trì được tiệm, học được phương pháp bốc thuốc của bố.
- Con nghĩ đó là ai chứ? – Bố hỏi tôi, câu hỏi mà đến giờ khi ông đã nằm xuống, tôi vẫn chưa thể trả lời được. Nhưng tôi biết, ông tin tưởng vào cô con dâu cả trong nhà, đó là tôi. Ông muốn tôi tự mình gầy dựng nên một tiệm thuốc Nam, mang thương hiệu của gia đình.
Chồng tôi trở về khi người ta đưa quan tài của bố ra đến đầu ngõ. Anh ta quỳ xuống bên xe tang, khóc không thành tiếng. Kêu gào thảm thiết như ai cắn xé. Mặc kệ, tôi không đả động tới, tôi chỉ kêu người nhà, lấy cho anh ta một chiếc khăn tang quấn đầu. Chiếc xe chầm chậm đi về phía nghĩa trang.
Lúc đó, là người phải đứng ra lo toan việc tang lễ cho bố trong gia đình, nên tôi cũng chẳng dám thể hiện sự yếu đuối của mình trước mặt mọi người. Bố mẹ tôi từ quê lên, cũng tất tả. Điều họ ngạc nhiên là suốt thời gian hành lễ, họ không thấy chàng rể quý hóa ở đâu, mãi cho tới khi xe tang chầm chậm ra nghĩa địa.
***
- Con không hạnh phúc, thời gian qua tại sao con không nói?
Bố mẹ tôi đã chất vấn tôi kịch liệt sau đám tang của bố chồng. Nhưng tôi chỉ im lặng, với mong muốn sẽ được ở lại gia đình chồng, chăm lo cho hai đứa con và thực hiện di nguyện cuối cùng của bố chồng. Bố mẹ tôi nhìn tôi với ánh mắt ái ngại, nhưng cũng không dám ngăn cản tôi. Lúc đó, sự rệu rã của chồng tôi chỉ khiến anh em họ hàng thêm bực dọc.
Bố tôi như muốn lao thẳng vào anh ta, để xỉ vả, chì chiết và chất vấn những hành động trong thời gian đằng đẵng mười hai năm anh ta dành cho tôi. Nhưng tôi thấy ông ghì nắm đấm xuống ghế da, tỏ vẻ bất lực. Tôi tiễn bố mẹ về quê trong sự tiếc nuối, quyến luyến của hai đứa con đối với ông bà. Sự thẹn thùng của mẹ chồng tôi trước ông bà thông gia. Bàn tay nhăn nheo của mẹ tôi vuốt lên mái tóc, nhẹ nhàng an ủi:
- Ráng lên con nhé!
***
Tôi bắt tay vào công cuộc gầy dựng một tiệm thuốc Nam khi bố chồng tôi mất được tròn một năm. Một năm vật lộn, học hỏi, tìm hiểu và thậm chí bắt xe về quê để tìm thuốc, tôi đã dần dần thích thú và quen với việc tiếp cận các thang thuốc. Tôi quên bẵng lời bố dặn về cây sung trước nhà. Tiệm thuốc Tây vẫn được duy trì, lúc này chồng tôi có vẻ hối lỗi, sau ngày bố mất, anh ta chủ động ở nhà.
Xin mẹ cho tiếp quản tiệm thuốc, học cách khám chữa bệnh cho người dân. Nhiều hôm mệt mỏi trở về nhà, tôi thấy anh ta lụi cụi trong tiệm, bày ra một đống sách vở, đọc và làm theo. Nhưng có lẽ cảm xúc từ lâu đã không còn mặn mà, tôi mang những thứ thuốc ra sân, lặng lẽ cắt, phơi sương. Chúng tôi như hai đường thẳng song song, chẳng thể có tiếng nói chung. Hôm đó đang trên đồi cao thì tôi bị trượt chân, ngã lăn xuống vực. Tôi hoảng hốt, miệng kêu gào cầu cứu.
Lần đầu tiên trong cuộc đời, tôi cảm thấy sợ hãi. Cũng may, một thanh niên người Dao đỏ đi qua, anh ta nghe tiếng kêu thất thanh thì vội tìm đường chạy xuống vực. Bận đó, tôi được cứu thoát. Anh Dao đỏ còn lấy một loại lá rừng đắp vết thương cho tôi. Chỉ ba ngày sau, vết thương bắt đầu lên da non, ngưa ngứa và bong vẩy. Tôi quá tò mò về loại lá đó, nên một tuần sau tôi lại mon men lên bản, mong cơ hội được gặp lại anh lần nữa, và tìm hiểu về loại lá rừng kia.
Nhưng anh Dao đỏ đã biến mất một cách kỳ lạ. Tôi chui trong bản đúng ba ngày, hỏi han các nhà bên cạnh, nhưng không ai biết về anh. Không lẽ tôi gặp ma. Đầu tôi mụ mị khi nghĩ về điều không tưởng đó. Lúc này, tôi chợt nghĩ về bố chồng, về những lời căn dặn của ông trước lúc ông đi xa. Vậy là tôi bắt xe khách về lại thành phố. Cây sung trước nhà vẫn xanh tốt. Tôi ngồi ngẫm nghĩ:
- Tại sao bố dặn tôi phải chăm sóc nó kỹ?
Rồi tôi đi một vòng xung quanh. Cây sung lâu năm, thân to bằng cả cái thùng đựng nước. Quả chín ăn ngọt lịm. Mẹ chồng tôi thường hái quả xanh, cắt mỏng, muối chua ăn đỡ ngán trong những dịp lễ Tết. Tôi nhìn kỹ vào thân nó, cũng chẳng có gì đặc biệt. Hay là… nó có gì dưới gốc. Nghĩ đến thế thôi, ngày hôm sau tôi dụ mẹ chồng và mọi người đi chơi, còn lại một mình ở nhà, tôi đã kêu thợ đào gốc cây sung lên.
Khi nó gần bật gốc, tôi trả tiền công rồi đuổi những ông thợ về. Một mình hì hụi, tôi moi dưới gốc sung. Ở đó, có một cái ô vuông vức, dưới cái ô là một quyển sách bọc bao bóng cẩn thận. Tôi rưng rưng mở nó ra xem. Cuốn sách đã cũ, màu vàng ố. Bên trong là những công thức chế biến thuốc Nam mà bố chồng tôi đã chép lại cẩn thận, nắn nót. Ông còn để hẳn một trang dặn dò, nhưng không hẳn là dành cho tôi. Bởi tôi biết, khi tôi về làm dâu, cuốn sách này bố đã chôn trước đó.
Và ông chưa thể tìm ra người có thể kế nhiệm mình, bào chế thuốc Nam chữa bệnh cho người dân. Ông luôn đau đáu một điều, thuốc Nam là để chữa cho người Việt, và ông muốn duy trì nó, không muốn lạm dụng thuốc Tây.
Bởi vì ông biết, lúc cần kíp nhất, thuốc Tây là nhất, nhưng để duy trì sức khỏe thì thuốc Nam vẫn là nguồn dược liệu quý giá mà trên mảnh vườn nhà, đều có thể trồng và làm được thuốc. Tôi ôm cuốn sách vào lòng, xúc động khóc dưới gốc cây sung.
Minh họa/CGT.
***
Tôi đã bắt đầu công cuộc xây dựng tiệm thuốc Nam hoàn chỉnh kể từ ngày đó. Cuốn sách bố để lại, tôi cất kỹ trong két sắt, những đêm miệt mài nghiên cứu cứ cuốn tôi vào. Ngày nhận những khách hàng đầu tiên tới bốc thuốc, mẹ chồng và chồng tôi ngơ ngác, nhìn tôi như từ trên trời rơi xuống. Bà hỏi dò:
- Liệu có ổn không con? Xưa nay mẹ không thấy con làm thuốc bao giờ?
Tôi cũng ngại ngùng:
- Dạ thì… con học theo bố, trước lúc bố mất có chỉ dạy cho con đôi điều, con cũng ghi nhớ được.
Tôi không hề đề cập đến cuốn sách bố chồng để lại. Vì tôi nghĩ bây giờ chưa phải là thời điểm mọi thứ công bố rõ ràng. Niềm tin của một người khi sắp rời xa trần thế, chắc chắn nó mãnh liệt và có những điều đáng lưu tâm. Tôi cũng tin vào những gì mà bố dặn dò trước khi mất.
***
- Em giỏi hơn những gì anh nghĩ, có thể chúng ta sẽ thành công với tiệm thuốc Nam. – Chồng tôi nắm lấy bàn tay sần sùi, đen đúa sau những tháng ngày vật lộn nơi núi rừng tìm thuốc của tôi. Tôi có một chút động lòng. Hình như anh ta có biết điều gì đó về cách bốc thuốc, khám chữa bệnh của tôi.
Nên mấy lần khi tôi khám, anh ta đều đứng ở bên cạnh, chỉ dạy vài chỗ, giống như anh ta đã từng trải qua. Tôi cũng bớt ánh nhìn hằn học với anh ta hơn. Chúng tôi âm thầm đi cùng nhau trên chặng đường gắn bó tiệm thuốc. Anh ta học về dược, biết nhiều về thuốc Tây, có bằng cấp và chủ trì tiệm thuốc Tây.
Tôi mạnh dạn mở rộng tiệm thuốc Nam. Chưa bao giờ tôi hết ý nghĩ về anh Dao đỏ hôm cứu tôi bên vực sâu. Có điều gì đó bí ẩn và lạ kỳ. Nhưng tôi cũng biết ơn anh, đã cứu tôi một mạng, và cho tôi một nguồn lá rừng quý. Tôi đã lên tận bản, tìm loại lá đó về, nghiên cứu trồng trong vườn thuốc nhà mình.
***
- Em đã nghiên cứu được bao nhiêu loại thuốc trong cuốn sách rồi?
Chồng tôi ngồi bên cạnh, nhẹ nhàng hỏi về cuốn sách. Tôi ngạc nhiên tột độ. Tại sao anh ta lại biết tôi đang cất giữ cuốn sách gia truyền đó. Rõ ràng trước lúc mất, tôi biết bố chồng đã không hề nói gì về cuốn sách. Thấy tôi có vẻ bối rối, anh ta cười hiền hậu:
- Em không biết đó thôi, cây sung trước nhà là anh và bố đã trồng nó, từ khi anh còn bé xíu. Có lẽ sau này, do anh sa đà quá, nên bố không thể tin tưởng giao trọng trách làm tiệm thuốc Nam cho anh. Bây giờ có em rồi, anh tin mọi thứ sẽ ổn. Trước lúc chôn nó dưới gốc sung, anh cũng đã từng được bố cho đọc qua vài lần.
Trong cái lành lạnh, tôi ngồi im nhìn cây sung xanh tốt trước nhà. Nó đang cho quả, sai trĩu trịt. Những lá non đâm chồi, một mùa Xuân êm đềm đang đi qua tiệm thuốc của chúng tôi.
