Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Phiên họp lần thứ hai Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật diễn ra ngày 26/8. Ảnh: H.T
Đề xuất bãi bỏ toàn bộ 5.926 văn bản quy phạm pháp luật
Chính phủ vừa gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội Báo cáo số 652/BC-CP ngày 30/8 về tình hình triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL).
Báo cáo cho biết, tính đến ngày 30/6/2026, các cơ quan ở Trung ương và địa phương đã xác định, tổng hợp 45.793 VBQPPL còn hiệu lực hoặc chưa có hiệu lực thuộc đối tượng, phạm vi tổng rà soát.
Trong số này, đối với các văn bản quy phạm pháp luật không thuộc chế độ mật, các cơ quan đã rà soát, xác định và đề xuất phương án xử lý đối với 13.077 văn bản. Các phương án bao gồm sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần, bãi bỏ toàn bộ, tạm ngưng hiệu lực toàn bộ hoặc ban hành mới.
Theo đó, các cơ quan Trung ương đề xuất phương án xử lý đối với 2.363 văn bản; chính quyền địa phương cấp tỉnh đề xuất xử lý 7.939 văn bản và chính quyền địa phương cấp xã đề xuất xử lý 2.775 văn bản.
Phần lớn các cơ quan Trung ương và địa phương xác định lộ trình xử lý văn bản trong giai đoạn 2026-2027. Một số văn bản được xác định lộ trình xử lý đến năm 2030 hoặc chưa xác định cụ thể thời hạn.
Đối với các văn bản thuộc thẩm quyền của Quốc hội, các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 136 bộ luật, luật và 12 nghị quyết của Quốc hội. Trong năm 2026, dự kiến xử lý 78 bộ luật, luật và 6 nghị quyết; năm 2027 xử lý 27 bộ luật, luật và 3 nghị quyết; giai đoạn 2028-2030 xử lý 31 bộ luật, luật. Ba nghị quyết của Quốc hội chưa xác định cụ thể thời gian xử lý.
Đối với các văn bản quy phạm pháp luật do Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành, các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 575 văn bản. Trong đó, 355 văn bản dự kiến được xử lý trong năm 2026, 194 văn bản trong năm 2027 và 24 văn bản trong giai đoạn 2028-2030; một số văn bản có lộ trình sau năm 2030.
Báo cáo của Chính phủ đánh giá, công tác tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL đã có nhiều cách làm mới, kế thừa kinh nghiệm từ các đợt rà soát chuyên đề trước đây, đồng thời huy động sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu các cơ quan, tổ chức, địa phương.
Một điểm mới trong quá trình thực hiện là việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong rà soát, tổng hợp, phân tích dữ liệu.
Kết quả sơ bộ cho thấy, các cơ quan cơ bản đã xác định được đối tượng, phạm vi thuộc trách nhiệm tổng rà soát; nhận diện các vướng mắc, bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo, quy định chưa phù hợp và đề xuất phương án, hình thức, lộ trình xử lý.
Tuy nhiên, kết quả rà soát cũng cho thấy những yêu cầu lớn đặt ra đối với việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật. Theo kết quả sơ bộ, các cơ quan đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần hoặc ban hành mới đối với 7.300 văn bản quy phạm pháp luật, chiếm 15,9%; đề xuất bãi bỏ toàn bộ 5.926 văn bản, chiếm 12,9%.
Ngoài ra, 7.687 VBQPPL của chính quyền cấp huyện trước khi sắp xếp sẽ tự động hết hiệu lực theo quy định, đến hết ngày 28/2/2027. Theo đó, nếu được xử lý theo lộ trình, 13.613 văn bản sẽ được loại bỏ khỏi hệ thống.
Tập trung xử lý các "điểm nghẽn" của pháp luật
Chính phủ xác định kết quả rà soát hiện nay là bước đầu. Thời gian tới, các cơ quan Trung ương và địa phương tiếp tục cập nhật các chủ trương, đường lối mới của Đảng, các nghị quyết, kết luận mới được ban hành để hoàn thiện kết quả rà soát, bảo đảm việc thể chế hóa đầy đủ, kịp thời.
Đối với 49 VBQPPL đã có trong định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI nhưng chưa được tổng hợp trong kết quả rà soát, Chính phủ đề nghị các Bộ, ngành khẩn trương thực hiện, cập nhật đầy đủ vào kết quả tổng rà soát.
Các cơ quan phải rà soát, chỉnh lý và hoàn thiện kết quả sơ bộ trên cơ sở ý kiến chỉ đạo, thẩm định, góp ý của các cơ quan có liên quan; khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra; bảo đảm thông tin, số liệu chính xác, đầy đủ và thống nhất trên hệ thống dữ liệu dùng chung.
Kết quả tổng rà soát chính thức phải xác định đúng và thực chất những vấn đề vướng mắc, bất cập, điểm nghẽn cần tháo gỡ; phân biệt rõ những khó khăn xuất phát từ quy định pháp luật với những vấn đề do tổ chức thi hành, hướng dẫn, năng lực thực thi hoặc cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.
Quá trình đề xuất phương án, lộ trình xử lý phải đặt trong tổng thể định hướng xây dựng, hoàn thiện pháp luật, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, yêu cầu hoàn thiện tổ chức hệ thống chính trị và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, cần tập trung xử lý những vấn đề trọng tâm, nhất là các quy định có phạm vi tác động lớn, liên ngành, trực tiếp cản trở đầu tư, sản xuất, kinh doanh, huy động nguồn lực hoặc làm tăng chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp.
Đối với những văn bản đã xác định rõ nội dung vướng mắc, bất cập, các cơ quan được yêu cầu chủ động tham mưu xử lý hoặc xử lý theo thẩm quyền, không chờ đến khi hoàn tất kết quả tổng rà soát chính thức.
Chính phủ yêu cầu các cơ quan khẩn trương bãi bỏ 5.926 văn bản và một phần 69 văn bản đã được xác định không còn áp dụng; hướng dẫn áp dụng ngay đối với 80 văn bản; tạm ngưng hiệu lực 16 văn bản (toàn bộ hoặc một phần) để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Nhà nước và người dân; ưu tiên đưa các văn bản cần sửa đổi vào chương trình xây dựng pháp luật năm 2026 và nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.
Đồng thời, yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ và chất lượng rà soát. Quá trình này phải tham vấn thực chất ý kiến của đối tượng chịu tác động trực tiếp là người dân và doanh nghiệp.
Chính phủ kiến nghị Quốc hội và các cơ quan liên quan phối hợp chặt chẽ để sử dụng kết quả rà soát này làm cơ sở định hướng lập pháp, ưu tiên xử lý những vấn đề có tính hệ thống nhằm tạo động lực mới cho phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới.
Diệu Anh
