Trường nghề trong bối cảnh mới: Tuyển sinh gắn liền tuyển dụng

Ông Nguyễn Văn Hạng – Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ (Bắc Ninh): Cần có cơ chế thuận lợi

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư về tiêu chuẩn người dạy nghề, trong đó đề xuất thu hút chuyên gia, nghệ nhân, lao động tay nghề cao tham gia giảng dạy nghề, góp phần gắn đào tạo với thực tiễn. Đây là bước đi quan trọng nhằm chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo, trong bối cảnh đẩy mạnh phân luồng học sinh sau THCS và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tôi rất đồng tình với dự thảo này. Tuy nhiên cần có một quy chuẩn và hướng dẫn về năng lực sư phạm để các chuyên gia, nghệ nhân, lao động tay nghề cao có thể giảng dạy một/một nhóm kỹ năng, hoặc hoàn thiện một mô-đun đào tạo hay hướng dẫn bài tập lớn, đồ án, dự án, cuộc thi.

Nếu áp dụng cơ chế này sẽ tận dụng tối đa nguồn lực của chuyên gia, nghệ nhân trong dạy nghề, truyền nghề; tiết kiệm nguồn lực cho các trường nghề; sinh viên được cập nhật, tiếp cận công nghệ mới.

Các trường sẽ tháo gỡ được khó khăn về tuyển dụng giảng viên, đặc biệt các kỹ sư giàu kinh nghiệm thực tế trong doanh nghiệp; chủ động và linh hoạt hơn trong đào tạo; chất lượng đào tạo được nâng cao rõ rệt, bám sát thị trường lao động; giảm bớt đầu tư cho trang thiết bị thực hành vì gần như không có trường nào theo kịp được doanh nghiệp về thiết bị, máy móc.

Dù vậy, chúng ta phải xây dựng tiêu chuẩn chung để bảo đảm chất lượng, thống nhất về năng lực sư phạm của chuyên gia, nghệ nhân; có sự cam kết, đồng hành của doanh nghiệp, chuyên gia, nghệ nhân; minh bạch, công khai, hậu kiểm thật tốt để tránh tình trạng các trường lạm dụng, làm méo mó mục tiêu; phải có sự kiểm chứng, đánh giá để công nhận chuyên gia, nghệ nhân thực sự.

Ông Trần Phương – Hiệu trưởng Trường Trung cấp Việt Giao (TPHCM): Gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thị trường

Trường chúng tôi đã và đang triển khai mô hình tuyển sinh theo đơn đặt hàng và theo nhu cầu doanh nghiệp. Trước mỗi mùa tuyển sinh, nhà trường đều tiến hành khảo sát nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, nắm bắt xu hướng thị trường cũng như cách thức vận hành, mô hình kinh doanh và triết lý phục vụ mà doanh nghiệp đang theo đuổi.

Trên cơ sở đó, nhà trường cập nhật, điều chỉnh chương trình đào tạo, lồng ghép các kỹ năng nghề nghiệp gắn với văn hóa doanh nghiệp ngay từ trong quá trình giảng dạy. Cách làm này giúp người học không chỉ được trang bị kỹ năng chuyên môn, mà còn hiểu và thích nghi sớm với môi trường làm việc thực tế.

Khi ra trường, các em có thể hòa nhập nhanh, đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp, thay vì phải đào tạo lại. Doanh nghiệp cũng có thể “đặt hàng” nguồn nhân lực phù hợp với định hướng phát triển của mình, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng lao động.

Tuy nhiên, việc triển khai hiệu quả mô hình “tuyển sinh gắn với tuyển dụng” cũng đặt ra không ít thách thức. Trước hết việc bảo đảm chất lượng đào tạo, bởi nếu cam kết đầu ra việc làm mà năng lực người học không đáp ứng được yêu cầu thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của nhà trường.

Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ chế hợp tác bền vững, minh bạch với doanh nghiệp và duy trì sự cập nhật liên tục của chương trình đào tạo cũng là những yêu cầu không dễ.

Từ thực tiễn đó, tôi cho rằng cần hướng tới mô hình hợp tác sâu hơn giữa nhà trường và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu vào – thậm chí cùng nhà trường tuyển sinh, đào tạo theo đơn đặt hàng và cam kết tuyển dụng đầu ra. Đây là cách làm phù hợp với xu hướng phát triển của giáo dục nghề nghiệp hiện đại.

Có thể thấy, “tuyển sinh gắn với tuyển dụng” không chỉ là xu hướng mà là con đường tất yếu. Khi người học nhìn thấy rõ lộ trình nghề nghiệp ngay từ khi nhập học, họ sẽ yên tâm lựa chọn; khi doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực sẽ được nâng lên. Từ đó, giáo dục nghề nghiệp mới thực sự phát huy vai trò trong việc cung ứng nguồn lao động chất lượng cho nền kinh tế.

Ông Phạm Xuân Khánh - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội: Đẩy mạnh đào tạo theo đơn đặt hàng

Sự đồng hành của doanh nghiệp được xác định là nhân tố then chốt, quyết định chất lượng và sự phát triển bền vững của giáo dục nghề nghiệp. Nếu làm tốt mối quan hệ với doanh nghiệp, nhà trường sẽ có sức hút tuyển sinh mạnh mẽ hơn, bởi đây là bảo chứng cho chất lượng đào tạo và cơ hội việc làm.

Điều này mang lại lợi ích cho người học khi được rèn luyện trên máy móc hiện đại, được doanh nghiệp trả lương ngay từ lúc đi học (mô hình đào tạo 0 đồng) và bảo đảm có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp. Đội ngũ giáo viên cũng thông qua thực tế tại doanh nghiệp để nâng cao trình độ, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe theo quy định. Xã hội được cung ứng nguồn lao động tay nghề cao, bảo đảm an sinh và giảm thiểu rủi ro, lãng phí trong đầu tư công.

Nhà trường đang hợp tác với hơn 400 doanh nghiệp và các hiệp hội lớn. Từ đó, góp phần đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, sản xuất và chuyển giao công nghệ. Nhà trường thường xuyên tham gia các cuộc thi đổi mới sáng tạo, các hội chợ công nghệ để thương mại hóa sản phẩm, đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường, góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng đào tạo thực chất.

Điển hình như việc hợp tác với tập đoàn lớn, chi trả 24 tỷ đồng để đào tạo và tiếp nhận 100 sinh viên hay việc phối hợp với các tập đoàn công nghệ Mỹ để thành lập Trung tâm Đào tạo bán dẫn tại Hà Nội.

Với những ngành đặc thù và chi phí đầu tư lớn như hàng không hay bán dẫn, nếu không có doanh nghiệp đồng hành và nhà trường không mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình tự chủ, hợp tác đầu tư trực tiếp thì rất khó để bắt kịp tốc độ thay đổi của công nghệ.

Nhà trường phối hợp với một số doanh nghiệp lớn để triển khai mô hình đào tạo theo đơn đặt hàng. Hàng nghìn suất học bổng từ doanh nghiệp được chúng tôi trao cho học sinh khi tới tư vấn tuyển sinh tại các trường phổ thông để các em thấy rõ được lộ trình, cơ hội việc làm sau khi hoàn tất quá trình học nghề tại Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội.

Bà Trịnh Thị Thu Hà - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội: Khẳng định vai trò đồng hành từ doanh nghiệp

Sự hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp hiện nay không còn là một lựa chọn thêm thắt, mà đã trở thành một hệ sinh thái chiến lược quyết định chất lượng nguồn nhân lực. Mối quan hệ này tạo ra một vòng lặp giá trị khép kín, từ khi xây dựng chương trình học đến khi sinh viên tốt nghiệp và tham gia vào thị trường lao động.

Tầm quan trọng của sự hợp tác giữa nhà trường với nhà doanh nghiệp từ khâu đào tạo tới đầu ra cho người học đã được chứng minh qua thực tiễn. Trong xu thế chuyển đổi số, nhà trường luôn chuẩn bị lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu bằng cách đưa mô-đun liên quan năng lực số để sinh viên được tiếp cận.

Dự báo trong thời gian tới, các ngành nghề sẽ có sự dịch chuyển nên nhà trường phân tích, nghiên cứu thị trường lao động để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng những kỹ năng cần thiết, năng lực số cho sinh viên nhằm thích ứng tốt với môi trường lao động. Những năm qua, nhà trường luôn có mối quan hệ hợp tác với nhiều doanh nghiệp lớn để tạo đầu ra cho sinh viên các ngành.

Nhiều mô-đun đào tạo của trường được ứng dụng công nghệ AI để sinh viên có thể tự tin bước vào kỷ nguyên mới với sự phát triển của khoa học công nghệ. Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong suốt quá trình đào tạo nghề. Nhà trường hợp tác với doanh nghiệp từ nghiên cứu thị trường lao động, xu hướng phát triển của các ngành để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp.

Doanh nghiệp cũng hỗ trợ để gửi chuyên gia tham gia vào quá trình đào tạo, một số mô-đun sinh viên được đào tạo và thực tập tại doanh nghiệp. Sau khi sinh viên tốt nghiệp, doanh nghiệp tiếp nhận các em vào làm việc. Đặc biệt, nhà trường xác định sinh viên phải đáp ứng tốt yêu cầu công việc và đem lại giá trị cho doanh nghiệp. Nhờ đó, gần như 100% sinh viên của trường tốt nghiệp có việc làm đúng chuyên ngành.

Ông Vũ Hữu Ý – Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế và Công nghệ tỉnh Ninh Bình: Tháo gỡ khó khăn vì lợi ích người học

Thực hiện Quyết định số 152/QĐ-BGDĐT ngày 26/1/2026 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc sáp nhập Trường Cao đẳng Nghề Hà Nam, Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật và Du lịch Ninh Bình vào Trường Cao đẳng Kinh tế và Công nghệ Nam Định lấy tên mới là Trường Cao đẳng Kinh tế và Công nghệ tỉnh Ninh Bình.

Quá trình sắp xếp, sáp nhập nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác tuyển sinh như biến động về tổ chức, thay đổi thương hiệu, tâm lý người học chưa ổn định, sự cạnh tranh ngày càng lớn với giáo dục đại học và thị trường lao động.

Vì vậy, công tác tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp năm 2026 phải gắn với nhu cầu thị trường lao động; nâng cao chất lượng đầu vào, không chỉ chú trọng số lượng; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm mang tính lan tỏa sâu rộng; tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo; thích ứng ngay với mô hình tổ chức mới sau sáp nhập.

Về giải pháp, nhà trường sẽ xây dựng chiến lược tuyển sinh tổng thể, dài hạn phù hợp với bối cảnh mới; xác định ngành nghề trọng tâm, trọng điểm, mũi nhọn để tập trung tuyển sinh; chuyển từ tư duy “thông báo tuyển sinh” sang “truyền thông – marketing giáo dục”; sử dụng dữ liệu lớn để phân tích xu hướng và dự báo nhu cầu tuyển sinh.

Ngoài ra, nhà trường thiết lập cơ chế hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp; thực hiện đào tạo theo đặt hàng của doanh nghiệp và cam kết đầu ra việc làm cho người học. Công khai thông tin về tỷ lệ có việc làm và thu nhập sau tốt nghiệp. Mời doanh nghiệp tham gia tư vấn tuyển sinh và định hướng nghề nghiệp.

Chúng tôi đề nghị các cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ giáo dục nghề nghiệp. Tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất và công nghệ. Đẩy mạnh truyền thông về giáo dục nghề nghiệp trên phạm vi quốc gia và có cơ chế đặt hàng đào tạo theo nhu cầu xã hội. Chính quyền địa phương cần giao chỉ tiêu phân luồng cụ thể; tăng cường kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Ông Phạm Vũ Quốc Bình – Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT): Tăng tính gắn kết để nâng cao hiệu quả

Thống kê cho thấy, hiện có trên 85% cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã thiết lập và duy trì quan hệ hợp tác với hơn 7.200 doanh nghiệp ở nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo đến đánh giá kết quả học tập và tiếp nhận người học sau tốt nghiệp.

Việc gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyển sinh. Khi thông tin về nhu cầu, nhân lực, vị trí việc làm và cơ hội nghề nghiệp được truyền tải trực tiếp đến người học, qua đó tăng tính hấp dẫn và định hướng rõ ràng cho việc lựa chọn ngành nghề đào tạo.

Nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã chủ động triển khai các mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp như, đào tạo theo đơn đặt hàng, đào tạo theo địa chỉ sử dụng, phối hợp tuyển sinh, đào tạo, tuyển dụng bước đầu hình thành chuỗi liên kết chặt chẽ giữa đào tạo và sử dụng lao động

Số lượng học sinh, sinh viên được tham gia thực tập tại doanh nghiệp đạt trên 310.000 lượt, góp phần quan trọng trong việc nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc thực tế. Qua đó, nhiều người học đã được doanh nghiệp tuyển dụng ngay sau khi tốt nghiệp, rút ngắn thời gian chuyển tiếp từ đào tạo sang việc làm.

Tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp tiếp tục được duy trì ở mức cao, đạt trên 85%, qua đó khẳng định hiệu quả của mình, đào tạo gắn với nhu cầu của thị trường lao động, góp phần nâng cao uy tín, vị thế của hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần gia tăng năng lực chủ động kết nối với doanh nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo.