Thanh Hóa: Nghịch lý thừa, thiếu giáo viên

Áp lực thừa - thiếu

Tình trạng thiếu giáo viên tại nhiều trường học đang khiến áp lực dồn lên cả giáo viên và nhà trường. Không chỉ dạy tăng giờ, kiêm nhiệm nhiều môn, nhiều trường còn phải dồn lớp, khiến sĩ số có nơi vượt quá 50 học sinh/lớp.

Áp lực kéo dài đang tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục toàn diện. Tại Trường Mầm non Bát Mọt (xã Bát Mọt), với 1 điểm chính và 6 điểm lẻ, quy mô 189 trẻ, nhà trường hiện thiếu khoảng 4 giáo viên. Do đặc thù nhiều điểm lẻ, việc bố trí nhân sự gặp không ít khó khăn.

Theo cô Hà Thị Bào - Hiệu trưởng nhà trường, đầu năm học trường thiếu gần 6 giáo viên; đến đầu tháng 1/2026 được bổ sung 2 giáo viên hợp đồng theo diện 111, song còn thiếu 3,8 giáo viên. “Nhà trường phải ưu tiên nhóm trẻ nhỏ bố trí 2 giáo viên, trong khi một số lớp lớn chỉ có 1 giáo viên đứng lớp. Với bậc mầm non, đây là áp lực rất lớn”, cô Bào chia sẻ.

Thiếu giáo viên cũng dẫn đến nghịch lý lãng phí cơ sở vật chất. Tại Trường Tiểu học Nam Động (xã Thiên Phủ), phòng Tin học được đầu tư 350 triệu đồng, dự kiến hoàn thành cuối năm 2025, nhưng nguy cơ phải “đắp chiếu” do không có giáo viên giảng dạy.

Theo thầy Nguyễn Văn Dương - Hiệu trưởng nhà trường, học kỳ I năm học này, môn Tin học chưa thể triển khai do không đủ điều kiện về giáo viên. “Nếu không có giáo viên Tin học, học sinh không có điểm tổng kết, không đủ điều kiện lên lớp”, thầy Dương lo lắng.

Tại Trường Tiểu học Quảng Phú (phường Quảng Phú), dù đã hợp đồng thêm 7 giáo viên, nhà trường vẫn trong tình trạng thiếu. Hiệu trưởng Hoàng Thị Hương cho biết, ban giám hiệu phải tính toán từng tiết dạy, xoay vòng giáo viên, tăng tiết để tránh trống giờ. Giáo viên đảm nhận khối lượng công việc vượt định mức, áp lực kéo dài khó tránh khỏi ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

Theo tìm hiểu, tình trạng thiếu giáo viên đang diễn ra ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, đặc biệt tại các phường trung tâm như Hạc Thành (thiếu 387 giáo viên) và Quảng Phú (thiếu 135 giáo viên theo định mức quy định). Trong khi đó, một số địa phương lại rơi vào tình trạng thừa giáo viên. Tại xã Thường Xuân, 5 trường mầm non đều thừa giáo viên, có trường thừa tới hơn 13 người.

Cô Nguyễn Thị Thanh - Hiệu trưởng Trường Mầm non Ngọc Phụng, cho biết, với 362 học sinh, 14 nhóm lớp, nhà trường đang bố trí 9 nhóm lớp có 3 giáo viên/lớp, thậm chí có 2 nhóm nhà trẻ tới 7 giáo viên. Nguyên nhân được xác định do năm học 2025 – 2026 trường xây dựng, học sinh phải học tạm tại trụ sở UBND xã cũ, điều kiện hạn chế khiến nhiều phụ huynh chuyển con sang trường khác hoặc chưa cho trẻ ra lớp; một số học sinh theo bố mẹ học tập tại khu vực gần khu công nghiệp.

Trường Mầm non Vạn Xuân thừa giáo viên dẫn đến việc có tới 3 giáo viên đứng một nhóm lớp.

Xoay xở tìm giải pháp

Đáng chú ý, trước thực trạng thiếu giáo viên, nhiều trường học buộc phải tìm nguồn giáo viên hợp đồng để tránh tình trạng trống lớp và tiết. Tuy nhiên, việc hỗ trợ kinh phí cho đội ngũ giáo viên hợp đồng vẫn là dấu hỏi lớn. Các trường không biết xoay xở đâu ra kinh phí để chi trả cho đối tượng này.

Theo bà Phạm Thị Như - Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường Hạc Thành, trên địa bàn phường đang thiếu 387 giáo viên theo quy định của Bộ GD&ĐT. Trước mắt, phường sẽ điều tiết quy mô lớp học nhằm sử dụng hiệu quả số biên chế được giao cho các trường công lập; đồng thời phát huy thế mạnh của hệ thống trường ngoài công lập do địa bàn có nhiều cơ sở giáo dục tư thục. Bên cạnh đó, phường dự kiến thực hiện biệt phái giáo viên giữa các trường để giảm áp lực thiếu hụt cục bộ.

Cũng theo bà Như, kinh phí hỗ trợ giáo viên hợp đồng là bài toán nan giải. Phòng Văn hóa - Xã hội đang nghiên cứu đề xuất, tuy nhiên chưa có quy định, hướng dẫn cụ thể để áp dụng cơ chế hỗ trợ cho đối tượng này, việc xem xét bố trí kinh phí gặp nhiều khó khăn.

Trong khi đó, tại phường Quảng Phú, để giải quyết bài toán thiếu giáo viên, chính quyền địa phương đã chủ động cho phép các nhà trường căn cứ tình hình thực tế để hợp đồng giáo viên, nhằm tránh trống tiết, trống lớp hoặc dồn lớp vượt quá sĩ số quy định.

Thống kê, đầu năm học 2025 – 2026, phường Quảng Phú có tới 87 giáo viên thuộc diện các trường tự hợp đồng. Sau khi được phân bổ thêm 45 giáo viên theo diện 111, số giáo viên hợp đồng tại các trường trên địa bàn đã giảm còn 47 người.

Phó Chủ tịch UBND phường Quảng Phú Nguyễn Thị Oanh cho biết: “Hầu hết trường trên địa bàn phường thiếu giáo viên, thậm chí có trường thiếu một nửa giáo viên. Chúng tôi mong muốn tỉnh bố trí thêm hợp đồng 111 để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên cho các trường”.

Theo ông Nguyễn Văn Dĩnh - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa, trong bối cảnh thiếu giáo viên, việc các trường chủ động tìm nguồn hợp đồng lao động làm giáo viên hoặc động viên giáo viên dạy tăng giờ, tăng tiết là cần thiết, giảm bớt khó khăn cho ngành.

Tuy nhiên, để đảm bảo việc sử dụng ngân sách Nhà nước đúng mục đích, thẩm quyền và tránh các cách hiểu khác nhau trong quá trình tổ chức thực hiện, UBND các xã phường căn cứ quy định tại Thông tư 21/2025/TT-BGDĐT ngày 23/9/2025 của Bộ GD&ĐT quy định chế độ trả tiền lương dạy thêm giờ đối với nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập và căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, có văn bản trao đổi, xin ý kiến hướng dẫn của sở Tài chính về việc cân đối, bố trí nguồn kinh phí chi trả cho giáo viên hợp đồng từ nguồn ngân sách sự nghiệp giáo dục được giao, làm cơ sở triển khai thống nhất, đúng quy định.

_________________________________________

Bài 2: Vì sao chưa lấp đầy khoảng trống?