Đòi mới trả
Câu chuyện chi trả tiền dạy tăng giờ cho giáo viên tiếng Anh tại một số trường trên địa bàn huyện Nậm Pồ cũ (tỉnh Điện Biên) đang cho thấy một nghịch lý: cùng một chế độ, cùng một năm học, cùng một địa bàn, nhưng có nơi thanh toán bằng nguồn kinh phí của đơn vị, còn có nơi chỉ đến khi giáo viên kiến nghị thì quyền lợi mới được giải quyết.
Đơn cử như trường hợp tại Trường PTDTBT THCS Tân Phong (xã Si Pa Phìn). Theo đó, sau khi có đơn kiến nghị của giáo viên, cuối tháng 3/2026, ông Nguyễn Văn Dúp, nguyên Hiệu trưởng nhà trường (nay là Hiệu trưởng Trường liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn) “bàn bạc với kế toán” rồi... bỏ ra gần 100 triệu đồng tiền cá nhân để chi trả tiền dạy tăng giờ năm học 2024–2025 cho một giáo viên.
Điều khiến dư luận băn khoăn không chỉ là khoản tiền gần 100 triệu đồng được chi trả bằng tiền túi của cá nhân, mà là thời điểm chế độ này được giải quyết. Bởi lẽ, phải sau khi giáo viên có đơn kiến nghị, quyền lợi của nhà giáo mới được giải quyết.
Nói cách khác, nếu không có phản ánh, thì khoản tiền ấy sẽ được giải quyết vào thời điểm nào, hay vẫn tiếp tục bị treo?
Theo bảng tổng hợp kê khai tăng giờ cấp THCS năm học 2024–2025, học kỳ I cô L.T.T (giáo viên tiếng Anh của Trường PTDTBT THCS Tân Phong) có 198 tiết đề nghị thanh toán, được duyệt 100 tiết; học kỳ II có 187 tiết đề nghị thanh toán, tiếp tục được duyệt 100 tiết. Tổng cộng, cô T. có 385 tiết được kê khai, nhưng số tiết được duyệt thanh toán là 200 tiết trong cả năm học.
Qua trao đổi, cô L.T.T chấp nhận phương án thanh toán 200 tiết theo quy định hiện hành, không có ý kiến gì thêm. Cá nhân nhà giáo này cũng không đòi hỏi vượt quá phần được duyệt, chấp nhận cách giải quyết trong điều kiện thực tế. Khi hồ sơ đã có, số tiết được duyệt đã rõ, giáo viên cũng đồng thuận với mức thanh toán, nhưng chế độ vẫn không được giải quyết cho đến khi có đơn kiến nghị thì sự việc không còn là chuyện chậm chi trả đơn thuần.
Cùng một chế độ, cùng một chính sách trên cùng một địa bàn nhưng tại huyện Nậm Pồ cũ của tỉnh Điện Biên, mỗi trường chi trả một kiểu.
Mỗi cây mỗi hoa
Đặt trường hợp của Trường PTDTBT THCS Tân Phong bên cạnh một số trường khác trên cùng địa bàn, sự chênh lệch trong cách thực hiện chính sách hiện ra khá rõ.
Tại Trường PTDTBT THCS Nậm Chua, ông Chu Văn Quảng cho biết, nhà trường đã thanh toán tiền dạy tăng giờ cho 2 giáo viên tiếng Anh trong hoàn cảnh tương tự từ tháng 12/2025. Hồ sơ thể hiện cô Lò Phương Ngân có 262 tiết đề nghị thanh toán ở học kỳ I, được duyệt 100 tiết; học kỳ II có 187 tiết đề nghị, được duyệt 100 tiết. Cô Lò Thị Thảo có 119 tiết đề nghị ở học kỳ I, được duyệt 100 tiết; học kỳ II có 170 tiết đề nghị, tiếp tục được duyệt 100 tiết. Như vậy, mỗi giáo viên đều được thanh toán ở mức 200 tiết cho cả năm học theo quy định.
Tại Trường PTDTBT THCS Nà Hỳ, việc chi trả cũng đã được thực hiện. Cô Bùi Thị Huyền Trang có 180 tiết đề nghị thanh toán ở học kỳ I, được duyệt 100 tiết; học kỳ II có 170 tiết đề nghị, được duyệt 100 tiết. Một trường hợp khác là cô Bùi Thị Phượng, riêng học kỳ II có 119 tiết đề nghị thanh toán, được duyệt 100 tiết. Theo ghi nhận tại thời điểm ngày 28/4/2026, trường này cũng đã giải quyết chế độ cho giáo viên từ tháng 12/2025.
Cùng là giáo viên tiếng Anh, cùng dạy vượt giờ trong năm học 2024–2025, cùng có tên trong bảng tổng hợp của cơ quan chuyên môn, nhưng thời điểm chi trả lại khác nhau. Trường PTDTBT THCS Nậm Chua đã thanh toán từ tháng 12/2025. Trường PTDTBT THCS Nà Hỳ cũng đã giải quyết. Riêng Trường PTDTBT THCS Tân Phong, chế độ chỉ được xử lý vào tháng 3/2026, sau khi có phản ánh.
Phải tăng giờ hàng trăm tiết dạy do thiếu giáo viên, nhưng "phải đòi" thì giáo viên mới được thanh toán gần 100 triệu đồng tiền tăng giờ/năm học (Ảnh: Một tiết học của cô trò Trường PTDTBT THCS Nà Hỳ, xã Nà Hỳ, tỉnh Điện Biên).
Đừng để 'có công dạy, mất công đòi'
Ở câu chuyện này, điều đáng nói là quy định pháp luật không hề thiếu. Theo Thông tư liên tịch số 07/2013/TTLT-BGDĐT-BNV-BTC, tiền lương dạy thêm giờ của nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập được tính theo công thức cụ thể. Trong đó, tiền lương 1 giờ dạy thêm bằng 150% tiền lương 1 giờ dạy. Văn bản cũng nêu rõ việc lập dự toán, thanh toán và quyết toán kinh phí phải thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước; các cơ sở giáo dục công lập căn cứ điều kiện cụ thể để thanh toán hoặc tạm ứng theo tháng hoặc theo học kỳ.
Như vậy, đây là khoản chi có căn cứ pháp lý, có công thức tính, có nguồn kinh phí và có lộ trình thanh toán. Nó không phải khoản hỗ trợ, càng không phải khoản chỉ được xem xét sau khi giáo viên có đơn kiến nghị.
Điều khiến dư luận đặt dấu hỏi không phải là một cá nhân có thiện chí đến đâu mà là vì sao một chế độ thuộc trách nhiệm ngân sách lại không được giải quyết bằng ngân sách ngay từ đầu.
Nếu các nhà giáo không làm đơn, rất khó nói khoản tiền ấy sẽ được thanh toán vào thời điểm nào. Nếu không có phản ánh, cũng rất khó hình dung việc giải quyết có được đặt ra khẩn trương hay không. Khi quyền lợi của giáo viên chỉ chuyển động sau đơn thư, điều đó cho thấy trách nhiệm công vụ ở đâu đó đã không được thực hiện đầy đủ.
