Sáng 4/9, Trường Đại học Mỏ - Địa chất tổ chức diễn đàn “Vai trò của Trường Đại học Mỏ - Địa chất trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”.
Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 60 năm thành lập Trường Đại học Mỏ - Địa chất (1966 - 2026), với sự tham dự của đại diện Bộ GD&ĐT, Bộ Khoa học và Công nghệ, các chuyên gia, nhà khoa học, lãnh đạo nhà trường, hiệp hội và doanh nghiệp.
Đổi mới đào tạo, gắn với thực tiễn
Phát biểu khai mạc, PGS.TS Trần Xuân Trường, Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất cho biết, trong 60 năm xây dựng và phát triển, nhà trường luôn kiên định sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực khoa học - kỹ thuật phục vụ các lĩnh vực nền tảng như địa chất, khoáng sản, khai thác mỏ, dầu khí, trắc địa - bản đồ, tài nguyên, môi trường, năng lượng và nhiều ngành kỹ thuật, công nghệ quan trọng.
Nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư, nhà quản lý, nhà khoa học trưởng thành từ nhà trường, có những đóng góp quan trọng trong xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.
PGS.TS Trần Xuân Trường, Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất phát biểu tại diễn đàn.
Bước vào kỷ nguyên mới, phát huy truyền thống 60 năm, Trường Đại học Mỏ - Địa chất xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng đào tạo theo hướng hiện đại, hội nhập và gắn với thực tiễn; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ; tăng cường hợp tác với các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp trong và ngoài nước.
“Diễn đàn hôm nay là cơ hội để Nhà trường cùng các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, chuyên gia và các nhà khoa học trao đổi về yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực chất lượng cao; đánh giá kết quả đạt được, nhận diện tiềm năng và xác định định hướng phát triển trong thời gian tới”, PGS.TS Trần Xuân Trường nhấn mạnh.
Chia sẻ về định hướng phát triển, PGS.TS Nguyễn Đức Khoát, Trưởng phòng Đào tạo đại học, cho biết sau 6 thập kỷ, Trường Đại học Mỏ - Địa chất từng bước khẳng định vị thế trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, nhất là các lĩnh vực tài nguyên, địa chất, khai khoáng, năng lượng và công trình ngầm.
Trong bối cảnh các nghị quyết của Trung ương đặt ra yêu cầu đột phá về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục đại học, nhà trường đứng trước yêu cầu vừa làm chủ các công nghệ chiến lược như bán dẫn, AI, năng lượng, vừa đáp ứng nhu cầu về khoáng sản chiến lược, vật liệu mới.
Quang cảnh Hội thảo.
Theo PGS.TS Nguyễn Đức Khoát, trường cần chuyển mạnh vai trò từ cơ sở đào tạo truyền thống thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và khởi nghiệp; đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn về nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, tích hợp AI, bán dẫn, năng lượng tái tạo vào các chương trình đào tạo và thu hút chuyên gia chất lượng cao.
“Nhà trường xác định chuyển dịch từ đào tạo truyền thống sang việc dẫn dắt và làm chủ trung tâm chuỗi giá trị nguyên liệu chiến lược, năng lượng và công nghệ lõi”, PGS.TS Nguyễn Đức Khoát nói.
PGS.TS Nguyễn Đức Khoát chia sẻ tham luận tại diễn đàn.
Định hướng đến năm 2030, Trường Đại học Mỏ - Địa chất hướng tới mô hình đại học nghiên cứu liên ngành, hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo tại Hà Nội, Quảng Ninh và Vũng Tàu. Trong đó, Hub Quảng Ninh tập trung vào mỏ thông minh, công nghệ chế biến sâu khoáng sản, quản trị an toàn và môi trường khai thác, tăng cường kết nối giữa nghiên cứu, đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp.
Con người là yếu tố quyết định
Theo PGS.TS Phùng Mạnh Đắc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ Mỏ Việt Nam, công nghiệp khoáng sản Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển từ phương thức phát triển truyền thống sang mô hình hiện đại, thông minh, xanh, an toàn, hiệu quả và hội nhập quốc tế.
Trong quá trình đó, yếu tố quyết định không chỉ là tài nguyên, vốn đầu tư hay thiết bị công nghệ mà trước hết là con người.
Nguồn nhân lực chất lượng cao là khâu then chốt để ngành mỏ làm chủ khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, bảo đảm an toàn và phát triển bền vững.
Với nền tảng 60 năm đào tạo, hệ thống ngành nghề đồng bộ, đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm cùng mạng lưới hợp tác với doanh nghiệp và đối tác, Trường Đại học Mỏ - Địa chất được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò trong đào tạo, đào tạo lại, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
“Muốn phát triển ngành công nghiệp khoáng sản Việt Nam theo hướng thông minh, xanh, an toàn, hiệu quả và bền vững, phải bắt đầu từ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao”, PGS.TS Phùng Mạnh Đắc khẳng định.
Ở lĩnh vực dầu khí, TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng, an ninh năng lượng không chỉ là bảo đảm nguồn nhiên liệu và điện năng mà còn gắn với năng lực làm chủ công nghệ, dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực.
Dầu khí vẫn giữ vai trò nền tảng, song nguồn nhân lực cần được mở rộng năng lực sang những lĩnh vực mới như điện gió ngoài khơi, công nghệ thu giữ, tái sử dụng và lưu trữ CO₂ (CCUS), hydrogen, địa nhiệt và công nghệ số.
Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, lợi thế của Trường Đại học Mỏ - Địa chất không chỉ nằm ở từng ngành đào tạo mà còn ở khả năng kết nối khoa học Trái đất, dầu khí, công trình, trắc địa với AI, dữ liệu và tự động hóa. Đây là cơ sở để nhà trường chuyển từ đào tạo theo ngành sang kiến tạo năng lực phát triển, kết hợp đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Một trong những hướng được đề cập tại diễn đàn là đào tạo nhân lực phục vụ kinh tế tầm thấp và công nghệ UAV.
GS.TS Võ Chí Mỹ, Phó Chủ tịch Hội Trắc địa - Bản đồ - Viễn thám Việt Nam, cho biết cùng với sự phát triển của đô thị, nông nghiệp, lâm nghiệp, năng lượng và môi trường, nhu cầu khai thác không gian tầm thấp ngày càng tăng. UAV đang trở thành công cụ quan trọng phục vụ sản xuất, quản lý và dịch vụ.
Trường Đại học Mỏ - Địa chất đã có nền tảng nghiên cứu UAV từ năm 2012, với nhiều ứng dụng trong trắc địa, giám sát môi trường mỏ, xây dựng mô hình 3D đô thị, đo vẽ địa hình, quản lý đô thị thông minh và nông nghiệp chính xác.
Chuyên môn sâu gắn với năng lực số
Tại phiên thảo luận, các đại biểu tập trung làm rõ yêu cầu đổi mới đào tạo trong bối cảnh khoa học - công nghệ phát triển nhanh. TS. Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT), nhấn mạnh chuyên môn sâu vẫn là nền tảng, song kỹ sư trong tương lai cần được trang bị thêm năng lực số, AI, khả năng làm việc liên ngành, ngoại ngữ và thích ứng với thay đổi của thị trường lao động.
TS. Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) chia sẻ tại diễn đàn.
Đây là cơ sở để nhà trường mở rộng từ nghiên cứu ứng dụng sang đào tạo nguồn nhân lực làm chủ công nghệ UAV, gắn các ngành Cơ điện, Công nghệ thông tin và Trắc địa - Bản đồ, đồng thời tăng cường liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.
Đào tạo cần gắn chặt hơn với nghiên cứu khoa học, dữ liệu và các bài toán thực tế từ doanh nghiệp, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường, phòng thí nghiệm và thực tiễn sản xuất.
Tiếp thu các ý kiến tại diễn đàn, PGS.TS Trần Xuân Trường cho biết nhà trường sẽ tiếp tục điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng người học vừa có chuyên môn sâu, vừa được trang bị năng lực số, AI, ngoại ngữ, phương pháp làm việc, khả năng thích ứng và học tập suốt đời.
Các lĩnh vực như đất hiếm, khoáng sản chiến lược, địa không gian, công trình ngầm và AI được xác định là những hướng cần tập trung trong thời gian tới.
Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại chương trình.
Các tham luận tại diễn đàn thống nhất rằng, trong kỷ nguyên mới, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phải gắn chặt với khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Những lĩnh vực thế mạnh truyền thống của Trường Đại học Mỏ - Địa chất tiếp tục là nền tảng, đồng thời mở ra không gian phát triển mới khi kết hợp với AI, dữ liệu lớn, bản sao số, tự động hóa, công nghệ năng lượng và công nghệ lòng đất.
Trên nền tảng 60 năm xây dựng và phát triển, Trường Đại học Mỏ - Địa chất hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và từng bước khẳng định vai trò là trung tâm tri thức, góp phần giải quyết những bài toán phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
