Chiều ngày 15/10, tại Chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026, với chủ đề "Phát huy vai trò thanh niên Việt Nam trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm", Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trả lời câu hỏi về những giải pháp trọng tâm nhằm giảm thất nghiệp trong thanh niên, từ dự báo nhu cầu nhân lực, kết nối cung - cầu lao động đến hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo thêm việc làm mới.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc gia về Thanh niên Việt Nam Nguyễn Tiến Hải phát biểu tại Chương trình - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải, Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số tăng tốc, toàn diện và sâu rộng. Trong đó, trí tuệ nhân tạo (AI) tác động mạnh mẽ đến quá trình chuyển đổi trong lĩnh vực lao động, việc làm.
Các nghiên cứu cho thấy AI đang làm thay đổi nhiều lĩnh vực và yêu cầu về trình độ của người lao động. Công nghệ này tạo ra những việc làm mới, đồng thời gây khó khăn cho một bộ phận lao động, nhất là những người chưa qua đào tạo, chưa theo kịp sự phát triển của khoa học, công nghệ.
Theo báo cáo của Cục Thống kê, trong quý III/2026, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 15-24 tuổi là 9,07%, cao hơn 4 lần so với tỷ lệ thất nghiệp chung của cả nước, ở mức 2,22%.
Đáng chú ý, số thanh niên thuộc nhóm "3 không", gồm không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo, vào khoảng 1,6 triệu người, chiếm 11,2% tổng số thanh niên. Dù vậy, tỷ lệ này vẫn thấp hơn mức trung bình toàn cầu, trên 20%, và khu vực Đông Nam Á, trên 16%.
Phân tích nguyên nhân, Bộ trưởng cho biết, trước hết là cơ cấu và chất lượng đào tạo còn hạn chế, dẫn đến tình trạng "lệch pha" giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Bên cạnh đó, cơ hội tiếp cận giáo dục, thông tin việc làm và định hướng nghề nghiệp của thanh niên còn hạn chế, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và vùng dân tộc thiểu số.
Một nguyên nhân khác là một bộ phận thanh niên còn thiếu kinh nghiệm, kỹ năng, chưa chủ động và nỗ lực trong tìm kiếm việc làm. Thậm chí, có một bộ phận chưa muốn đi làm do được gia đình bao bọc, hỗ trợ.
Tỷ lệ thanh niên "3 không" ở mức cao làm gia tăng nguy cơ lãng phí nguồn nhân lực trẻ, đồng thời tạo áp lực đối với hệ thống an sinh xã hội trong dài hạn.
Chương trình có thự tham dự của 300 đại biểu thanh niên - đại diện cho hơn 21 triệu thanh niên cả nước - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Đồng bộ giải pháp, tạo việc làm bền vững
Để giải quyết vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh 3 nhóm giải pháp chung.
Thứ nhất, nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội, trọng tâm là chính thanh niên, về học tập, đào tạo, học nghề và xác định việc làm cho bản thân. "Phải có nhận thức đúng để có định hướng đúng", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Thứ hai, tiếp tục thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới mô hình tăng trưởng, mở rộng và phát triển các không gian kinh tế mới, thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững, qua đó tạo nhiều việc làm mới bền vững cho người lao động.
Thứ ba, đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề và kỹ năng công nghệ thông tin cho thanh niên, gắn hoạt động đào tạo với nhu cầu của thị trường lao động trong xu hướng chuyển đổi số hiện nay.
Nâng cao chất lượng dự báo, kết nối cung - cầu lao độngTrong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết Bộ Nội vụ đã và đang tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp cụ thể.
Một là, tiếp tục tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả các quy định, chính sách tại Luật Việc làm 2025 và các văn bản hướng dẫn; triển khai các nhiệm vụ tại các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện Kết luận số 62-KL/TW của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong tình hình mới; Thông báo số 123-KL/TW thông báo Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về các giải pháp tạo việc làm bền vững ở nông thôn, đô thị, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và công tác đào tạo nguồn nhân lực trong giai đoạn phát triển mới.
Đối với nội dung này, Bộ Nội vụ đã chủ động tham mưu Chính phủ xây dựng chương trình, kế hoạch để cụ thể hóa việc triển khai trên thực tế.
Hai là, chủ động nắm bắt, theo dõi diễn biến thị trường lao động trong nước và quốc tế; nâng cao chất lượng phân tích thông tin, dự báo thị trường lao động; xây dựng cơ sở dữ liệu về người lao động, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và sàn giao dịch việc làm quốc gia, qua đó nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động.
Ba là, phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo để tổ chức dạy nghề sát với nhu cầu của thị trường lao động.
Bốn là, chỉ đạo nâng cao chất lượng lao động thanh niên đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Năm là, chỉ đạo các tổ chức dịch vụ việc làm công phối hợp với cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và chính quyền địa phương đẩy mạnh tư vấn, định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên, nhất là học sinh, sinh viên mới ra trường.
Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết đây là những giải pháp cụ thể mà Bộ Nội vụ đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường lao động, cải thiện khả năng tiếp cận việc làm của thanh niên và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Sơn Hào
