Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với TP.HCM khi Thành phố triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ I sau khi hoàn thành sắp xếp tổ chức bộ máy; đồng thời thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.
Trong bối cảnh phát triển dựa trên kinh tế tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, việc xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc, lấy con người phát triển toàn diện làm trung tâm trở thành yêu cầu cấp thiết.
Phát biểu đề dẫn tại hội nghị, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM, Bà Đinh Thị Thanh Thủy nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ giá trị con người Thành phố phù hợp với bối cảnh phát triển mới. Theo đó, hội nghị tập trung đánh giá cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn và tính chuẩn mực khoa học của dự thảo Khung hệ giá trị; đồng thời làm rõ sự gắn kết, kế thừa với 8 giá trị chuẩn mực con người Việt Nam.
Bên cạnh đó, hội nghị cần tập trung làm sâu sắc những nét đặc trưng, bản sắc và khí chất của con người vùng đất Nam Bộ - TP.HCM, thể hiện qua sự bao dung, cởi mở, hào sảng, nghĩa tình, kết hợp với phẩm chất năng động, sáng tạo, dám nghĩ, biết làm vì lợi ích chung.
Khung hệ giá trị được xây dựng từ thực tiễn đời sống đô thị
Theo dự thảo lần thứ 3 báo cáo thuyết minh và Khung hệ giá trị con người TP.HCM trong thời đại mới, việc xây dựng hệ giá trị xuất phát từ yêu cầu phát triển bền vững, trong đó nguồn lực con người được xác định là yếu tố quyết định hàng đầu.
Dự thảo được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu các nền tảng lý luận, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và tiếp thu ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học. Đồng thời, quá trình xây dựng còn tham khảo kinh nghiệm quản trị công dân đô thị tại Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số địa phương trong nước.
Đáng chú ý, dự thảo lần thứ 3 đã tiếp thu ý kiến đóng góp của các tầng lớp nhân dân, bổ sung kết quả khảo sát dư luận xã hội với 99.604 người tham gia. Kết quả cho thấy có 86% người dân và cán bộ đánh giá việc xây dựng Khung hệ giá trị là rất cần thiết; 12 giá trị được đề xuất đều đạt tỷ lệ đồng thuận cao, từ 78,4% đến 81,4%.
Khảo sát cũng ghi nhận những phẩm chất được người dân đánh giá tích cực, trong đó 71,5% đánh giá cao tính nghĩa tình, hào sảng và 67,8% đánh giá cao tính năng động, nhạy bén.
Tuy nhiên, thực tiễn đời sống đô thị cũng đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm. Có 65% người được khảo sát trăn trở về việc chấp hành quy định pháp luật, nếp sống đô thị chưa tốt; 64,9% phản ánh tình trạng ứng xử thiếu chuẩn mực trên không gian mạng; 43,4% chỉ ra sự thiếu tinh thần trách nhiệm trong công vụ. Bên cạnh đó, 80,1% nhìn nhận áp lực mưu sinh và 59,3% chịu tác động tiêu cực từ mạng xã hội.
Những số liệu này cho thấy việc xây dựng hệ giá trị không chỉ nhằm tôn vinh những phẩm chất tốt đẹp mà còn hướng đến nhận diện, điều chỉnh các biểu hiện lệch chuẩn trong đời sống xã hội, góp phần hình thành môi trường văn hóa đô thị lành mạnh.
12 giá trị cốt lõi, hình thành 4 trục chuẩn mực
Trên cơ sở tổng hợp các kết quả nghiên cứu, dự thảo xác định 25 giá trị thành tố căn bản của con người TP.HCM qua các thời kỳ, được chia thành ba nhóm: nhóm giá trị truyền thống và chuẩn mực đạo đức; nhóm đặc trưng và sức mạnh nội sinh; nhóm giá trị hiện đại, hội nhập và phát triển.
Trong đó, nhóm giá trị truyền thống và chuẩn mực đạo đức gồm các phẩm chất yêu nước, đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương.
Nhóm đặc trưng và sức mạnh nội sinh thể hiện khí chất của con người Nam Bộ và TP.HCM với những giá trị kiên cường, bất khuất, hào hùng, bao dung, cởi mở, hiếu học, cầu tiến.
Nhóm giá trị hiện đại, hội nhập và phát triển nhấn mạnh tính năng động, sáng tạo, dám nghĩ, biết làm, khát vọng, tiên phong, cống hiến, tự cường, hội nhập, văn minh và hiện đại.
Từ 25 giá trị thành tố, dự thảo cô đọng thành 4 trục với 12 giá trị cốt lõi, bảo đảm tính thống nhất với 8 giá trị chuẩn mực con người Việt Nam, đồng thời thể hiện bản sắc riêng của đô thị phương Nam.
Cụ thể, trục thứ nhất là Yêu nước - Đoàn kết - Nghĩa tình; trục thứ hai là Trung thực - Trách nhiệm - Kỷ cương; trục thứ ba là Năng động - Sáng tạo - Văn minh; trục thứ tư là Tự cường - Tiên phong - Hội nhập.
Các giá trị được lựa chọn theo tiêu chí rõ ràng, dễ nhớ, dễ truyền thông, dễ đo lường và dễ thực hành. Bốn trục có mối quan hệ thống nhất, kế thừa và bổ trợ lẫn nhau, trong đó các giá trị truyền thống là nền tảng, giá trị đạo đức là chuẩn mực, năng động và sáng tạo là động lực, còn tự cường, tiên phong, hội nhập là phương thức và tầm nhìn phát triển.
Đưa hệ giá trị vào đời sống, giáo dục và sáng tạo nghệ thuật
Một điểm mới đáng chú ý của dự thảo lần thứ 3 là bổ sung hoàn toàn Mục V về phương hướng triển khai và tổ chức thực hiện, trong đó xác định nhiệm vụ cụ thể cho các địa phương, cơ quan, đơn vị và tổ chức liên quan.
Toàn cảnh hội nghị
Dự thảo cũng làm rõ hơn nội hàm các giá trị và hành vi chuẩn mực, đặc biệt trên không gian số. Đối với giá trị trung thực và văn minh, người dân được định hướng không phát tán, tiếp tay cho tin giả, lừa đảo trực tuyến; không hùa theo đám đông để công kích, miệt thị người khác. Đối với giá trị sáng tạo và dám nghĩ, biết làm, dự thảo nhấn mạnh tinh thần chủ động tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, vận dụng sáng tạo các cơ chế thí điểm nhưng phải tuân thủ pháp luật và kiểm soát rủi ro.
Tại hội nghị, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo Thành ủy Đinh Thị Thanh Thủy cũng nhấn mạnh vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học trong việc đưa hệ giá trị vào nghiên cứu, giáo dục, đào tạo và giảng dạy tại các trường đại học, cao đẳng; đồng thời góp phần bồi dưỡng phẩm chất đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức, viên chức Thành phố.
Đặc biệt, đội ngũ văn nghệ sĩ được đặt ra yêu cầu phát huy sứ mệnh và trách nhiệm trong sáng tạo các tác phẩm văn học, nghệ thuật. Thông qua những hình tượng nghệ thuật giàu cảm xúc, các tiêu chí giá trị cần được chuyển hóa thành những thông điệp gần gũi, có sức lan tỏa sâu rộng trong đời sống, gắn với việc bồi đắp chiều sâu Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.
Việc xây dựng Khung hệ giá trị con người TP.HCM trong thời đại mới được kỳ vọng không dừng lại ở những khẩu hiệu định hướng mà trở thành chuẩn mực ứng xử, hành động trong từng cơ quan, đơn vị và cộng đồng dân cư. Qua đó, góp phần phát huy sức mạnh nội sinh, xây dựng con người Thành phố phát triển toàn diện, có bản lĩnh, trách nhiệm, khát vọng và năng lực thích ứng, đóng góp tích cực cho sự phát triển của TP.HCM, đất nước và hội nhập quốc tế.
PV
