Trường vùng cao giữ vững sĩ số dịp Tết

Qua đó kịp thời hỗ trợ học sinh có nguy cơ nghỉ học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Giữ chân học sinh từ trước Tết

Trường Tiểu học Kim Đồng (xã Tu Mơ Rông, Quảng Ngãi) có 709 học sinh, công tác duy trì tỷ lệ chuyên cần luôn được nhà trường xác định là nhiệm vụ trọng tâm ngay từ đầu năm học, đặc biệt vào dịp giáp Tết Nguyên đán. Đây là thời điểm nhiều học sinh nghỉ học theo cha mẹ lên nương rẫy, ở nhà trông em hoặc tham gia lao động kiếm thêm thu nhập cho gia đình.

Theo bà Hồ Thị Thùy Vân - Hiệu trưởng nhà trường, để hạn chế tình trạng học sinh nghỉ học kéo dài, nhà trường chủ động phối hợp với chính quyền thôn, làng tổ chức tuyên truyền, vận động phụ huynh cho con em ra lớp. Giáo viên thường xuyên đến từng hộ gia đình nắm bắt hoàn cảnh, kịp thời động viên, chia sẻ khó khăn với phụ huynh và học sinh. Với những gia đình đặc biệt khó khăn, nhà trường trích kinh phí mua nhu yếu phẩm hỗ trợ, góp phần giúp các em yên tâm đến trường trong những ngày cận Tết.

“Với những lớp duy trì tốt tỷ lệ chuyên cần, nhà trường có hình thức khen thưởng để khuyến khích, động viên. Còn một số em nghỉ học, nhà trường giao cho giáo viên dạy bù kiến thức, giúp các em theo kịp chương trình”, bà Vân chia sẻ.

Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Lâm Hóa (xã Tuyên Lâm, Quảng Trị) có hơn 300 học sinh, trong đó hơn 60% là học sinh dân tộc người Mã Liềng. Nhà trường xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng giáo viên, nhất là giáo viên chủ nhiệm, nhằm theo dõi sát tình hình học tập, sinh hoạt và hoàn cảnh từng học sinh. Với các em có nguy cơ bỏ học, nhà trường chủ động trao đổi với phụ huynh, tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Theo ông Nguyễn Hữu Tâm – Hiệu trưởng nhà trường, thời điểm trước và sau Tết, tình trạng học sinh nghỉ học có xảy ra ở một số lớp. Một số học sinh phụ giúp gia đình lao động sản xuất, thậm chí đi làm thêm để tăng thu nhập. Nếu không kịp thời nắm bắt và vận động, nguy cơ các em nghỉ học kéo dài sau Tết rất lớn. Vì vậy, nhà trường tích cực triển khai nhiều giải pháp, từ quản lý sĩ số, tuyên truyền trong trường đến trực tiếp vận động tại gia đình.

Tại Trường Tiểu học Hướng Phùng (xã Hướng Phùng, Quảng Trị), nhà trường tổ chức các chương trình Xuân yêu thương để hỗ trợ học sinh khó khăn, tăng cường hoạt động giáo dục trải nghiệm để thu hút học sinh. Ông Nguyễn Hữu Quảng - Hiệu trưởng cho biết, cùng sự phối hợp tích cực của chính quyền, đoàn thể địa phương, sĩ số học sinh nhà trường được duy trì ổn định. Những năm gần đây, tình trạng học sinh nghỉ học dịp trước và sau Tết Nguyên đán ít xảy ra.

Ngăn học trò tảo hôn

Trước Tết Nguyên đán một tháng, Trường PT DTBT THCS Na Ngoi đã phối hợp Công an xã Na Ngoi (Nghệ An) tổ chức hội nghị tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật phòng chống tảo hôn, pháo nổ và gây rối trật tự lứa tuổi học sinh. Xã biên giới này từng là “điểm nóng” về tình trạng học sinh bỏ học tảo hôn của tỉnh Nghệ An. Cá biệt có năm học, sau dịp Tết Nguyên đán, hơn 20 học sinh nghỉ học, trong đó nhiều trường hợp đã âm thầm “bắt vợ”, “về chồng”. Tuy nhiên, tình trạng này trong 3 năm gần đây đã từng bước được cải thiện đáng kể.

Ông Nguyễn Công Danh – Hiệu trưởng nhà trường cho biết, năm học trước, trường có 7 em bỏ học, con số này đã là tín hiệu đáng mừng cho nhà trường và địa phương. “Học sinh lấy chồng, lấy vợ sớm có nguyên nhân liên quan đến tâm lý lứa tuổi, và còn xuất phát từ phong tục, tập quán bắt vợ của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây. Dịp Tết truyền thống, học sinh theo gia đình đi thăm thân, tham gia lễ hội ở xa. Tình trạng bắt vợ, theo về nhà chồng cũng thường xảy ra vào dịp này”, ông Nguyễn Công Danh chia sẻ.

Theo Hiệu trưởng Trường PT DTBT THCS Na Ngoi, học sinh bỏ học do tập tục tảo hôn và đặc tính di cư của người dân tộc thiểu số. Nhà trường đã có nhiều giải pháp tuyên truyền thường xuyên, bền bỉ trong nhiều năm học, đã dần tạo được sự chuyển biến trong nhận thức của học sinh, phụ huynh, bà con dân bản. Bên cạnh đó, tăng cường quản lý nề nếp học sinh bán trú, tổ chức các hoạt động phát triển kỹ năng, góp phần nâng cao hiểu biết, nhận thức, bồi dưỡng phẩm chất, đạo đức, lối sống… cho học sinh.

Thầy giáo Xồng Bá Chùa, Trung tâm GDNN-GDTX Kỳ Sơn (Nghệ An), vẫn nhớ năm học 2021-2022, sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán có tới 60 học sinh bỏ học, trong đó có tới 40 em lấy vợ, lấy chồng (lớn hơn sĩ số của 1 lớp học).

Là giáo viên người bản địa, dân tộc Mông, thầy Xồng Bá Chùa thấu hiểu và chia sẻ: “Học sinh của Trung tâm đều là người dân tộc thiểu số Thái, Mông, Khơ Mú, hầu hết thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo. Các em yếu về kiến thức, thiếu về kỹ năng, rụt rè trong giao tiếp cơ bản. Điều kiện gia đình khó khăn, cộng với những tập tục của đồng bào dân tộc thiểu số, khiến cho tình trạng học sinh bỏ học để lấy vợ lấy chồng hoặc đi làm sớm vẫn xảy ra”.

Trước thực tế đó, thầy sát sao hơn với học trò, đồng thời phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong quản lý, chăm sóc con em. Mỗi cái Tết, thầy lại cùng đồng nghiệp đến tận nhà vận động, tuyên truyền học sinh quay lại lớp. Với vai trò Bí thư đoàn thanh niên, thầy Xồng Bá Chùa đề xuất và được Trung tâm đồng ý tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, có chủ đề rõ ràng như: Giáo dục pháp luật, an toàn giao thông; phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết; hướng nghiệp; phòng chống bạo lực học đường...

Tổ chức ký cam kết không tảo hôn và xây dựng mô hình giáo dục ý thức chấp hành pháp luật và kỹ năng sống. Nhờ vậy, số học sinh bỏ học lấy vợ lấy chồng giảm dần qua từng năm học, từ 40 em cách đây 5 năm, giảm xuống chỉ còn 7 em năm học 2024-2025. Đến năm học này, lớp do thầy Xồng Bá Chùa chủ nhiệm không còn em nào bỏ học lấy vợ lấy chồng.

Duy trì sĩ số - nhiệm vụ xuyên suốt

Mới đây, Trường PT DTBT Tiểu học và THCS Lâm Hóa phối hợp Công an xã Tuyên Lâm (Quảng Trị) triển khai mô hình “Vững bước đến trường - Cùng học sinh vùng biên”. Theo đó, vào sáng thứ 2 hằng tuần, lực lượng Công an xã cùng các bí thư chi bộ, trưởng bản trực tiếp đến từng thôn, bản để nhắc nhở, vận động học sinh đến trường đúng giờ. Đối với những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, nhà ở xa trường, không có phương tiện đi lại, cán bộ, chiến sĩ Công an xã sẽ chở học sinh bằng xe máy để kịp giờ vào lớp.

Trường PT DTBT Tiểu học và THCS Lâm Hóa xác định, việc phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng biên phòng, công an nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền, duy trì sĩ số - yếu tố then chốt trong nâng cao chất lượng giáo dục.

Tương tự, Trường Tiểu học Kim Đồng (xã Tu Mơ Rông, Quảng Ngãi), nhiều mô hình giàu tính nhân văn cũng được triển khai nhằm “níu chân” học sinh. Chương trình “Bữa sáng yêu thương” và bữa ăn bán trú được duy trì cho hơn 40 học sinh có hoàn cảnh khó khăn, giúp các em được chăm lo đầy đủ hơn cả về dinh dưỡng lẫn tinh thần. Không chỉ lo cái ăn, nhà trường còn tổ chức đa dạng các hoạt động trải nghiệm như trò chơi có thưởng, sinh hoạt văn hóa – văn nghệ… tạo không khí vui tươi, gần gũi, giúp học sinh thêm háo hức mỗi ngày đến lớp.

Xã Phú Thiện (tỉnh Gia Lai) hiện có 20 đơn vị trường học với gần 68% học sinh dân tộc thiểu số. Dù nhiều khó khăn nhưng công tác duy trì sĩ số học sinh đạt chỉ tiêu đề ra, tỷ lệ học sinh bỏ học trên địa bàn chỉ ở mức 0,02%.

Theo bà Nguyễn Thị Thúy Mùi - Phó Chủ tịch UBND xã Phú Thiện, ngay từ đầu năm học, địa phương đã ban hành văn bản chỉ đạo các trường xây dựng kế hoạch cụ thể, phối hợp chặt chẽ với thôn, làng và các đoàn thể trong việc huy động học sinh đến lớp, theo dõi sát những trường hợp học sinh thường xuyên vắng học, có nguy cơ bỏ học để kịp thời vận động.

Đặc biệt, dịp Tết Nguyên đán, chính quyền xã và nhà trường đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giữ vững sĩ số học sinh. Đồng thời kêu gọi các nhà hảo tâm chung tay hỗ trợ, giúp học sinh khó khăn được đón Tết đầm ấm, trọn vẹn và không bị lỡ nhịp học tập.

Trong khi đó, Đồn Biên phòng Na Ngoi phối hợp với UBND xã Na Ngoi (Nghệ An) mới tổ chức lễ ra mắt mô hình “Gia đình, dòng họ, bản không tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống”. Hàng trăm gia đình có con em trong độ tuổi vị thành niên, là học sinh ở các bản Tằng Phăn, Thăm Hón, Buộc Mú, Xiềng Xí… tham gia ký cam kết không tổ chức, không tham gia tảo hôn; không kết hôn cận huyết thống; tạo điều kiện cho con em được học tập đầy đủ.

Ông Nguyễn Công Danh – Hiệu trưởng Trường PT DTBT THCS Na Ngoi thông tin thêm, Trường PT nội trú liên cấp Tiểu học và THCS trên địa bàn đang được xây dựng, dự kiến đi vào hoạt động từ năm học tới. Với việc học tập nội trú, học sinh được ở trong môi trường chăm sóc, giáo dục toàn diện, phụ huynh cũng yên tâm hơn. Hiệu trưởng nhà trường tin tưởng, với quan tâm đầu tư, chung tay vì sự nghiệp giáo dục của cả hệ thống chính trị, sĩ số học sinh vùng biên sẽ được giữ vững, chất lượng giáo dục toàn diện được phát huy hiệu quả.

Ông Nguyễn Trọng Hoàn - Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT Nghệ An cho biết, trước, trong và sau Tết Nguyên đán, sở GD&ĐT đề nghị các nhà trường tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục học sinh thực hiện nếp sống văn minh; chấp hành các quy định của pháp luật. Sở cũng yêu cầu các trường học cần sớm có các giải pháp ngăn chặn không để học sinh bỏ học sau Tết. Trong đó, cần rà soát các đối tượng học sinh có nguy cơ bỏ học, phân loại để có biện pháp phù hợp với từng học sinh; không được để cho học sinh phải bỏ học do hoàn cảnh khó khăn.