 |
| Tình hình tại Trung Đông đã khiến người nông dân Anh lo ngại giá phân bón tăng cao. (Nguồn: Shutter Stock) |
Căng thẳng tại khu vực Trung Đông đang làm dấy lên lo ngại trong giới nông dân trồng trọt tại Anh về nguy cơ chi phí phân bón tăng mạnh, có thể gây áp lực lớn đối với hoạt động sản xuất nông nghiệp trong thời gian tới.
Theo các chuyên gia trong ngành nông nghiệp, tình hình Trung Đông đã ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz – một tuyến đường quan trọng đối với thương mại phân bón toàn cầu. Sự gián đoạn này đã khiến giá nhiều loại nguyên liệu và phân bón tăng đáng kể trên thị trường quốc tế.
Ông Nick Shorter, Giám đốc điều hành công ty quản lý trang trại Velcourt cảnh báo nông dân có thể phải đối mặt với một “cuộc khủng hoảng tiền mặt” trong mùa Hè năm nay khi chi phí đầu vào tăng cao.
Theo ông Shorter, nhiều nông dân đã bảo đảm nguồn phân bón cho vụ Xuân hiện tại, nên tác động chưa thể hiện ngay lập tức trong giá nông sản. Tuy nhiên, khi bắt đầu đặt mua phân bón cho vụ mùa năm tới từ thời điểm này, họ có thể phải chấp nhận mức giá cao hơn đáng kể.
Trung Đông là một trong những khu vực sản xuất phân bón lớn của thế giới. Theo số liệu của các tổ chức nghiên cứu thị trường, khoảng 35% lượng urê xuất khẩu toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Ngoài ra, khoảng 45% lượng lưu huỳnh xuất khẩu toàn cầu, nguyên liệu quan trọng trong sản xuất phân bón phốt phát, cũng đi qua tuyến hàng hải này.
Kéo theo đó, giá urê tại khu vực Trung Đông đã tăng từ khoảng 485 USD/tấn trước khi khủng hoảng bùng phát lên khoảng 650 USD/tấn. Trong khi đó, giá amoniac nhập khẩu vào châu Âu cũng đã lên mức cao nhất trong vòng ba năm.
Các chuyên gia cho rằng, mức tăng này tuy chưa nghiêm trọng, song vẫn tạo thêm áp lực đối với nông dân, vốn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn khác.
Trong hai năm qua, nhiều nông dân trồng ngũ cốc tại Anh đã chịu thiệt hại do thời tiết bất lợi, khiến sản lượng giảm, trong khi giá lúa mì trên thị trường quốc tế đang ở mức thấp nhất trong 5 năm. Điều này khiến lợi nhuận của ngành nông nghiệp trồng trọt bị thu hẹp đáng kể.
Phân bón hiện là chi phí đầu vào lớn nhất trong sản xuất cây trồng, chiếm khoảng 25% tổng chi phí, tiếp theo là nhiên liệu với khoảng 10%.
Một số nông dân cho biết, nếu giá phân bón tiếp tục tăng, họ sẽ phải chờ đến vụ mùa năm sau mới có thể điều chỉnh giá bán nông sản để bù đắp chi phí. Điều này đồng nghĩa với việc người tiêu dùng có thể bắt đầu thấy giá thực phẩm tăng trong thời gian tới.
Trong khi đó, giá dầu và xăng tăng vọt đang trở thành vấn đề nóng đối với Chính phủ Pháp.
Ngày 9/3, Tổng thống Emmanuel Macron trực tiếp nhấn mạnh rằng, sử dụng dự trữ dầu mỏ chiến lược của Pháp là một trong những giải pháp có thể được tính đến để giảm áp lực lên nguồn cung và từ đó hạn chế tăng giá tại các trạm xăng.
Pháp hiện có 15-17 triệu tấn dầu thô, tương đương 120 ngày tự chủ về năng lượng, một con số cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.
Kể từ khi xảy ra căng thẳng tại Trung Đông, nhiều cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại các nước Vùng Vịnh và eo biển Hormuz đã bị gián đoạn. Trong bối cảnh đó, Pháp đang nghiên cứu triển khai các giải pháp sau:
Một là, “đóng băng” giá xăng tại các trạm xăng. Mặc dù về nguyên tắc, giá xăng được xác định theo cơ chế cạnh tranh, Chính phủ có thể ban hành nghị định để hạn chế tăng hoặc giảm giá quá mức. Theo Điều L410-2 Bộ luật Thương mại, trong trường hợp khủng hoảng, thảm họa công cộng hoặc thị trường bất thường, Nhà nước có thể ấn định giá bán tối đa trong thời gian tối đa 6 tháng.
Trước đó, vào tháng 8/1990 - giai đoạn đầu chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất, Pháp đã áp dụng biện pháp này, và lần gần đây nhất là năm 2020 áp dụng đối với giá khẩu trang và gel rửa tay.
Hiện Paris chưa có kế hoạch áp dụng, nhưng Liên minh nước Pháp bất khuất (LFI) đề xuất luật để tự động đóng băng giá trong tối đa 3 tháng khi có xung đột vũ trang, hư hại cơ sở năng lượng hoặc gián đoạn đường hàng hải chiến lược.
Hai là, giảm giá trực tiếp tại trạm. Chính phủ Pháp đã áp dụng giảm giá trực tiếp tại trạm xăng từ tháng 4-12/2022, với mức giảm từ 10-30 xu/lít, tổng chi phí 7,5 tỷ Euro.
Tuy nhiên, các khoản giảm giá này phần lớn có lợi cho những hộ gia đình giàu hơn, do họ sử dụng nhiều xăng hơn. Theo Insee, 25% người giàu nhất được hưởng 64-115 Euro, trong khi 25% người nghèo nhất chỉ 29-48 Euro. Bộ trưởng Thương mại Serge Papin cảnh báo: “Các đề xuất kiểu này chỉ làm giảm chi phí trực tiếp cho người tiêu dùng, nhưng sẽ vẫn phải trả bằng tiền thuế.”
Ba là, giảm thuế năng lượng. Đảng cựu hữu Tập hợp quốc gia (RN) đề xuất giảm thuế nội địa trên sản phẩm năng lượng (TICPE) và giảm VAT xuống 5,5%, hai loại thuế chiếm khoảng 55% giá xăng.
Việc này sẽ giảm trực tiếp giá xăng, nhưng theo Bộ trưởng Năng lượng Maud Bregeon, chi phí lên tới 20 tỷ Euro, là gánh nặng khổng lồ cho ngân sách. Chính phủ Pháp hiện vẫn chưa tính tới phương án này.
Bốn là, kiểm soát thị trường. Thủ tướng Sébastien Lecornu đã công bố kế hoạch kiểm tra 500 trạm xăng trong ba ngày (9-11/3) để ngăn “tăng giá quá mức”. Đợt kiểm tra này tương đương với nửa năm kiểm tra bình thường. Ngoài ra, các nhà phân phối xăng được triệu tập đến Bercy để trao đổi trực tiếp.
Hiện tại, chỉ 2% trạm xăng thiếu hàng, tỷ lệ này được Bộ Tài chính Pháp đánh giá là bình thường. Chính phủ thừa nhận lo ngại về tác động lên chi tiêu hộ gia đình, nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Về phần mình, Tập đoàn Mitsubishi Chemical Group cho biết đã cắt giảm sản lượng ethylene tại Nhật Bản do căng thẳng tại Trung Đông cản trở khả năng thu mua nguyên liệu thô naphtha.
Mitsubishi Chemical bắt đầu cắt giảm sản lượng từ cuối tuần trước tại một khu phức hợp công nghiệp ở tỉnh Ibaraki. Cơ sở này có công suất hàng năm là 485.000 tấn, chiếm khoảng 8% tổng công suất ethylene của Nhật Bản.
Trong tổng số naphtha sử dụng ở Nhật Bản, 40% sản xuất trong nước và 60% nhập khẩu. Trung Đông chiếm khoảng 70% lượng nhập khẩu, nghĩa là Nhật Bản phụ thuộc vào khu vực này khoảng 40% lượng sản phẩm phụ từ quá trình lọc dầu mà nước này sử dụng.
Nhật Bản hiện có lượng dầu thô dự trữ đủ dùng trong khoảng 250 ngày và có thể thu được thêm naphtha bằng cách tinh chế. Tuy nhiên, nguồn sản xuất này có thể chỉ đủ dùng trong khoảng 20 ngày.
Trong bối cảnh nguồn cung ứng trong nước và nhập khẩu có khả năng không ổn định, Mitsubishi Chemical đã quyết định giảm công suất.
Trong khi đó, một “ông lớn” khác là Idemitsu Kosan cũng đã thông báo cho các đối tác kinh doanh rằng, các nhà máy sản xuất ethylene tại các tỉnh Yamaguchi và Chiba có thể bị tạm ngừng hoạt động nếu việc đóng cửa trên thực tế eo biển Hormuz kéo dài. Hai địa điểm này chiếm khoảng 16% tổng công suất sản xuất ethylene của Nhật Bản.
