Trong gian nhà nhỏ chỉ vỏn vẹn 10m2 được lấp đầy bởi kẽm, giấy và những hộp màu vẽ đủ loại, nghệ nhân Vương Giai Huân lặng lẽ “thổi hồn” vào những chú lân mini tinh xảo, tái hiện sống động ký ức tuổi thơ qua từng nét cọ.
Gói cả hội rằm vào góc xưởng
Trong căn nhà tại Quận 11 (cũ) thuộc TPHCM, âm thanh rộn ràng của trống lân dường như hiện hữu quanh năm qua đôi bàn tay tài hoa của nghệ nhân Vương Giai Huân (sinh năm 1985) - con trai một võ sư người Tiều có tiếng ở Chợ Lớn. Từng là một lao động phổ thông, cuộc đời anh Huân rẽ hướng bất ngờ vào năm 2021, khi dịch Covid-19 bùng phát.
Những biến cố gia đình cùng trách nhiệm chăm sóc con nhỏ khiến anh tạm gác công việc cũ, trở về với gian bếp và góc nhà. Chính trong những ngày tháng lặng lẽ ấy, niềm đam mê từ thuở nhỏ - khi theo chân cha tham gia các đoàn lân sư rồng - bất ngờ trỗi dậy mạnh mẽ.
Khi nhìn thấy những đầu lân mini tinh xảo trên mạng xã hội với mức giá cao, anh tự hỏi vì sao mình không thử sức, khi đã có nền tảng từ việc trang trí lân cỡ lớn. Khởi đầu chưa bao giờ dễ dàng, nhất là khi phải thu nhỏ một biểu tượng văn hóa uy nghi xuống kích thước chỉ bằng lòng bàn tay.
Anh miệt mài mày mò, thử nghiệm từ những nguyên liệu sẵn có, biến sợi kẽm, mảnh giấy thành hình hài linh vật. Những sản phẩm đầu tiên chưa đạt yêu cầu, anh lại tháo ra làm lại, kiên trì đến khi đạt độ tinh xảo mong muốn. Đặc biệt, việc phục dựng những mẫu lân đã thất truyền cũng là “bài toán khó”, đòi hỏi sự nghiên cứu tỉ mỉ để tái hiện chính xác.
Dần dần, “tiếng lành đồn xa”, những chú lân mang dấu ấn Vương Giai Huân được cộng đồng mạng chú ý và tìm mua.
Theo anh Huân, vào các dịp cao điểm như Tết Nguyên tiêu hay Tết Trung thu, đơn hàng tăng mạnh, buộc anh phải làm việc hết công suất. “Tôi còn nhận trưng bày tại các hội chợ, triển lãm và cung cấp lân cho các cửa hàng vào dịp Tết… Hiện tại, công việc làm lân mini thủ công tại nhà là nguồn thu nhập chính”, anh cho biết.
Nghệ nhân Vương Giai Huân trong gian nhà nhỏ chỉ vỏn vẹn 10m2, vừa là 'xưởng chế tác', vừa là nơi sinh hoạt của cả gia đình. Ảnh: NVCC.
Đưa nghề truyền thống vươn tầm thế giới
Sản phẩm lân mini của nghệ nhân Vương Giai Huân được công chúng trong và ngoài nước đón nhận tích cực - không chỉ bởi vẻ ngoài nhỏ nhắn, tinh xảo, mà còn vì mang đậm “linh hồn” và nét đẹp của văn hóa truyền thống Việt Nam. Vượt ra khỏi khuôn khổ của một sản phẩm thương mại, những chú lân tí hon này đang góp phần quan trọng trong việc bảo tồn hình ảnh lân cổ vốn dần mai một.
Qua bàn tay của những người trẻ tâm huyết như anh Huân, di sản không còn là những giá trị xa xôi trong bảo tàng hay di tích, mà trở nên sống động, gần gũi và bền bỉ hơn trong đời sống đương đại.
Nhận thấy sức hút và giá trị văn hóa của sản phẩm, anh Huân không dừng lại ở việc sản xuất, kinh doanh đơn thuần, mà còn ấp ủ đưa nghề thủ công này đến gần hơn với cộng đồng. Trước đây, anh từng hợp tác với các doanh nghiệp để tổ chức workshop - sự kiện trải nghiệm thực tế. Tuy nhiên, do chi phí tham gia còn cao, anh quyết định chuyển hướng, xây dựng mô hình riêng phù hợp hơn với người Việt.
Chia sẻ về bước ngoặt này, anh Huân cho biết: “Giá của các công ty đưa ra thường khá cao so với thu nhập của người Việt, nên hiện tại tôi xây dựng mô hình workshop của riêng mình. Tôi muốn mức giá bình dân hơn, để bất kỳ ai yêu thích lân, đam mê văn hóa lân sư rồng truyền thống đều có thể tham gia trải nghiệm”.
Dù hiểu rằng việc tự vận hành đồng nghĩa phải lo liệu từ A đến Z - công việc bận rộn và áp lực hơn - nhưng anh vẫn cảm thấy hào hứng khi được chủ động trong định hướng phát triển, phong cách tổ chức và thể hiện cá tính sáng tạo, mang đến trải nghiệm gần gũi với người tham gia.
Với mức phí dao động từ 200.000 đồng cho khách Việt và 450.000 đồng đối với khách quốc tế, mỗi người tham gia workshop có thể tự tay hoàn thiện và mang về hai chú lân mini xinh xắn. Không ít lần, anh Huân còn tặng thêm những chú lân nhí chỉ khoảng 4cm như một món quà bất ngờ.
Theo anh, chi phí chủ yếu nằm ở phần cốt lân, còn khâu vẽ và trang trí được dành để người tham gia tự do sáng tạo, hoàn thiện sản phẩm theo ý thích. Nhờ tính thẩm mỹ cao, những chú lân này có thể ứng dụng linh hoạt trong đời sống - từ trang trí bàn làm việc đến treo trên cây mai ngày Tết.
Từng chi tiết nhỏ nhất đều được anh Huân chăm chút tỉ mỉ để khơi gợi thật chân xác những hình ảnh lân cổ dần bị mai một. Ảnh: NVCC.
Anh Vương Giai Huân (ngoài cùng, bên phải) và gia đình người Nhật Bản chụp ảnh lưu niệm tại workshop làm lân mini. Ảnh: NVCC.
Đến nay, nghệ nhân Vương Giai Huân đã tổ chức thành công hàng chục buổi trải nghiệm làm lân mini thủ công. Đáng chú ý, mô hình này không chỉ thu hút người dân trong nước, mà còn trở thành điểm đến thú vị đối với du khách quốc tế.
Anh chia sẻ: “Có rất nhiều khách từ Nhật Bản, Đức, Mỹ, Đài Loan (Trung Quốc)… tham gia workshop, thậm chí có người còn đưa cả gia đình đi cùng. Họ rất bất ngờ và thích thú, liên tục trầm trồ trước độ tinh xảo của những chú lân mini”.
Dù còn gặp những rào cản nhất định về ngôn ngữ, nhưng thông qua các workshop, anh Huân không chỉ truyền đạt kỹ thuật chế tác, mà còn khéo léo giới thiệu nét đẹp văn hóa truyền thống Việt Nam. Chính sự giao thoa ấy đã giúp du khách thêm hiểu, thêm yêu và trân trọng giá trị của nghề thủ công mỹ nghệ dân tộc.
Trong bối cảnh kỷ nguyên số phát triển mạnh mẽ, nhiều ngành nghề thủ công truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Thế nhưng, vẫn có những người như nghệ nhân Vương Giai Huân kiên trì gìn giữ và theo đuổi nghề bằng tất cả đam mê và sự trân trọng. “Nếu các bạn có tình yêu với văn hóa truyền thống, hãy cố gắng gìn giữ và kiên trì theo đuổi, bởi đó chính là ký ức, là linh hồn của một giai đoạn lịch sử”, anh Huân chia sẻ.
“Nhiều mẫu lân, có khi tôi phải làm đến vài ngày mới hoàn thiện vì quá cầu kỳ, nhiều chi tiết. Mỗi công đoạn đều phải cẩn thận từng chút một để mô phỏng cho đúng chuẩn. Bù lại, tôi may mắn được khách hàng yêu thích nên hầu như làm ra sản phẩm nào là bán hết sản phẩm đó. Nghề nào cũng có cái vất vả và niềm vui riêng. Tôi chỉ mong mình có đủ sức khỏe và điều kiện để duy trì đam mê này - như vậy đã là hạnh phúc rồi”, anh Huân chia sẻ.
